Menu TR

S360Mag

10 October

Adil bir ekonomi için Yeşil Yatırım Bankaları

Bu haberi 4 dakikada okuyabilirsiniz.

Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (United Nations Conference on Trade and Development-UNCTAD) 25 Eylül’de yıllık raporunu yayınladı. Rapor, iklim krizi ile mücadele için Küresel Yeşil Yeni Düzen (Global Green New Deal) çağrısında bulunurken kamu bankalarının bu dönüşümde liderliği üstlenmesi gerektiğini ifade ediyor.

Günümüzde Kanada’dan Fransa’ya, İskandinavya’dan Kosta Rika’ya pek çok ülkede kamu bankalarının yeşil ekonomiye geçiş konusunda liderlikliklerinin örneklerini görmek mümkün. ABD tarihinde de kamu bankacılığının başarılı örnekleri bulunmakta. 1932’de kurulan Reconstruction Finance Corporation, Büyük Buhran’ın ardından ABD’de ticari kredilerin yeniden canlandırılmasında ve New Deal projesinin finans edilmesinde öncü oldu. Bank of North Dakota, 100 yıldır bölgesel ticareti ve endüstrileri destekleyerek ABD devlet bütçesine katkıda bulunuyor. North American Development Bank ise ABD-Meksika sınırında şebeke su ve arıtma sistemlerinin en önemli fon sağlayıcıları arasında yer alıyor. Çoğaltılabilecek bu örneklerde görüyoruz ki etki odaklı yatırım yapan kamu bankaları bölgesel ekonomi ve halkları desteklerken devletler için de önemli faydalar yaratıyor.

Ekonomist Thomas Marois ile siyaset bilimci Ali Rıza Güngen’in ortak çalışması olan Herkes İçin Bir ABD Yeşil Yatırım Bankası: Adil Bir Geçiş İçin Demokratik Finansman (A US green investment bank for all: Democratized finance for a just transition) raporu, yeşil yatırım üzerine çalışan bir kamu bankasının ABD’de sosyal ve çevresel sürdürülebilirliğin yerleşmesine nasıl öncülük edebileceğini inceliyor.

Raporun tespitlerine göre özel bankalar kamu bankalarına göre çok büyük bir miktarda varlığa sahip olmalarına rağmen kaynaklarını iklim dostu finansa yönlendirmekten geri duruyorlar. Özel bankaların kısa vade, yüksek getiri bakış açısı iklim gündemini sermaye birikimine indirgiyor. Bu nedenle pek çok ülkede kamu bankaları yeşil kredilerde başı çekiyor. Toplam varlıkların yalnızca %20'sini temsil eden kamu bankaları, neredeyse bütün özel bankaların toplamı kadar yatırım yapıyor.

Raporda, kurulması önerilen ABD Yeşil Yatırım Bankasının bölgesel kalkınma bankaları, bu kurumların beraberinde çalıştığı yerel halklar ve kamu bankalarının oluşturduğu bir ağın merkezine yerleştirilmesi modelleniyor. Böylelikle yerel sosyoekonomik şartlar ve öncelikler çerçevesinde şekillenen yeşil ve adil yatırımların yapılması mümkün oluyor. Bu sistemde yerellik ilkesiyle hareket etmek yatırım karar merciini küçük ama etkili tutarken aynı zamanda yerel yatırım kurumlarının büyük bir platformda temsil edilmesine imkân sağlıyor. Bu çok sesli yapı, yatırımlarda anti-demokratik uygulamaların önüne geçmenin tek yolu olarak gösteriliyor.

ABD Yeşil Yatırım Bankasının amacını yerine getirebilmesi için hesap verebilir ve demokratik olması ve kar amacı gütmeyen borç verme ile kar amaçlı borç verme arasında bir denge kurabilmesi büyük önem taşıyor. Hem sermaye kaynaklarının hem de kredi politikasının yeşil ve adil geçiş amacına uygun olması gerekiyor. Bu çerçevede, Banka yeşil ve adil olma prensiplerini sağlayan özel sermaye piyasalarından kaynak alabilir.

ABD Yeşil Yatırım Bankası modeli, sosyal, çevresel ve ekonomik sürdürülebilirliğin kamu bankalarının girişimi ile nasıl desteklenebileceği konusunda iyi bir örnek oluşturuyor. Bu modelde iş birliği, şeffaflık ve hesap verebilirlik ön plana çıkıyor. Kararların yerel seviyede alınıyor olması ise halkların ihtiyaç ve önceliklerinin dikkate alınmasını sağlayarak demokratikleşmeyi destekliyor.

SHARE: