Menu

4 February

Karbon vergisi ne işe yarar ve neden her işe yarayamaz?

*Bu haberi 3 dakikada okuyabilirsiniz.

Karbonun sosyal maliyetini yansıtan karbon vergisi, karbon salımlarını sınırlamak için temel bir politika aracı olarak görülüyor, çünkü karbon salan mallar için yüksek fiyatlar onlara olan talebi azaltıyor. Karbon vergisi genellikle fosil yakıtlardan alınıyor. Bazı ülkeler çoktan böyle bir vergiyi benimsemiş olsa da diğerlerinde tartışmalar devam ediyor. Küresel bir karbon vergisinin savunucuları da var. Lakin, hükümetler genellikle karbon salımlarını kontrol altına almak için vergiden başka önlemler almaya daha istekliler. Karbon vergisini benimseyen ülkeler arasında ise seviyeler önemli ölçüde değişken ve bunun yanında başka önlemler de mevcut. Bu noktada, salımları sınırlamak için diğer politikalar yerine neden bir karbon vergisinin küresel olarak kullanılmadığını ve böyle bir vergi olsa bile neden başka politikalara ihtiyaç duyulduğunu sormak oldukça doğal.

Hükümetlerin karbon vergilerini kullanmak istememesinin iyi nedenlerinden biri refaha olan etkileriyle ilgili. Örneğin, fosil yakıtlar üzerindeki bir karbon vergisi, düşük gelirli insanlara zengin olanlardan daha fazla zarar vermesinin yarattığı etki ile genellikle gerileyicidir. İlerleyici bir politika olduğunda bile, fiyatlar yükseldiğinde tüketim arttığından daha yoksul insanlar refah kaybına uğrarlar. Bu kayıpları telafi etmek için tazminat sistemleri tasarlamak basit bir mesele değildir. Tazminat sistemleri gelişmemiş olabilir, zarar görenleri tespit etmek veya onlara fon sağlamak zor olabilir. Bu nedenle, hükümetler bir vergi uygulasalar bile, salımları istedikleri ölçüde azaltmaya yetecek kadar yüksek bir karbon vergisi uygulamaktan çekinebilirler. Hükümetlerin tereddüt etmesinin bir başka nedeni de kaybedecek yerleşik ticari çıkarlar olduğu için yeni vergileri kabul etmenin politik olarak zor olabileceğidir.

Fosil yakıtların piyasa fiyatlarının sosyal maliyetleri yansıtacak şekilde hemen yükselmesine izin vermek, başka nedenlerle de istenmeyebilir. Yakıt üzerindeki karbon vergisi, üretimin ana kaynağının maliyetini artırarak ekonomileri yeniden yapılandırmayı amaçlar. Ancak çalışanlar, sermaye ve diğer kaynaklar sorunsuz bir şekilde yeni sektörlere aktarılmadığı için yeniden yapılanma zaman alır. Geçiş sırasında, kaynaklar uzun süre boyunca atıl durumda kalabilir ve ani fiyat artışı ne kadar büyük olursa, kısa vadede potansiyel bozulma o kadar büyük olur.

Diğer sektörlerde kullanılan kaynakların bir kısmı hem yatırımın hem de istihdamın artacağı yenilenebilir enerji ve destekleyici sektörlere akacaktır. Ancak bu da fosil yakıtlardan geri çekilen yatırımları otomatik olarak ve hemen telafi etmeyecektir. Kısa vadede arz-talep uyumsuzlukları olacaktır. Yakıt rezervlerinin ve atıl varlıkların boyutu, kışın sertliği, iklim politikasının gelecekteki yönü, yenilenebilir enerji sektöründeki inovasyonun hızı veya talep riski gibi çeşitli ekonomik değişkenleri bu önemli belirsizliğe ekleyince ekonomik bozulmanın nasıl abartılabileceği açıktır.

Karbon vergileriyle ilgili bir diğer konu da fosil yakıtlardan yayılan karbondioksiti hedef almalarıdır. Atmosferdeki ömrü kısa olan ancak büyük bir ısınma potansiyeli olan metan gibi diğer karbon bileşiklerini doğrudan hedef almazlar. Tarım/hayvancılık, ormansızlaşma, atık yönetimi veya kötü arazi kullanımından kaynaklanan karbon salımlarının değerlendirilmesi ve izlenmesi zordur ve bunlar genellikle doğrudan vergilendirilmez. Bu sebeple, bu kaynakların sebep olduğu karbon ve diğer sera gazı salımlarını sınırlamak için ihtiyaç duyulan alternatif, vergiye dayalı olmayan politikalardan oluşmalıdır. Bunlara örnek olarak, gübre ve atık yönetimi, besleme veya arazi kullanım uygulamalarını değiştirmek gösterilebilir.

Bu nedenle, hükümetler, düzenlemeyi piyasaların, toplumların ve zamanın farklı bölümlerine yayarak, aslında bir dizi örtülü vergi ve diğer mali teşvikler belirleyerek, çeşitli hedefli politikalar ve düzenlemeler kullanır. Örneğin, elektrikli olmayan lüks araçların tüm ithalatını yasaklamak veya tüm lüks yatlardan kaynaklanan salımlarını vergilendirmek, açıkça daha zengin tüketicileri cezalandırmayı amaçlayan politikalardır. Ofis binalarının enerji tasarruflu cihazlar kurmasını zorunlu kılmak, şehirlerde park ücretlerini artırmak, yeşil toplu taşımaya yatırım yapmak veya yenilenebilir enerji yatırımları için devlet sübvansiyonları sağlamak da hedeflenen diğer düzenlemelerden. Salım miktarına ilişkin hedefler için bir karbon vergisi olsa bile her zaman bir politika paketine de ihtiyaç vardır, çünkü piyasalar mükemmel veya eksiksiz değildir; tüketiciler tam olarak bilgilendirilemeyebilir; düzenlemeler maliyetsiz değildir; politik sürdürülebilirlik anahtardır ve dağıtım önemlidir. Çeşitli politikaların ek maliyeti eninde sonunda, kullanılan politika paketine ve piyasanın özelliklerine bağlıdır. Ancak, zengin içerikli politikalara ihtiyaç olduğu açıktır.

SHARE: READ MORE

21 January

Evden çalışmayı eşitsizliği güçlendirmek yerine yaşamları iyileştirmek için nasıl kullanabiliriz?

*Bu yazıyı 4 dakikada okuyabilirsiniz.

Aralık başına kadar, İngiltere'deki ofis çalışanları istikrarlı bir şekilde masalarına dönüyor gibiydi. Ancak Omicron varyantı geldiğinde, pandeminin başlangıcından bu yana şekillenen evden çalışma sistemine geri dönüldü. Hibrit istihdam olarak adlandırılan ev ve iş arasında bölüştürülen uzun vadeli planlar açıklandı. Bu durumu sonuçları gelecek yıl ve sonrasında ortaya çıkacak olan sessiz bir devrim olarak tanımlamak mümkün. 

Evden ve hibrit çalışma, önde gelen teknoloji şirketleri tarafından benimsendi. Finans sektöründe de benzer bir durum yaşanıyor. İngiltere'de, pandeminin başlangıcından bu yana 18 milyon ft2 ofis alanı boşaltıldı, ofislerin yaklaşık %20'si kullanım dışı bırakıldı ve şimdi ile 2027 arasında, İngiltere’deki her 10 ofisten birine artık ihtiyaç duyulmayacağına dair tahminler var. 

Hükümetin normale yakın bir dönüşle ilgili tüm hayallerine rağmen, bu, çağı tanımlayan derin bir değişim gibi görünüyor. Sendikalardaki insanlarla konuştuğunuzda, acil ve dikkat gerektiren yeni bir sınır duygusu ediniyorsunuz. Örneğin Unite sendikası, izolasyon, “stres ve depresyon” ve “uygun olmayan bir ortamda çalışmaktan kaynaklanan sağlık ve güvenlik riskleri” gibi riskleri en aza indirmek için tasarlanmış ayrıntılı bir evden çalışma anlaşmaları şablonu üzerinde çalışıyor. Ancak şu ana kadar olup bitenlerle ilgili her siyasi tartışma, her şeyi kültür savaşlarının başka bir çeşidine indirgedi. Bir taraf, geleneksel işyerinden uzaklaşmayı hem ekonomi hem de ahlaki refahımız için ölümcül bir tehdit olarak görürken, diğer taraf neredeyse ütopik bir günlük işe gidip gelme, artan üretkenlik, daha fazla aile zamanı içeren sistem görüyor. Her iki tarafın da görmezden gelme eğiliminde olduğu şey, eşitsizlikle ilgili büyük meseleler, işin gerçekte ne içerdiği ve büyük şirketlerin sıklıkla sorumluluğu ve riski kırılgan bireylere yüklemeye çalışması.

Başlangıç olarak, yalnızca bir azınlık evden çalışabiliyor. Nisan 2020'de Birleşik Krallık Ulusal İstatistik Ofisi, bu oranı %46 olarak açıkladı. Evden çalışmanın oranı bölgelere, şehirlere ve kasabalara göre değişiklik gösterebiliyor. Şehirlerde bu oran çok daha yüksekken merkezden uzaklaştıkça evden çalışma düzeni daha seyrek görülüyor. Bu bağlamda, evden çalışma, bunu yapanlardan bazılarını bir özerklik ve bütünsel yaşam hayali haline getirse de pandeminin genişlettiği sınıf ayrımlarını hem kalıcı hem de devasa hale getirmekle tehdit ediyor.

Diğer sorular, şu anda işlerinin en azından bir kısmını uyudukları yerden çok uzakta yapmayan kişilerle ilgili. Yalnız yaşıyorsanız, evden çalışma hem bir derece özgürlüğü hem de insan etkileşiminden kopuşu temsil edebilir. Çalışma hayatlarının başındaki gençler için bir ofiste olmamak muhtemelen iki tür dezavantaja yol açacak: profesyonelliğin gelişimine izin veren toplu iş yeri deneyimlerinden kopuk olmak ve ev içinde işlerini etkili bir şekilde yapacak alana sahip olamamak. Geleneksel toplumsal cinsiyet rollerinin evde çalışmayı nasıl etkilediğine dair net kanıtlar da var. McKinsey tarafından yapılan Amerika araştırmasında, erkeklerin %79'u evde “olumlu iş etkililiği” yaşadıklarını söylerken, bu oran kadınlarda yalnızca %37. Ayrıca, kim olursanız olun, evde çalışmanın çalışma saatlerinizi artırmış olması muhtemel. İlk küresel karantina sırasında yapılan araştırmalar, dünya çapında 3 milyon uzaktan çalışan için ortalama çalışma gününün %8,2 veya yaklaşık 50 dakika arttığını gösteriyor.

Yakın zamanda yayınlanan, evden çalışmanın iyi ve kötü yanları hakkında kapsamlı bir içerik sunan bir kitap da uzaktan çalışmanın “sizi sürekli üretkenliğin çarkından kurtarabileceği” ve aynı zamanda sizi “daha ??iyi bir arkadaş ve partner” haline getirebileceğinden bahsediyor. Ancak bu noktada ortaya çıkan sorun, çok fazla sayıda işverenin, uzun çalışma saatlerini, hızla acı veren bir yoldaşlığa dönüştürüp insanların yaptıklarının yakından izleyen işyeri kültürleri üzerinden bir evden çalışma modeli oluşturması. Kitapta, komedyen Kevin Farzad'ın "eğer bir işveren 'biz burada aile gibiyiz' derse, sizi psikolojik olarak mahvedeceklerdir" şeklindeki gözleminden alıntı yapıyor. İş hayatının ev ortamına bu denli girmesine izin verilmesi, “iş-yaşam dengesinin tamamen çökmesi” riskini ortaya çıkarıyor.

Bu noktayı anlamak için, şehir ve kırsal arasında durmadan dolaşan ve yazlık evlerinden Zoom toplantılarına ev sahipliği yapan güçlü insanların hayallerini bir kenara koyun. Bunun yerine, pandemiden çok önce insanların evlerine itilen çağrı merkezi işlerini düşünün. Burada, aynı zamanda yeni bir uzaktan çalışan gözetimi dünyasını da görüyorsunuz. Geçen yıl mart ayında Guardian, çok uluslu bir çağrı merkezi şirketinin evde çalışanların dizüstü bilgisayarlarındaki web kameraları etrafında oluşturulan yazılımlar hakkında haber yaptı. Oluşturulan sistem, hiçbir klavye vuruşu ve fare tıklaması algılamazsa, sizi o belirli süre boyunca boşta olarak gösteriyor ve amirinize bildiriyor.

Esnekliğe öncelik vermemiz gerekirken, evde çalışmaya odaklanıyoruz. Nerede çalıştıklarından bağımsız olarak, insanların kendi seçtikleri zamanlarda başlama ve bitirme şansı, günlük düzenlerini kurma ve tatillerini planlama olanağı sunuyor. Şirketler, yeni işe alınanların ihtiyaçlarına çok daha fazla dikkat etmeli. Onları uygun mentörlerle eşleştirmek, çalışma saatlerinin tamamını veya çoğunu bir işyerinde geçirme seçeneğine sahip olmalarını sağlamak ve bir sendikaya üye olmalarına izin vermek yapılabileceklerden bazıları. Tüm çalışanlar içinse hem toplu temsil hakkı hem de Fransa, İtalya ve İspanya'da benimsenen, çalışma saatleri dışında e-postalar, çağrılar ve mesajlarla uğraşmak zorunda kalmamak üzere bağlantıyı kesme hakkı olmalı.

Tüm bunlar, insanların hayatlarını gerçekten iyileştirebilecek evden ve hibrit çalışmanın başlangıcı olabilir. 2022 başlarındaki bu yorgun halin tehlikesi, kayıtsızlık ve kaderciliğin ortaya çıkması ve sonunda kimsenin istemediği pandemi sonrası bir gerçekliğe geçiş yapma ihtimalimiz gibi gözüküyor. Keder, aksama ve günlük deneyimlerimizde büyük değişikliklerin ortasında, gelecek geldi çattı: sadece iş değil, hayatın dokunduğu diğer tüm yönlerine. Bununla ilgili ne zaman bir şeyler yapmaya başlayacağız dersiniz?

SHARE: READ MORE

21 January

B Corp Türkiye topluluğu ATÖLYE ile büyümeye devam ediyor

*Bu yazıyı 6 dakikada okuyabilirsiniz.

Dünya genelinde 4.500’ün üzerinde şirketin parçası olduğu B Corp hareketi, kâr ve amaç arasında bir denge kurmayı hedefleyen ve dünya için en iyi olmayı amaçlayan şirketleri bünyesine katıyor. Şirketler; çalışanlarının, müşterilerinin, toplumun ve çevrenin üzerindeki etkilerine dair detaylı bir değerlendirme sürecinden geçerek B Corp olmaya hak kazanıyor. 

B Corp Türkiye topluluğu da büyümeye devam ediyor. Mikado Danışmanlık, S360, Taze Kuru, Reflect Studio, Semtrio’nun bulunduğu, küresel operasyonlarının tamamında B Corp olan Expanscience’ın Türkiye operasyonunun da aktif olarak katıldığı ilham veren liderlik hareketine ATÖLYE de katıldı. ATÖLYE, B Corp olma yolculuklarının toplumun ve gezegenin üzerinde yarattıkları direkt ve dolaylı etkileri sorgulamak için öğretici bir süreç olduğunu düşünüyor. B Corp olmayı işi iyilik için kullanma taahhütlerinin sadece başlangıcı olarak gören ATÖLYE ile B Corp olma yolculuklarına dair konuştuk. İyi okumalar!
 
ATÖLYE’den kısaca bahsedebilir misiniz? ATÖLYE’nin amacı ve bu amaca yönelik gerçekleştirdiği faaliyetler nelerdir?
ATÖLYE, komünitesinden güç alarak yaratıcı hizmetler geliştiren bir organizasyon. Stratejik Tasarım Stüdyosu, Akademi ve Yaratıcı Platform birimleri ile çeşitli ortakların karşılaştıkları problemlere onlarla birlikte tasarım odaklı çözümler geliştiriyoruz. ATÖLYE’nin Stratejik Tasarım Stüdyosu, güncel ve karmaşık problemlere karşı disiplinlerötesi bir tasarım yaklaşımıyla stratejik çözümler üretmek için çeşitli kurumlarla birlikte çalışıyor. ATÖLYE Akademi; bireylere ve takımlara yaratıcı liderlik, radikal iş birlikleri ve sistemik tasarım becerileri kazandıran deneyim, tasarım ve etkileşim odaklı öğrenme programları tasarlıyor. Komünite kürasyonu prensibi ile hareket eden Yaratıcı Platform ise, etki odaklı projeler etrafında bağlantı kurmak, öğrenmek ve gelişmek isteyen yaratıcı birey ve ekiplerin bir araya geldiği bir komüniteyi besliyor. Ayrıca, “Girişimler” adındaki birimimizle de özellikle sosyal etki odaklı girişimlerin büyüme yolculuğuna destek oluyoruz.

ATÖLYE’nin asıl amacı hem bireylerin hem de kurumların bir araya gelerek gelişeceği ve olumlu etki yaratabileceği verimli bir ortam oluşturmak. Bu doğrultuda, bireylerin, takımların ve kurumların ilişkiler kurduğu, fikir alışverişinde bulunduğu ve etki odaklı projelerde iş birliği yaptığı esnek ve çeşitlilik sahibi sistemler kuruyoruz.
 
ATÖLYE Türkiye’deki altı B Corp’tan biri oldu. B Corp olma yolculuğunda motivasyonunuz ne oldu ve bu süreç size neler kazandırdı??
ATÖLYE; yaşadığımız dünyanın gerçeklerine yakından tanıklık eden, insanları ve toplulukları bir araya getirerek etki yaratma gücüne sahip ve gezegenimiz için kaygı duyan bireylerden oluşan bir organizasyon. Bu yüzden, B Corp olma yolculuğumuzun hem organizasyonumuza yakından bakmamız için fırsat sağlamasını hem de gelecekte atmamız gereken adımlar için kılavuz olmasını amaçladık.?

B Corp topluluğuna dahil olmanın ATÖLYE içindeki süreçlerimizi ve partnerlerimizle birlikte kurduğumuz ekosistemi etkileyecek bir gücü var. Bu nedenle B Corp olma yolculuğunun yaptığımız işin ve kararlarımızın toplumun ve gezegenin üzerinde yarattığı direkt ve dolaylı etkilerini sorgulamamız için öğretici bir süreç olduğunu düşünüyoruz. B Corp sadece bir sertifika ya da bir merdivenin son basamağı değil; dönüşüm, farkındalık, özen ve süreklilik gerektiren bir taahhüt olduğundan bizim için yolun başlangıcı.
B Corp süreciyle organizasyonel etkimizi daha bütüncül bir şekilde ele almaya ve tüm süreçlerimize bu bakış açısını katmaya başladık. Bu da bizi daha önce yakından bakmadığımız süreçleri irdelemeye yönlendirdi. Örneğin, enerji tüketimimizi daha kapsamlı şekilde ölçmeye ve bunun gibi bilgiler ışığında alacağımız aksiyonlarla ilgili politikalar belirlemeye başladık.
 
B Corp’lar, dünyanın en iyisi değil, dünya için en iyi olmayı hedefleyen şirketlerden oluşan bir topluluk. ATÖLYE’yi farklılaştıran ve “dünya için en iyi” yapan unsurlar nelerdir??
B Corp taahhüdü “işin iyilik için bir güç olarak kullanıldığı bir küresel ekonomiyi” tahayyül ediyor. Bu yenilikçi tutum, iş yapış şekillerinde faydayı düşünürken daha bütünsel bir anlayışı ve toplum ve çevre de dahil olmak üzere tüm paydaşlara fayda sağlamayı amaçlıyor. ATÖLYE’de bunu gerçekleştirmemizi sağlayan, süreçlerimizi daha kapsayıcı kılan, birey ve organizasyonların ortak bir amaç etrafında bir araya gelmesini sağlayan değer ve uygulamalarımız var.?

Örneğin, komünite odaklı yaklaşımımız doğrultusunda ATÖLYE ile yolu kesişen bireylerin yolculukları bizim için öncelikli. Bu bakış tasarım ve inovasyona yönelik fırsatlar da yaratıyor. Günümüzde mikro komünitelere odaklanmak, harekete geçirmek, insanların bağ kuracağı hikayeler yaratmak şirketlerin sahip olması gereken bir yetkinlik haline geliyor.?

Diğer yandan kullanıcılar için tasarım (“design for”) yerine kullanıcılarla birlikte tasarım (“design with”) prensibini bütün iç ve dış süreçlerimizin merkezine koyuyoruz. “Birlikte tasarım okuryazarlığı” beraberinde geçirgenlik, açık inovasyona yatkınlık ve etki odaklı ortaklıkları getirdiğinden “birlikte tasarım” pratiğinin gerçek dönüşüme ve inovasyona olanak sağlayan bir yaklaşım olduğunu düşünüyoruz.

Platform ve ekosistem odaklı düşünmek, kurumlara geleneksel organizasyonel sınırlarının ötesini görmeyi sağlıyor ve paydaşları, rakipleri, kullanıcıları ve diğer aktörleri de süreçlere dahil etmeyi teşvik ediyor. Bu sayede ortaya çıkan değer bütün paydaşlar tarafından sahipleniliyor ve daha dayanıklı sistemler kurulabiliyor.
 
ATÖLYE’nin nasıl bir gelecek vizyonu var ve uzun vadeli hedefleriniz arasında neler var??
İlk olarak, hedef ve vizyonlarımız arasında ilişkilerimizde kürasyonu, birlikte tasarımı ve uzun vadeli değer yaratmayı önceliklendirmek var. İçinde değişim ve dönüşüm iradesini barındıran liderler, değişim öncüleri ve topluluklarla birlikte uzun soluklu yolculuklarda yer almayı önemsiyoruz. Tanımlaması zor problemlere karşı ortak tasarımı öne çıkaran bir çalışma şekli ile ilerlemeyi daha doğru buluyoruz. Bunun için, müşterilerimizle birlikte geliştirdiğimiz projelerde çok disiplinli ve çeşitli yetkinliklere sahip komünitemiz ile çözümler üretiyoruz.?

Diğer yandan komüniteleri, bileşenleri arasındaki ilişkilerin ötesinde ele alıyoruz. İnsanların bireysel gayelerini gerçekleştirebileceklerine inandıkları ve kendilerini ait hissettikleri yapıların parçası olma isteği artıyor. Sadece iş ortaklıklarına dayalı bir yapı yerine, “kuvvetli bir hikayenin parçası olma” üzerine kurulan komünite ve sistem tasarımları üzerine çalışıyoruz. Bunun örneği olarak, kendi etki alanımız içinde Avrupa, Orta Doğu ve Kuzey Afrika bölgesinde hayata geçirdiğimiz Creative Power Map  projesi ya da ATÖLYE Akademi’nin 450 kişilik Öğrenme Topluluğu gibi deneylerle komünitelere fayda sağlamaya çalışıyoruz. Gelecekte de komünite odaklı deneylerimizi bu prensiplerle devam ettirmek istiyoruz.

Odaklandığımız üçüncü alan, araçlarımızı ve teknolojilerimizi inşa etmek. Blokzincir temelli komünite yönetiminde ciddi değer yaratacak bir gelecek olduğuna inanıyoruz. Bir topluluk veya platform içinde bireyler tarafından yaratılan değerin takip edilmesi, ölçülmesi ve ödüllendirilmesi için merkezsizleştirilmiş sistemlerden esinlenerek geliştirdiğimiz bir iş modelinin prototipleme aşamasındayız.
Değer üretmenin yanı sıra sosyal etki yaratmayı da hedefleyen bir kurum olarak, ATÖLYE içinde oluşturduğumuz JEDI (Justice, Equity, Diversity and Inclusivity) Çemberi; daha adil, eşitlikçi ve kapsayıcı pratikler edinmemiz, sonrasında da bu pratikleri kurumsal seçimlerimize entegre etmemiz için bize rehberlik ediyor. Geliştirdiğimiz pratiklerin partnerlerimiz ve etkileşimde olduğumuz diğer kurumlara yayılması önemsediğimiz bir çarpan etkisi yaratıyor ve dikkatimizi bu konuya yoğunlaştırmak istiyoruz.
 
ATÖLYE çalışanları ve paydaşları B Corp olmanız ile ilgili neler düşünüyor? Bu süreçte ne tür geribildirimler aldınız??
B Corp olmamız ekibimizde heyecan yarattı ve aynı zamanda merak uyandırdı. ATÖLYE’ye dışarıdan bakan uluslararası bir oluşumun kendi kıstasları ile yarattığımız etkiyi değerlendirmesi hepimiz için heyecanlı bir süreçti. B Corp olma sürecinden önce ATÖLYE’nin kendi etki çerçevesini yaratmak için belirli kıstaslar geliştirmeye ve uygulamaya başlamıştık. Hem B Corp değerlendirme süreci hem de bu süreçte incelediğimiz diğer kurumlar birçok anlamda bize ilham verdi. Diğer kyu Collective üyeleri de bu haber sonrasında B Corp olma yolculuğumuz hakkında bizden bilgi almak ve kendi süreçlerini başlatmak istediler.?
 
B Corp sertifikasının ATÖLYE’ye ilerleyen dönemlerde neler katacağına inanıyorsunuz? B Corp sertifikasına sahip olmak iş yapış biçimlerinizi nasıl etkileyecek??
B Corp taahhüdümüz kendi değişim teorimizi oluştururken bizi yönlendiren en önemli faktörlerden biri. Böylece etki ölçümü ve yönetiminde bir perspektif kazandık. B Corp Karşılıklı Bağlılık Bildirgesi’ne olan taahhüdümüzle, hangi müşterilerle ilişki kuracağımıza ve nasıl projelerde yer alacağımıza dair de bazı prensipler oluşturduk. B Corp sayesinde, aralarında yarattığımız potansiyel etkinin Sürdürülebilir Kalkınma Amaçlarına ulaşmamıza ne kadar katkı sağladığını ölçebildiğimiz araçların da bulunduğu pek çok kaynağa erişebiliyoruz. Daha iyi olmak için çabalayan şirketlerden oluşan küresel bir ağa erişimimiz olduğundan, bu şirketlerle ilişkiler kurarak en iyi uygulamalarından faydalanabileceğiz. Ve topluluğun düzenli gerçekleştirdiği B Corp buluşma ve zirvelerine katılarak hedeflerimizde daha hızlı ilerleyeceğiz.?

Tüm bu bahsettiklerimizin ATÖLYE’nin “ekolojik, toplumsal ve ekonomik olarak adil” olma hedefine ulaşmasını kolaylaştıracağına inanıyoruz. Doğru yolda olduğumuzu ve bunun uzun bir yolculuk olacağını biliyoruz; ama, mutluyuz ki bu yolda hep beraberiz. B Corp duyurumuzda dile getirdiğimiz gibi, “B Corp olmak istedik çünkü biliyoruz ki daha iyisini yapabiliriz ve yapmalıyız”.
 

SHARE: READ MORE

21 January

Gıda israfıyla mücadele eden girişimler

*Bu yazıyı 4 dakikada okuyabilirsiniz.

Küresel düzeyde gıda israfının geldiği nokta hakkında yeterince bilgiye sahibiz. Buna göre; her sene tüm gıdaların yaklaşık üçte biri yani 1,3 milyar ton gıda israf ediliyor, ABD’de ise israfın boyutları %40 düzeylerinde. Bu sarsıcı istatistikler, gıda israfının boyutunu gösterse de gıda sistemimizde bu kadar fazla miktarda israfın nasıl ve neden oluştuğu hakkında bize pek bir şey söylemiyor.
Veriler gıda israfının hem sosyoekonomik hem de çevresel sorunlara neden olduğunu gösteriyor.

Gıda israfı sosyal adaletsizliği tetikliyor
Küresel veriler, 2020'de 2,3 milyardan fazla insanın gıda güvensizliği yaşadığını ve 800 milyonunun açlıkla karşı karşıya kaldığını gösteriyor. Açlıkla karşı karşıya kalanların yarısı Asya'da, üçte biri ise Afrika'da yaşıyor. Amerika'da 2020 yılında 18 milyonu çocuk olmak üzere 54 milyon insanın gıda güvensizliği yaşadığı belirtildi. Bu durumdan en çok etkilenen siyah topluluklar ise diğer hassas topluluklara kıyasla üç kata kadar daha büyük bir güvencesizlikle karşı karşıya kalıyor. Aynı topluluklar ayrıca hava kirliliği ve iklim değişikliği etkilerine de orantısız bir şekilde maruz kalıyorlar. ABD'de gıda israfını sadece %15 oranında azaltmak, 25 milyon Amerikalı’nın gıda güvenliğini sağlayabilir.

Küresel gıda israfında ekonomik eşitsizlikler belirleyici
Kişi başına düşen gelirin daha düşük olduğu ülkelerde, gıda atığı daha çok üretim esnasında, henüz ürün market raflarına gelmeden oluşuyor. Zengin ülkeler içinse durum bunun tam tersi. ABD ve Avrupa ülkelerinde gıda israfının büyük bir kısmı evlerde ve perakende sektöründe yaşanıyor.

ABD'de haneler gıda israfının yaklaşık %37’sinden sorumlu olarak birinci sırada yer alıyorlar. İkinci sırada ise gıda atıklarının %27’sinden sorumlu olan restoranlar yer alıyor. Eşitsizliğin boyutları kişi başına düşen atık miktarlarında da görünür halde. ABD ve Avrupa’da yılda kişi başına düşen gıda atığı miktarı yaklaşık 250 pound iken, bu sayı Sahra altı Afrika ve Güneydoğu Asya için kişi başına yılda sadece 24 pound civarında.

Gıda israfının önemli bir miktarı, diyet seçimlerine, gıda sistemi ve taze gıdaya ilişkin tüketici eğitimi eksikliğine ve işletmelere gıda artıklarını bağışlamaları için verilen teşvik ve teknik bilginin eksikliğine bağlanabilir. Ayrıca gıda üreticilerinin yüksek hacimli ucuz, kullanılıp atılan gıdalardan kâr elde etmesi ve ABD genelinde çöplük alanlarının ucuza erişilebilir olması gıda geri dönüşümünü caydıran önemli faktörlerden.

Gıda israfı iklim değişikliğinde büyük rol oynuyor
Gıda atığı, gıda sistemimizin çevresel etkilerini şiddetlendiriyor. Bilim insanları, küresel ısınma arttıkça gıda üretiminin zorlaşacağını, bu durumun gıda fiyatlarını ve gıda güvensizliğini arttıracağını savunuyorlar.

Küresel tarım arazilerinin %28'i henüz bir tabağa ulaşmadan atık olan gıdaların üretilmesi için kullanılıyor. ABD’deki tüm ekili arazilerde tarımsal amaçlarla kullanılan su ve gübrenin yaklaşık beşte biri atık olan gıdaları yetiştirmek için kullanılıyor. İsraf edilen gıdalar, tüm sera gazı salımlarının %10'unundan sorumlu. Beslenme alışkanlıklarında yapılabilecek değişikliklerle birlikte gıda israfını azaltmak gıda sisteminden kaynaklanan sera gazı kirliliğini %50'ye kadar azaltabilir. Bu sebeplerle gıda atığı sorununun çözümü iklim değişikliği ve çevresel adaletsizliklerle mücadelede kilit bir rol oynuyor.

Gıda israfına çözüm üreten girişimler
Bir dizi teknoloji şirketi ve kâr amacı gütmeyen kuruluş, büyüyen gıda atığı sorununu ele almak için, kapsamlı çözümler geliştirmeye uğraşıyor.
2011'de kurulan Food Rescue US, toplama ve teslimat için gönüllüleri kullanarak işletmelerden gelen fazla gıdaları doğru bağış kuruluşuna ulaştırmayı amaçlayan, kâr amacı gütmeyen bir uygulama. Uygulama üzerinde restoran ve marketler fazla ürünlerini yayınlarken, gıda bağışı kuruluşları ihtiyaçlarını belirtiyor. Yeterli katılım ve veri toplama ile uygulama, gıda bağışlarının dağıtımını optimize ederek ihtiyacı olan topluluklara daha iyi hizmet veriyor. Şu anda 20 eyalette faaliyet gösteren uygulama, kuruluşundan bu yana ihtiyaç sahiplerine 83 milyondan fazla öğün sağladı ve 106 milyon pound değerindeki gıdanın israf edilmesinin önüne geçti.

Bir başka platform olan Replate; catering şirketlerinin, yemek servisleri olan ofislerin, ürün fazlası olan markaların, çiftçi pazarlarının, restoranların ve diğer ihtiyaç fazlası gıda üreticilerinin gıda bağışlarını yönetiyor. Her gıda bağışı, gıda güvensizliği yaşayan insanlarla çalışan yakındaki bir sivil toplum kuruluşuna veya doğrudan gıda güvensizliği yaşayan birine ulaştırılıyor.

Gıda israfına çözüm bulmak için geliştirilen bazı uygulamalar ise teknolojiden ve indirimli gıda fiyatlarından yararlanarak fazla gıdanın perakendecilerden mümkün olduğunca çok kişiye ulaşmasına odaklanıyor.

Kopenhag merkezli Too Good To Go, gıda bağışı odaklı uygulamaların aksine, öncelikle gıda atıklarının çevresel ve sosyal etkilerini azaltmaya odaklanan bir şirket. Uygulama, yerel dükkanlarla ortaklık kurarak gün sonunda aksi takdirde çöpe atılacak ürünlerin indirimli fiyatlara satışını sağlıyor. Too Good To Go 2020'de ABD'de kullanılmaya başlandıktan sonra 1 milyon öğün yemek tasarrufu sağladı ve şu an 12 şehirde 1,5 milyon kullanıcıya sahip.

Başka bir ürün dağıtım uygulaması olan Imperfect Foods gibi, Philadelphia merkezli Misfits Market de, görsel kusurlar nedeniyle “çirkin ürün” olarak nitelendirilen ve fazla arz nedeniyle çiftlikler veya distribütörler tarafından atılan yiyecekleri kurtarmaya odaklanıyor. Uygulama, yetiştiricilerle doğrudan sözleşme yaparak tüketicilere uygun fiyatlı organik ürünler sunuyor. Kullanıcılar, abone olarak indirimli fiyatlardan yararlanabiliyorlar. 37 eyalette faaliyet gösteren Misfits Markets, 2015'ten bu yana 170 milyon liralık gıda israfını önledi.

Rakamlar gıda atığının Türkiye için de ciddi bir problem olduğunu gösteriyor. 2021 BM Gıda İsrafı Endeksi Raporu’na göre Türkiye’de 7,7 milyon ton gıda çöpe gidiyor. Bu, kişi başı yıllık 93 kilogram gıdanın çöpe gitmesine eşdeğer. Türkiye’de de farklı girişimler değişik modellerle gıda israfı sorununa sürdürülebilir çözümler üretmeye çalışıyor.

İstanbul’un belli bölgelerinde hizmet veren Yenir, işletmelerin satamadıkları ve aksi halde çöpe gidecek taze ürünleri uygun fiyatlarla müşteriler ile buluşturan bir mobil uygulama. Kullanıcılar uygulama üzerinden, yarı fiyatına veya daha uyguna satılan ürünlerin ödemesini yaparak belirlenen zamanlarda işletmelerden ürünlerini alabiliyorlar. Kullanıcılar aynı zamanda ne kadar gıda kurtardıklarını ve ne kadar tasarruf ettiklerini de görebiliyorlar.

Atık yönetimi için teknolojik çözümler sunan Fazla Gıda; işletmelerin, market zincirlerinin, gıda üreticilerinin ve dağıtıcılarının atıl stoğunu değerlendirebilmeleri amacıyla bağış, yeniden satış, sevk, iade ve imha gibi süreçlerini yönetmelerini sağlıyor. Ayrıca Fazla isimli uygulama üzerinden direkt olarak tüketicilerin de bu fazla gıdaya indirimli şekilde ulaşmasını sağlıyor.

Gıda atığını önlemeye yönelik uygulama ve modeller çeşitlense de yalnızca ABD'deki atık ölçeği göz önüne alındığında, bu uygulamaların etkisi nispeten küçük kalıyor ve çoğu doğrudan gıda güvenliğinden yoksun topluluklara yardım etmeye odaklanmıyor. Yine de bu uygulamalar sorunun aciliyetini göstermeleri ve toplulukları gıda israfı konusunda harekete geçirmeleri açısından önemliler. Too Good To Go'dan Claire Oliverson'ın da belirttiği gibi, gıda atığı uygulamaları, sıradan insanları gıda israfı konusunda bilinçli olmaya ve bu konuda bir şeyler yapmaya yönlendirerek görünmez gıda atığı sorununu görünür kılma gücüne sahip.
 

SHARE: READ MORE

21 January

2022’de Küresel Riskler: Net-sıfıra geçişin 'düzensiz' olacağını kabullenmenin zamanı geldi

*Bu haberi 5 dakikada okuyabilirsiniz.

2022 Küresel Riskler Raporu, önümüzdeki on yılın bir numaralı riski olarak “iklim eyleminin başarısızlığını” gösteriyor. İklim eylemi başarısızlığıyla ilgili en çok belgelenen riskler, şiddetli hava koşullarının sıklığı ve şiddetindeki artış gibi fiziksel riskler.

Kuşkusuz iklim krizi, insanlığın karşı karşıya olduğu en büyük uzun vadeli tehdit. Ancak net sıfır bir geleceğe geçişle bağlantılı riskler de giderek daha fazla dikkat çekiyor. Düzensiz bir geçiş, bu riskleri şiddetlendirebilir, kuruluşların iş yapma yeteneğini etkileyebilir, ekonomik dalgalanmaya neden olabilir ve finansal sistemi istikrarsızlaştırabilir.

Net-sıfıra geçiş: Daha fazla aciliyet, daha fazla eylemlilik
Hükümetler, COP26 sırasında çeşitli iddialı salım azaltma hedeflerinin duyurulmasıyla acil ve agresif eylem ihtiyacının farkına vardılar. 2050 yılında net sıfıra ulaşmak için 2030 yılına kadar salımları yarıya indirmek gibi daha kısa vadeli hedeflere geçiş, iklim krizindeki acil durum ışıklarından birisi.

Ancak COP'taki yeni taahhütlere ilişkin iyimserliğe rağmen, bu hedefler hala Paris Anlaşması'nda belirlenen 1,5°C hedefinin gerisinde kalıyor. Öyle ki iklim krizi politikaları, en iyimser senaryolarda bile sadece 1,8°C'ye ulaşarak 2,4°C'lik ısınmaya doğru yol alıyorlar. Yapılacak çok iş var ancak zaman daralıyor. 2030’a yalnızca sekiz yıl kaldı. Hükümetler ve işletmeler önümüzdeki 12-18 ay içinde hızlı bir şekilde somut ve etkili iklim eylemi planları yürütmezlerse, on yılın sonlarına doğru, iklim krizine yönelik eylemleri aceleye getirmek zorunda kalacaklar. Böylesi bir senaryo zaman sınırını yakalayabilmek için ekonomik çapta sert müdahalelere yol açabilir.

Etkili bir karbon fiyatı oluşturmaya yönelik mekanizmalar gibi ekonomik faktörlerin uygulanması önemli bir adım olacaktır. COP26'daki olumlu gelişmelerin ardından, artık ülkeler arasındaki salım ticareti için net bir muhasebe rehberi var.

Altı yıl süren tartışmalardan sonra, Paris Anlaşması'nın nasıl uygulanacağına ilişkin yönergeleri içeren Paris kural kitabı sonunda Glasgow'da kabul edildi. Bu düzenleme, içerdiği 6. Madde ile ülkelerin Birleşmiş Milletler aracılığıyla karbon kredisi alışverişinde bulunmaları için bir çerçeve oluşturuyor. Küresel karbon piyasası aracılığıyla da yeşil yatırımları çekmek isteyen tüm ülkelere pazar erişimi sağlıyor.

Tüm bu değişiklikler, yalnızca arz tarafının değil, aynı zamanda karbon yoğun mal ve hizmetlerdeki talep yıkımını da etkileyen yeni ekonomik politikaların ve düzenlemelerin ortaya çıkmasını gerektirecek. Bu talebi yok etme önlemleri, devlet desteklerinin fosil yakıtlardan düşük karbonlu teknolojilere yönlendirilmesini ve buna paralel olarak düşük karbonlu yapı malzemelerinin kullanılmasını talep eden yeni inşaat düzenlemelerinin getirilmesini içerebilir.

Düzensiz bir net-sıfıra geçiş kaçınılmaz mı?
Genel anlamıyla korkulan durum, ifade edildiği gibi geç ve hızlı politika değişikliklerinin işletmelere ve toplumlara uyum sağlamak için çok az zaman bırakacağı ve derin aksamalara neden olabileceği. Ayrıca gerekli yeşil altyapı ve teknolojileri geliştirmek ve finanse etmek için daha az zaman olacak. Bu hedeflere ulaşan rotada kalmak için salım azaltımlarının daha da derinleşmesi gerekebilir. Net-sıfır bir dünyaya yumuşak bir geçiş yapmak yerine düzensiz bir geçiş riskini alıyoruz.

Bu düzensiz geçiş muhtemelen en çok karbon yoğun sektörleri ve onların tedarik zincirlerini vuracak. Örneğin, sadece 2050 yılına kadar fosil yakıt sektörlerinde 8 milyondan fazla iş kaybedilebilir. Ulaşım, tarım ve ağır sanayiler üzerinde de bir etki beklenebilir. Diğer sanayi devrimlerinde olduğu gibi, iş modelleri net-sıfır bir gelecekle uyumlu olmayan endüstriler tamamen yok olabilir.

Ancak düzensiz bir geçişin geniş kapsamlı ekonomik ve sosyal sonuçları olacaktır. Enerji fiyatlarındaki artışlar, net-sıfıra geçişin etkisi açısından buzdağının sadece görünen kısmı. Hükümetler yatırımcılara hızlı bir şekilde fosil yakıt şirketlerinden geri çekilmeleri için baskı yaparsa, bu sadece jeopolitik riskler yaratarak arz kısıtlamaları, enerji fiyatlarında istikrarsızlık ve enerji güvenliğinde azalmalara sebep olacaktır. Küresel mali krizin gösterdiği gibi, bir sektördeki aksaklıklar hızla tüm ekonomiye yayılabilir ve siyasi müdahaleyi tetikleyebilir. Bu durum, bireylerin geçim kaynaklarını etkileyecek ve işgücü piyasalarını bozacaktır.

Düzensiz net-sıfır geçişi kabullenmek
Peki, net-sıfır geçiş risklerine katlanmadan küresel ısınma nasıl azaltılabilir? İş açısından bakıldığında, geçişin düzensiz olacağını varsaymak en uygunu olacaktır. Karbondan arındırma için gereken teknolojik, ekonomik ve toplumsal değişikliklerin ölçeği göz önüne alındığında, özellikle yeşil yıkama veya taahhütlerde oyalanma geçişi geciktiriyorsa, “düzenli bir geçiş” kavramı pek olası değil. Önceki sanayi devrimleri de oldukça yıkıcı ve düzensizdi.

Hükümetlerin doğru düzenlemeleri zamanında yapmalarını beklemekse muhtemelen iş işten geçmiş bir senaryo ile sonuçlanacaktır. Önceki geçişlerden ders almak gerekiyor. Örneğin, dijital geçişin kaybedenleri, değişimi kendileri yönlendirmek yerine, değişimin kendilerini etkilemesini bekledi. Bunun yerine, tüm değişim dönemlerinde olduğu gibi düzensiz ve yıkıcı bir geçişi bir fırsat olarak görmek gerekiyor. İşletmelerin ve hükümetlerin yenilikçi ve vizyon sahibi girişimler gerçekleştirmeleri gerekiyor.

Örneğin, birçok hükümet içten yanmalı motoru aşamalı olarak kaldırmayı taahhüt etti, ancak elektrikli araçlar (EA'lar) için şarj noktalarının kullanıma sunulması çok yavaşsa, EA'lara düzensiz bir geçiş olabilir. Ancak adanmış şarj şirketleri devasa altyapı sözleşmeleri kazanabilir, kamu hizmetleri şirketleri temiz elektriğine daha fazla talep sağlamak için şarj noktalarını kullanabilir, petrol şirketleri ön avlularına şarj noktaları ekleyebilir, hatta otomobil üreticileri ve yatırımcılar için fırsatlar olabilir. Tüm bunlar, EA’ların tercih edilen temiz araç olacağını varsayıyor. Diğer otomobil üreticileri, hidrojen gibi farklı yakıtları kullanmanın ticari fırsatını ortaya çıkaran teknolojik çözümler bulabilir.

En büyük risk: Eylemsizlik
Düzensiz bir geçişin riskleri, net sıfıra giden yolculuğu yavaşlatmak için bir bahane olarak kullanılmamalı. Aksine, ne kadar uzun beklersek, düzensiz bir geçişle karşılaşmak o kadar olası. Eğer harekete geçilmezse, azalmayan salımların neden olduğu zarar ve sonucunda iklim değişikliğinin uzun vadeli sonuçları, potansiyel geçiş risklerinden çok daha felaket olacaktır. Sadece finansal bir mercekten bakıldığında, iklim değişikliğiyle mücadele için hiçbir hafifletici önlem alınmazsa dünya ekonomisi GSYİH'nin %18'ini kaybedebilir.

Düzensiz bir geçiş kaçınılmaz görünse de yolculuğu yumuşatmak için geç değil. Hükümetler ve işletmeler, karşılaştıkları riskleri değerlendirmek için yine de cesur adımlar atabilir ve ardından ekonomileri ve işleri koruyan yenilikçi, başarılı ve kapsayıcı bir geçiş sağlamak için harekete geçebilir.

Bunun için, hükümetlerin ulusal olarak belirlenmiş katkılarını eylemle destekleyen iddialı iklim politikaları uygulamaları gerekiyor. Bu iklim eylemi, işletmelerin ve yatırımcıların gelecekteki değişiklikleri planlamasını sağlamak için hem şeffaf hem de tutarlı bir şekilde gerçekleştirilmeli.

Hükümetler, net sıfır teknolojilere yatırım yapmak, bu alanda açık teşvikler getirmek ve karbon yoğun ürün ve hizmetlerde talep yıkımı yaratan tüketici davranışlarını değiştirmek için, özellikle karbon yoğun sektörlerle birlikte çalışmalıdır. Fosil yakıt üretimlerinde devlet desteklerinin kaldırılması ve karbon fiyatlandırmasının getirilmesi büyük bir ilk adım olacaktır.

Ayrıca kimse bu mücadelede arkada bırakılmamalı. Fosil yakıt endüstrisi gibi karbon yoğun sektörlerdeki işçilerin yeniden vasıflandırılmasını hızlandıran politikalar bu dayanışmaya sadece bir örnek. 2018'de 11 milyon olan yenilenebilir enerji istihdamına kıyasla 2050'ye kadar 42 milyon kişi istihdam edilebilir. İnsanların bu fırsatları değerlendirecek becerilere sahip olması sağlanmalı.

Özetle net-sıfıra giden yol mükemmel değil. Net-sıfır geçişi, finansal ve ekonomik istikrar için önemli bir kısa vadeli tehdidi temsil ediyor, ancak aynı zamanda büyük fırsatlar da sunuyor. Bireyler, topluluklar ve işletmeler olarak, fırsatları yakalamaya hazır olmak, gelecek değişikliklere uyum sağlamak ve hazırlanmak bize düşüyor. Hükümetlerin net sıfıra sorunsuz ve düzenli bir geçiş yaratması umulsa da hazırlıklı olmak ve hepimiz için engebeli bir yolculuğa çıkmak en iyisi.
 

SHARE: READ MORE

11 January

Sürdürülebilirlikle bağlantılı uluslararası krediler yaygınlaşıyor

*Bu yazıyı 3 dakikada okuyabilirsiniz.

Giderek artan sürdürülebilirlik gündemi ekseninde bankalar, çevresel, sosyal, ve yönetişim kapsamında çeşitli teşvikler sunuyor. Bu çatı altında değerlendirilebilecek çevre kredisi iki tür kredi içermekte. Gelir kullanımı kredileri, önceden tanımlanmış yeşil varlıklar için tahsis ediliyor. Bu tür faaliyetlerin tipik bir örneği, yenilenebilir enerji üretim tesislerinin finanse edilmesi olabilir. İkinci tür kredi olan ve yazımızın temel odağını oluşturan sürdürülebilirlikle bağlantılı kredilerin amacı ise şirketlerin iklim çabalarını hızlandırmaları için kurumsal stratejileriyle uyumlu finansal teşvikler yaratmak. Örneğin, sürdürülebilirlik hedeflerine ulaşıldığında daha düşük bir faiz oranı ödenmesi gibi.
 
Bu anlamda sürdürülebilirlikle bağlantılı krediler, çevresel ve sosyal açıdan sürdürülebilir ekonomik faaliyetleri ve dönüşümleri desteklemeyi amaçlıyor. Borç alacak şirketlerin iddialı, önceden belirlenmiş sürdürülebilirlik performans hedeflerine ulaşmasını teşvik eden her türlü kredi enstrümanı veya koşullu tesisi (tahvil limitleri, garanti limitleri veya akreditifler gibi) sürdürülebilirlikle bağlantılı krediler kapsamında düşünebiliriz.
 
Bloomberg'e göre, sürdürülebilirlik bağlantılı ilk krediler 2017'de piyasaya çıktı ve bu alandaki kümülatif küresel ödemeler 2018'e kadar 49 milyar dolara ulaştı. 2017-2020 yılları arasındaki kümülatif ödemelerse 325 milyar ABD doları civarında ve hacimler hızla artmaya devam etmekte.
 
Beş farklı Kuzey Avrupa ülkesinin 1975’te ortaklaşa kurduğu uluslararası bir finans kurumu olan İskandinav Yatırım Bankası (Nordic Investment Bank - NIB) da sürdürülebilirlikle bağlantılı krediler konusunda önemli adımlar atıyor. NIB iş geliştirme başkanı Joe Wright, “NIB, hızla büyüyen sürdürülebilirlikle bağlantılı kredi pazarında iddialı sürdürülebilirlik geçişlerini ve yüksek kalite standartlarını teşvik etmek istiyor” sözleriyle bankanın sürdürülebilirlik konularına verdiği önemin altını çiziyor.
 
Yine Bloomberg'e göre, 2017 ile Ekim 2021 arasında, NIB'nin İskandinav ve Baltık üye ülkelerinde verilen 85 sürdürülebilirlikle bağlantılı kredinin yaklaşık üçte ikisi döner kredilerden oluşurken, geri kalanı vadeli krediler oldu.
 
2021 yılında NIB, sürdürülebilirlikle bağlantılı kredilendirmede kendine has bir çerçeve çıkardı ve bu yapı şekillenmeye her geçen gün devam ediyor. Bu çerçevede hayata geçecek politikalar adına NIB'de Kıdemli Çevre Analisti Lena Korkea-aho, sürdürülebilirlikle bağlantılı kredilerin etkili olabilmesi için şirketlerin güvenilir zaman çizelgeleri ve planlanmış önlemlerle iddialı sürdürülebilirlik stratejilerine ve hedeflerine sahip olmasının önemli olduğunu söylüyor.
 
Seçilen hedeflerin müşteri için öneminden ve müşterinin bu hedefler için iddialı bir planı olduğundan emin olunması gerektiğini söyleyen Korkea-aho, böylesi bir ilişkinin hem borç vereni hem de borç alanı rahatlattığını ayrıca belirtmekte.
 
Ekim ayında NIB’nin, Electrolux Professional AB ile sürdürülebilirlik bağlantılı imzaladığı ilk kredi bir örnek olabilir. Yedi yıllık ve 60 milyon tutarındaki kredi, Electrolux Profesyonel'in (EPRO) operasyonlarının daha sürdürülebilir hale gelmesindeki geçişi finanse etmek ve düşük karbonlu bir ekonomiye adım atmaya katkıda bulunmak üzere yapılandırıldı.
 
NIB ve EPRO, başlangıç yılı 2019 olmak üzere 2025'in sonunda elde edilecek üç temel performans göstergesi (KPI) üzerinde anlaştılar. Bu KPI'ların başlıkları şu şekilde sıralanabilir:
1) CO2 salımlarının azaltılmasıyla ilgili iklim hedefi
2) Satılan ürünlerde su tüketimi verimliliğiyle bağlantılı işletmeye özel hedef
3) Ürünlerde HFC gazlarının azalması
 
Türkiye’den ise bu alanda önemli bir adım olarak değerlendirebilecek Türkiye Sınai Kalkınma Bankası’nın (TSKB) 8 Temmuz 2021’de imzalanan sendikasyon kredisine bakılabilir. TSKB, 11 farklı ülkeyi temsil eden toplam 14 bankadan 192 milyon ABD doları tutarında sendikasyon kredisi sağladı. Böylece sürdürülebilirlik bağlantılı ikinci sendikasyon kredisi sözleşmesini imzalamış oldu.
 
TSKB CEO'su Ece Börü, sendikasyon kredisini ve gelecekte bankanın alacağı pozisyonu “Önümüzdeki dönemde de yenilikçi borçlanma işlemlerimizle çeşitlenen bilanço yapımızı sürdürülebilir ve kapsayıcı kalkınma doğrultusunda ekonomiyi desteklemek için kullanmaya devam edeceğiz.” diyerek değerlendiriyor.
 
TSKB, Birleşmiş Milletler tarafından belirlenen Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’na yönelik 2030 yılına kadar 8 milyar dolar kaynak sağlamayı planlıyor. 2021-2025 yılları arasında TSKB, SKA ile bağlantılı kredilerin toplam portföy içindeki payını %90'ın üzerinde tutmaya öncelik verdiğini belirtiyor.
 
Genel itibariyle bakıldığında tüm bu süreçler ve karar mekanizmalarını etkileyen en önemli faktörlerden biri şirketlerin sahip olduğu nitelikli iş yapış biçimleri. Bu bakış açısıyla krediler, finansmanı kurumsal sürdürülebilirlik stratejilerine bağlayarak, yeşil projeleri olmayan ancak sürdürülebilirlik performanslarını iyileştirme konusunda hala büyük potansiyele sahip sektörlerdeki şirketlere bir alternatif olarak da sunulabiliyor.

SHARE: READ MORE

7 January

2022'de tedarik zincirinde zorla çalıştırmaya yer yok

*Bu yazıyı 2 dakikada okuyabilirsiniz.

Amerika Birleşik Devletleri kongresinde oy birliğiyle kabul edilen Uygur Zorunlu Çalışmayı Önleme Yasası, Amerikan tedarik zincirlerini Uygurların ve Çin'deki diğer zulüm gören etnik-dini azınlıkların zorla çalıştırılmasından kurtarmayı amaçlıyor. Yeni yasanın Çin'de üretim yapan, özellikle de Sincan Uygur Özerk Bölgesi'nde tedarik zinciri temas noktalarına sahip olan işletmeleri etkilemesi bekleniyor.

Kanun şirketlere, Sincan’dan işgücü ihraç eden tüzel kişilerin dahil olduğu herhangi bir ithalatın hak ihlali olmaksızın, zorla çalıştırma kullanılmadan yapıldığını kanıtlama yükümlülüğünü getiriyor. Özellikle giyim, otomotiv, teknoloji, yiyecek-içecek ve güneş enerjisi şirketleri olmak üzere çok çeşitli endüstrileri etkileyecek yasa şirketlerin, zorunlu işçi çalıştırmadığını "açık ve ikna edici" kanıtlarla göstermeleri isteniyor.  

Uygulama stratejisi ve şirketlerin yasayı karşılamak için neler yapması gerektiği yakında netleşecek. Ayrıca, şirketlerin Çin menşeli ithalatlarının zorla çalıştırmayla yapılmadığını nasıl açıkça gösterebilecekleri de Zorla Çalıştırma Görev Gücü tarafından açıklanacak. Şirketlerin yükümlülükleri yasanın yürürlüğe girdiği 23 Aralık 2021 tarihinden itibaren 180 gün sonra başlıyor.

Çin'deki tedarik zincirlerinin karmaşıklığı ve şeffaf olmaması, Sincan'da zorla çalıştırma ile yapılan bazı ürün ve malzemelerin Çin'in başka yerlerindeki aracı fabrikalarda menşeleri gizlenerek kullanılması, durum tespit sürecini karmaşıklaştırıyor. Çin'in, Uygurları ve diğer azınlıkları işçi olarak Sincan'ın dışına zorla yerleştirmeyi içeren; "yoksulluğu azaltma" ve "eşleştirme yardımı" programları da meseleyi daha da karmaşık hale getiriyor. Bu tür işçilikle üretilen ürünler, Çin'in diğer bölgelerinde üretilmiş olsalar bile, yasaya göre bir ihlal yapılmadığını ispat edilebilir olmalılar.

Çin'de iş yapan şirketler, yeni gereksinimlere hazırlanmak için aşağıdaki maddelere dikkat etmeliler.

Uyumluluk programınızı ve tedarik zinciri durum tespiti süreçlerinizi gözden geçirin: Tedarikçi anketleri, zorla çalıştırma ve insan kaçakçılığı ile ilgili sorgulamaların yanı sıra hammaddenin ve işçilerin kökenleri hakkında ayrıntılı bilgileri içermelidir.

Tedarik zincirlerinizi inceleyin ve gerekli durumlarda alternatif tedarikçilere yönelin: Tedarik zincirlerinin şeffaflığı, yalnızca Çin'de iş yapanlar için değil, tüm çok uluslu şirketler için giderek daha önemli hale geliyor. Şirketlerin detaylı bilgi toplamaya, mümkünse yüz yüze ziyaretlere ve kapsamlı tedarik zinciri haritalamasına öncelik vermesi gerekiyor.

Tedarikçilerinizle şimdiden iletişim halinde olun: Şirketlerin, tedarikçilerinin operasyonlarını olası herhangi bir zorla çalıştırmayı engelleyecek şekilde düzenlediklerinden emin olmak için şimdiden birlikte çalışmaya başlamalılar. Aracılar da dahil olmak üzere tedarik zincirlerinde şimdiden bazı önlemleri uygulamak, sonradan doğabilecek yasal ve itibar sorunlarının önlenmesine yardımcı olur.

Uygur Zorla Çalıştırmayı Önleme Yasası'nın içerdiği yaptırımlar önümüzdeki altı ay içinde netleşecek olsa da şirketlerden gelen büyük açıklamaların artık yeterli olmadığı açık. Şirketlerin, iletişim departmanları değil, uyumluluk departmanları öncülüğünde hak ihlallerini önleyici ve şeffaflığı destekleyen önlemleri uygulaması gerekiyor.
 

SHARE: READ MORE

7 January

Sürdürülebilirlik konusunda yöneticiler ve çalışanlar aynı fikirde değil

*Bu yazıyı 2 dakikada okuyabilirsiniz.

Birleşmiş Milletler'e göre, küresel ısınmayı 1,5°C’de tutma hedefine ulaşmak için tüm şirketlerin, finans kurumlarının, bankaların, sigortacıların ve yatırımcıları değişmesi gerek. Peki iş liderleri ve şirketler bu zorluğa hazır mı?  Henüz değil. Yakın zamanda gerçekleştirilen araştırmalar, şirketlerin çoğunun iklim değişikliğiyle mücadele için entegre stratejilerden yoksun olduğunu gösteriyor. Liderler sürdürülebilirlik uygulamaları deneyiminden, sorumluluklarından ve eğitiminden yoksun; çalışanlarsa kuruluşlarının sürdürülebilirlik alanındaki eylemleri ve bunların etkisi hakkında net bir anlayışa sahip değiller. 

Şirketlerin acilen artan çevresel krizleri ele almaları gerekirken iklim değişikliği, hala yöneticilerin büyük çoğunluğu için birinci öncelik haline gelmiş durumda değil. Küresel olarak üst düzey yöneticilerin sadece %25'i iklim değişikliğinin, yükselen deniz seviyelerinin veya aşırı hava olaylarının kurumsal stratejileri için kritik varoluşsal tehditler olduğunu söylüyor. Yöneticilerin %43'ü şirketlerinin belli amaçlara hizmet eden doğrultusunda hareket edilen ve açıkça aktarılan iletişimi yapılan sürdürülebilirlik stratejilerine sahip olduğunu söylüyor ve yalnızca nominal %19'luk bir kesim, şirketlerinin sürdürülebilirlik ölçütlerinin raporlama çerçeveleriyle bağlantılı olduğunu belirtiyor.
Gerçekleştirilen bir araştırma da CEO'ların çevresel konularda yaptıklarını söyledikleri ile çalışanların yapılanları nasıl gördükleri arasında önemli bir "söylem-eylem" ayrımı olduğunu ortaya koyuyor.

- Üst düzey yöneticilerin %79'u kuruluşlarının çevresel uygulamalarının sektördeki en iyi pratiklerle uyumlu olduğunu belirtirken, çalışanların sadece %54'ü aynı şeyi söylüyor.
- Üst düzey yöneticilerin %78'i kuruluşlarının iklim değişikliği konusunda ellerinden geleni yaptığını söylerken, çalışanların sadece %53'ü aynı fikirde.
- Üst düzey yöneticilerin %73'ü, kuruluşlarının sürdürülebilirlikle kâra aynı önemi verdiğini söylerken, çalışanların sadece %48'i buna katılıyor.

Özellikle çalışanlar, kuruluşlarının iş stratejileri için önemli olan stratejik konularda değil ancak ek” birtakım çevresel inisiyatifler yürüttüğünü düşünüyor. Yapılan bir araştırmada çalışanların %64'ü kuruluşlarının atıkları azaltmak (geri dönüşüm, daha az ambalaj kullanmak, malzemeleri yeniden kullanmak) için harekete geçtiğini söylerken, %68'i kuruluşlarının kâğıt kullanımını azaltmak için dijital teknolojilere bel bağladığını belirtiyor. Bu, çoğu liderin sürdürülebilirliği iş stratejisinin temel bir itici gücü olarak görmek yerine prosedür gereği çevreyle ilgili taktiksel eylemlerde bulunduklarını gösteriyor.

Sürdürülebilirlik eğitimi alan üst düzey yönetici sayısı oldukça az
Sürdürülebilirliği iş stratejisine bütünsel olarak entegre etmenin önündeki engellerden biri, son iki yılda üst düzey yöneticilerin yalnızca küçük bir azınlığının sürdürülebilirlikle ilgili ek sorumluluklar üstlenmiş olması: Çevresel ve sosyal sonuçları iyileştirmek için dahili süreçleri değiştirenler %29, ürünlerini veya işyerini daha sürdürülebilir hale getirmek için yeni yaklaşımlar belirleyenler %28, çevresel veya sosyal sonuçları iyileştirmek için tedarikçi seçimini değiştirenler %25 ve çevresel veya sosyal sürdürülebilirliğe vurgu yaparak bir akademik çalışmayı veya bir yeterliliği tamamlayanlar %23 oranında. Ayrıca üst düzey yöneticilerin sadece %28'i çevresel veya sosyal sürdürülebilirlik konularında eğitim aldığını aktarıyor.

Araştırma, şirketlerin sürdürülebilirlik önceliklerini nasıl gördükleri konusunda önemli bölgesel farklılıklar olduğunu gösteriyor. COP26’nın başkanlığını yapan Birleşik Krallık, ülkedeki yöneticiler ile uluslararası meslektaşlarının çoğundan daha fazla iklim bilinci gösteriyor. Anket katılımcılarına toplumumun geleceğini etkileyen en önemli sürdürülebilirlik konuları sorulduğunda, iklim değişikliğini listenin en üstüne koyanlar dünya genelinde ortalama %29 iken Birleşik Krallık’taki üst düzey yöneticilerin %40’ı iklim değişikliğini ilk sıraya yerleştiriyor.

SHARE: READ MORE

7 January

Sıcak kış günleri de sıcak yaz günleri kadar tehlikeli

*Bu yazıyı 3 dakikada okuyabilirsiniz.

Küresel olarak sıcaklıklar artarken dünya genelinde daha sıcak kışlar yaşanıyor ve bu, bazı büyük etkiler yaratıyor: 2021, kayıtlara geçen en sıcak 16. Şubat ayını getirdi.

Çoğunluk iklim krizini kavurucu yazlar ve bunlara eşlik eden kuraklıklar, orman yangınları, kasırgalar ve sıcak hava dalgaları ile ilişkilendirirken, daha ılıman kışlar da yıkıcı hava olaylarının ve köklü değişikliklerin itici gücü olabilir. Sıcak kışların etkileri, Amerika'nın orta batısını ve güneyini kasıp kavuran kasırga kümeleri gibi hava olaylarını tetikleyerek tarım faaliyetlerindeki değişimlerden de sorumlu olmaya kadar uzanıyor.

Aşırı hava olaylarının ısınan bir dünyada nasıl değiştiğini inceleyen iklim bilimcisi Daniel Swain, soğuk yerlerin ve yılın soğuk zamanlarının daha sıcak yerlerden ve daha sıcak zamanlardan daha hızlı ısındığını belirtiyor. Daha soğuk mevsimlerde ve yerlerde (diğer yerlerden üç kat daha hızlı ısınan Kuzey Kutbu gibi) ısınma oranları sadece daha hızlı olmakla kalmıyor, aynı zamanda ısınmayla ilişkili birçok etki de katlanarak artıyor." Geçtiğimiz şubat ayında Teksas'ı derin bir arktik donma noktasına getiren ve yüzlerce ölüme ve milyarlarca dolarlık hasara neden olan soğuk çarpması gibi aşırı hava olaylarının merkezinde iklim değişikliğinin olduğuna dair kanıtlar bulunuyor.

Swain, sıcaklığın büyük bir etkiye sahip olduğu belirli bir eşiğe işaret ediyor: Yağışların sıvı yağmur mu yoksa donmuş kar olarak mı gerçekleştiği sadece tek bir derece farkına bağlı. Birkaç gün öncesine kadar önemli bir kar kuraklığının olduğu Amerika'nın batısında, bu durumun çok büyük etkileri oldu. Swain, kar örtüsünün olmamasına bağlı olarak, yaklaşık 2500m yükseklikte bile orman yangını riskinin olabileceğini söylüyor.

Yağış kar olarak gerçekleştiğinde, daha uzun süre kalarak ilkbahar mevsimi için nem yaratıyor. Ancak yağmur olarak yağdığında uzun süreli ihtiyaç duyulan bu nem deposu akıp gider. Swain, ısınan kış aylarının, kar örtüsü ve su kaynağının birikmesi gibi ekolojik olarak önemli olayları doğrudan etkilediğini ifade ediyor.

Ayrıca, kışın sıcak dönemleri, yazın aşırı sıcak dalgalarına yol açabilir. Kornhuber, mevsimsel olmayan sıcaklıkların erken kar erimesine ve bitki örtüsünün büyümesine yol açarak toprak nemini azaltabileceğini ve yaz boyunca aşırı ve kalıcı sıcak hava dalgaları olasılığını artırabileceğini söylüyor. Bu duruma örnek olarak, 2020’de Sibirya’da tüm yaz süren ve rekor karbon salımlarına neden olan orman yangınlarıyla ilişkilendirilen bir sıcak hava dalgası gösterilebilir. Şubat ve Mart aylarındaki geç-kış sıcakları, bitki örtüsünün de nemi tuttuğu bir zamanda topraktaki nemi emdiğinden, susuz kalmış topraklar yazları sıcak dalgalarına yol açabiliyor.

Columbia Üniversitesi Lamont Doherty Dünya Gözlemevi'nde yardımcı araştırmacı olan Chiara Lepore’a göre, ABD için iklim modeli projeksiyonları, dünya ısındıkça şiddetli fırtınalar için elverişli koşulların olasılığında genel bir artış olacağına işaret ediyor. Lepore, geçtiğimiz ay, gelecekteki her 1°C derecelik küresel sıcaklık artışı için şiddetli fırtınalarda %14-25 artış öngören bir araştırma yayınladı. Genel itibariyle bunun arkasında yatan sebeplerin içinde artan hava sıcaklıkları ve nemlilik önemli bir yer tutuyor. Daha sıcak kışlarının bir diğer önemli etkisi ise tarım üzerinde. Bazı mahsuller en iyi sonuçları elde etmek için belirli bir soğuk saat eşiğine ihtiyaç duyuyor. 2100 yılına kadar California Orta Vadisi’ndeki birçok meyve bahçesi mahsulünün ihtiyaç duyduğu soğuk hava sıcaklıkları %60 oranında düşebilir. Araştırmacılar, en uzun soğuk hava dönemine ihtiyaç duyan elma, kiraz ve armutların en çok zararı göreceğini söylüyor. Kış sonu sıcakları, biyolojik sinyal ile gelen tomurcuklanma sonrası don olaylarına neden olup ekinlere de zarar verebilir.

Daha sıcak geçen yazlar, sık sık yol açtıkları yangın, sel gibi aşırı hava olaylarıyla gündemde kendine sıkça yer bulsa da kışların daha sıcak geçmesi de daha sıcak geçen yazlar kadar tehlikeli. Yaz mevsimi giderek uzuyor, ilkbahar ve sonbahar geçişleri ise eskiden kış olarak düşündüğümüz zaman dilimini köşeye sıkıştırıyor. Sıcaklıklar arttıkça, ılıman iklim bölgeleri artık bildiğimiz şekilde bir kış geçirmeyecek.

SHARE: READ MORE

4 January

Doğal gaz ve nükleer enerji yeşil etiketini hak ediyor mu?

*Bu yazıyı 3 dakikada okuyabilirsiniz.

Avrupa Birliği taksonomisi yatırımcıları Avrupa'nın 2050 yılına kadar net sıfır salım ve doğanın daha  iyi korunması hedefine uygun projelere yönlendirmeyi amaçlayan yeşil bir sınıflandırma sistemi. Bu sınıflandırmada gaz ve nükleer enerjinin de “yeşil” ve “sürdürülebilir” olarak etiketlenecek olması Greta Thunberg ve diğer iklim aktivistlerinin tepkisini çekti.

Her iki enerji kaynağının da komisyon başkanı Ursula von der Leyen, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, ve Almanya'nın yeni başbakanı Olaf Scholz arasında geçen yoğun bir siyasi pazarlık döneminin ardından AB'nin sürdürülebilir faaliyetler için sınıflandırmasının bir sonraki bölümünde yer alması bekleniyor. Bir AB yetkilisi, gaz ve nükleerin muhtemelen rüzgar ve güneş enerjisi ile birlikte "yeşil" kategoride olmayacaklarını, ancak sınıflandırmada yer alacaklarını söyledi. Üst düzey bir AB diplomatı ise nükleer enerjinin Fransa ve diğer AB ülkelerinin nükleer enerji faaliyetlerinin bir karşılığı olarak sınıflandırmada yer almasını beklediğini belirtti.

AB taksonomisi, Temmuz 2020'de yasa haline geldiğinden beri AB liderlerinin farklı enerji politikaları nedeniyle şiddetli siyasi tartışmaların hedefi olmuştu. Fransa nükleer enerjinin taksonomide yer alarak onaylanmasını beklerken, Polonya ve Doğu Avrupa ülkeleri gazın “sürdürülebilir” bir yatırım olarak sınıflandırılmasında ısrarcı. Almanya'nın yeni Sosyal Demokrat Şansölyesi ise, yeşil koalisyon ortaklarının nükleer veya doğalgazı sınıflandırmaya dahil etmeye istekli olmaması nedeniyle farklı bir tutum sergiliyor. Hatta Almanya geçtiğimiz hafta ülkede kalan altı nükleer santralden üçünü kapatarak, tüm nükleer santralleri hizmet dışı bırakma ve 2030 yılına kadar kömür kullanımının aşamalı olarak durdurulması hedefine bağlılığını gösterdi.

Fransa-Almanya pazarlığı sonucu gaz ve nükleerin sınıflandırmaya dahil edilmesi Greta Thunberg ve dokuz iklim aktivisti tarafından Euractiv web sitesinde yayınladıkları makaleyle sert bir şekilde eleştirildi. Makalede genç aktivistler, AB liderlerini Glasgow'daki Cop26 iklim zirvesinde boş vaatlerde bulunmakla suçladılar. Taksonomiye atıfta bulunarak, “Bu sahte iklim eylemine izin vermek gibi korkakça kararlara yer yok” diye yazdılar.

Peki gaz ve nükleer enerji neden bu kadar tartışmaya sebep oluyor? Gaz ve nükleer enerji temiz enerji sınıfına ne kadar hizmet ediyor ve çevreye ne ölçüde zarar veriyor?

Nükleer enerjinin destekçileri, nükleerin CO2 salımı olmadan güvenilir ve tedarik güvenliği sunan bir enerji kaynağı olduğunu ve elektrik üretimine iklim dostu bir alternatif sunduğunu savunuyor. Savunucular, bu enerji kaynağını en azından kapsamlı alternatifler geliştirilene kadar kullanılabilecek bir yöntem olarak değerlendiriyorlar. Nükleer enerji karşıtları ise bu savı uranyumun nükleer yakıta dönüştürülmesi, öğütülmesi ve zenginleştirilmesi süreçlerinin son derece enerji yoğun olmasıyla çürütüyor. Fosil yakıtların yakılmasını içeren bu süreç atmosfere karbondioksit salımına neden oluyor. Alman hükümeti tarafından işletilen Alman Çevre Ajansı'nın (UBA) verilerine göre, nükleer enerji, güneş paneli sistemlerinden kilovat saat başına 3,5 kat daha fazla CO2 salıyor. Karadaki rüzgar enerjisiyle karşılaştırıldığında, bu rakam 13 kat, hidroelektrik santrallerinden gelen elektriğe karşı 29 kat daha fazla CO2 salımına neden oluyor.

Ayrıca atık problemi de nükleer enerji konusunda önemli bir soru işareti oluşturuyor. Tipik bir reaktör, yılda 20 ila 30 ton yüksek seviyeli nükleer atık üretiyor. Çeyrek milyon yıla yakın bir süre tehlikeli bir şekilde radyoaktif kalan bu atığı güvenli bir şekilde bertaraf etmenin ise bilinen bir yolu yok. Çevreye ve insan sağlığına karşı oluşturduğu güvenlik sorunları ve pahalı olması da nükleer enerjiye yönelik yapılan diğer önemli eleştiriler arasında.

Doğalgaz yakıldığında kömürün yarısı kadar karbondioksit (CO2) üretiyor fakat buna rağmen, iklim bilimcileri, artan doğal gaz üretiminin iklim değişikliğinin en büyük itici güçlerinden biri olduğunu söylüyor. Doğal gaz savunucuları, gazla çalışan elektrik santrallerinin daha aralıklı çalışan rüzgar ve güneş operasyonlarını destekleyerek sürekli elektrik sağlayabileceğini savunuyor. Piller veya diğer enerji depolama biçimleri daha ucuz ve daha erişilebilir hale gelene kadar, doğal gazın yenilenebilir enerjilerin tamamlayıcısı olarak hizmet etmesi gerektiğini söylüyorlar. Fakat, Paris İklim Anlaşması’nın en iddialı hedefi olan ortalama küresel sıcaklıklardaki artışı 1,5°C ile sınırlamak için bilim insanları, salımların 2050 yılına kadar net sıfıra düşürülmesi gerektiğini ve bunun da her türlü fosil yakıt kullanımına çok daha az yer bıraktığını söylüyor. İklim bilimcileri ayrıca doğal gaz üretimi sırasında atmosfere sızan, bir sera gazı olan metan hakkında endişeli. Metan, 20 yıllık bir zaman ölçeğinde CO2'den 80 veya 90 kat daha güçlü bir ısınma yaratabiliyor.

Gaz ve nükleer enerjiye dair bütün bu tartışmalar çerçevesinde Hollandalı Yeşil Milletvekili ve Avrupa Parlamentosu çevre komitesi başkan yardımcısı Bas Eickhout da Von der Leyen'in sınıflandırmaya gaz ve nükleeri dahil etmesine gerek olmadığı görüşünü taşıyor. Eickhout, gazın taksonomiye dahil edilmesinin, Cop26'nın fosil yakıt sübvansiyonlarını aşamalı olarak kaldırma vaatleriyle tutarsız olacağını belirtiyor. Avrupa’nın gazı yeşil enerji olarak nitelemeye başlamasının küresel ısınmayı 1,5 derecede tutma hedefini tamamen boşa çıkaracağını da ekliyor.

Avrupa Komisyonu'nun 31 Aralık'ta taslak taksonomiyi yayınlaması ve uzmanlar ve hükümetlerle birkaç haftalık istişarelerin ardından 12 Ocak'ta nihai teklifin yayınlanması bekleniyor. Son öneri yalnızca AB üye devletlerinin büyük çoğunluğu tarafından reddedilebileceği için görüşler taksonominin gaz ve nükleer enerjiyle birlikte geçeceği yönünde.

SHARE: READ MORE

24 December

Sürdürülebilir kalkınmanın 2021 karnesi

*Bu yazıyı 3 dakikada okuyabilirsiniz.

2030 yılına yaklaşırken küresel olarak Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA)’nın başarıya ulaşması için kritik bir eşikte duruyoruz. Bir yıldan uzun bir süredir devam eden küresel salgın nedeniyle birçok sektör çeşitli ekonomik darboğazlar yaşadı. Bu ekonomik sıkıntılar da doğrudan sürdürülebilirlik politikalarını ve uygulamalarını olumsuz olarak etkiledi. Pandemiden çıkış çabaları şimdiye kadar adaletsizce ve sürdürülebilir kalkınmaya gerekli önem verilmeden ele alındı. Mevcut kriz onlarca yıllık kazanımları tehdit ediyor ve daha yeşil, daha kapsayıcı ekonomilere geçiş için SKA’nın rehberliğine her zamankinden daha çok ihtiyaç var.

Birleşmiş Milletler’in yayınladığı Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları 2021 raporu ve Cambridge Üniversitesi’nin hazırladığı Sürdürülebilir Kalkınma Raporu 2021’de geride bıraktığımız senede amaçlara dair ilerlemeleri ve eksik kalınan noktaları ele alıyor.

Bazı amaçlarda ilk kez gerilemeler yaşandı
Küresel ortalama SKA Endeksi 2015 yılında SKA'nın benimsenmesinden bu yana, ilk kez 2020 yılında pandemiyle birlikte artan yoksulluk oranları ve işsizlik nedeniyle bir düşüş yaşadı. 2021 yılında da pandemi koşulları altında yerel ve küresel boyutlarda eşitsizliğin artışına şahit olduk. Kriz, özellikle kayıt dışı ekonomideki 1,6 milyar işçinin geçim kaynaklarını ciddi şekilde etkiledi. Uluslararası turizmin büyük bir darbe alması, gelişmekte olan küçük ada devletlerini orantısız bir şekilde etkiledi. Aşıya erişim söz konusu olduğunda da özellikle düşük gelirli gelişmekte olan ülkelerde, pandemi etkilerini daha sert bir şekilde gösterdi. Haziran 2021 itibarıyla, Avrupa ve Kuzey Amerika'da her 100 kişiye yaklaşık 68 aşı uygulanırken, Sahraaltı Afrika'da 2'den az aşı yapılmıştı. Dünya çapındaki hükümetler, COVID-19'a yanıt olarak 1.600 kısa vadeli sosyal koruma önlemi uygulamaya koydu ama 2021 yılı itibarıyla hala 4 milyar insan sosyal koruma kapsamında değil. Tüm bu hikayeler ve çok daha fazlası birleşince, pandeminin bir sonucu olarak 119 ila124 milyon kişi daha aşırı yoksulluğa itilirken 70 ila 161 milyon kişinin daha açlık çekeceği düşünülüyor. Bütün bu olumsuz gelişmeler özellikle Yoksulluğa Son, Açlığa Son ve İnsana Yakışır İş ve Ekonomik Büyüme amaçlarında önemli gerilemelere neden oldu.

Krizi iyi yöneten ülkelerin güçlü bir sosyal koruma ve sağlık sistemine sahip olması, SKA’nın önemini bir kez daha vurguluyor. Ülkelerin sosyal güvenlik ağlarını güçlendirmesinin ve temel tıbbi hizmetleri sağlayacak evrensel sağlık kapsamına geçmesinin altını çizen SKA çağrılarının haklılığı, pandemi ile zorlu bir yoldan kanıtlandı.

2020 yılında korona önlemleri kapsamında çoğu ülkede üretimin ve diğer ekonomik faaliyetlerin kısa süreli durması sera gazı salımlarını önemli ölçüde azaltmıştı. 2021 yılında bu emisyonlarda tekrar bir artış yaşandı. Bu durum ve devamında yaşanan çevresel tahribatlar, İklim Eylemi, Sudaki Yaşam ve Karasal Yaşam hedeflerinde ilerlemeyi zorlayan bir yıla neden oldu. 154 gelişmiş ülkenin 124’ü Paris Anlaşması'nın hedeflerine yönelik ulusal iklim adaptasyonu planlarını açıklamış olsa da geçtiğimiz sene yaşanan çevresel gelişmeler küresel ısınmayı istenilen derecede tutmanın artık gerçeklikten uzak olduğunu gösteriyor. Biyoçeşitlilik azalıyor, karasal ve sulak alanlarda endişe verici bozulmalar yaşanıyor. Okyanuslarda oksijen bakımından yetersiz olan “ölü alanlar” 2008-2019 yılları arasında 400’den 700’e yükseldi. Ekosistemlere ve doğaya verilen zararların iyice fark edildiği bu yılda çevresel tahribat ve salgın hastalıklar arasındaki ilişkinin üstünde duruldu.

Pandemiyle şekillenen son iki senemizden öğrendiğimiz bir diğer şey de verinin önemi oldu. Pandeminin başlangıcından beri politika yapıcıların ve liderlerin zamanla yarışan kararlar vermeleri gerekti fakat çoğu ülkede doğru kararlara götürecek veriler eksikti. Pandemi yayılmaya devam ederken ve dünya 2030 hedeflerinin bitişine yaklaşırken zamanında ve yüksek kaliteli veriler her zamankinden daha önemli görülüyor.

Dijital dönüşüm hızlandı
Dijital teknolojiler karantinalar sırasında sosyal hizmetlerin, ödemelerin, okulların ve sağlık hizmetlerinin sürdürülmesinde ve birçok meslek için evden çalışmanın etkili olmasını sağlamada kritik bir rol oynadı. Rapor çıktılarında dijital uygulamaların; sosyal kapsayıcılık, ekonomik fırsat yaratma ve halk sağlığı gibi konulardaki önemi vurgulanıyor. Pandemiyle hayatımıza daha kesin olarak giren dijital teknolojilerin sağladığı imkanlar Eşitsizliklerin Azaltılması, Sağlıklı Bireyler ve Sanayi, Yenilikçilik ve Altyapı amaçlarında ilerlemeye destek oldu.

İhtiyaç duyulan dönüştürücü değişimlerin hayata geçmesinde SKA’nın; kriz, sağlık, sosyal ve ekonomik refahtan iklim ve ekosistemlere kadar sürdürülebilirliğin çeşitli boyutları arasındaki karşılıklı bağımlılığı ve bağlantıları göstererek önemli bir yol haritası sunuyor. Pandeminin etkilerini bu denli -umarız- hissetmeyeceğimiz dönemde oluşan yeni düzende hükümetler ve uluslararası kamuoyu, SKA’nın önderliğinde yapısal dönüşümleri ve ortak çözümler daha sık konuşmalı. Bunlar; sağlık, eğitim, su, sanitasyon gibi sosyal koruma ve kamu hizmetlerinin güçlendirilmesinin; bilim, teknoloji ve inovasyona ayrılan yatırımların arttırılmasının; gelişmekte olan ülkelere mali destek sağlanmasının; yeşil ekonomi yaklaşımının benimsenmesinin; temiz enerji ve sanayiye yatırımlarının arttırılmasının ve sürdürülebilir gıda sistemlerine geçişin sağlanması olarak düşünülebilir. Hiçbir ülke birbiriyle bağlantılı bu küresel şokları tek başına önleyemez, yanıt veremez veya toparlanamaz. Bu nedenle SKA çerçevesinde ülkelerin ortaklaşa mücadelesine her zamankinden daha fazla ihtiyaç duyuluyor.

 

SHARE: READ MORE

24 December

2021’de sürdürülebilirlik hakkında neler konuştuk?

*Bu yazıyı 6 dakikada okuyabilirsiniz.

2021 yılı; pandemi etkilerinin hala devam ettiği, pandemiden çıkışta yeşil iyileşme paketlerinin çokça gündeme geldiği, iklim krizinin sonuçlarının daha da görünür olduğu bir yıl oldu. Sürdürülebilirlik ve iklim krizi hakkında uzmanların önemli uyarılarda bulunduğu, birçok çevresel felaketin yaşandığı, toplumsal cinsiyet eşitliğine erişmenin zorlaştığı, ülkelerin iklim değişikliğini ve net sıfır taahhütlerini uzun süre gündemlerinde tuttukları bir seneyi geride bırakıyoruz. Peki sene sonunda sürdürülebilirlik ve iklim değişikliği konusunda neredeyiz, sene boyunca yapılan uzman yorumları bize neler anlatıyor ve 2022 yılında sürdürülebilirlik konusunda neler gündemde olacak?

Sene içinde pek çok kez S360Mag’de önemli uzmanların ve raporların iklim değişikliği ve sosyal konulardaki yorumlarına yer verdik. Paylaştığımız en çarpıcı raporlardan biri Dünya Ekonomik Forumu’nun her sene çıkardığı Küresel Cinsiyet Eşitsizliği Raporu oldu. Rapora göre, cinsiyet eşitliğinin sağlanması için pandemi öncesinde 99,5 yıl gerekirken bu sayı 136,5 seneye çıktı. Geçtiğimiz senenin sonuçlarına kıyasla bu geri gidiş, pandemi ve ilgili ekonomik krizin kadınları erkeklerden daha şiddetli etkilediği ve kapatılmış olan eşitsizliklerin kısmen yeniden oluştuğunu gösteriyor.

İklim eylemi konusundaki görüşlerin ortak noktası ise harekete geçmek için zamanın gittikçe azaldığı ve doğanın tüm sistemleriyle kırmızı alarm verdiğiydi. Dünya Ekonomik Forumu tarafından yayınlanan Küresel Riskler Raporu’nda gelecek on yıl için en yüksek olası riskler arasında aşırı hava olayları, iklim krizi ile mücadelede başarısızlık, insan kaynaklı çevresel hasarların yanı sıra dijital güç konsantrasyonu (digital power concentration), dijital eşitsizlik ve siber güvenlik yer aldı. Bununla birlikte gelecek on yılda en yüksek etkiye sahip olması beklenen riskler ise bulaşıcı hastalıklar, iklim krizi ile mücadele başarısızlık ve diğer çevresel felaketler olarak belirtildi. Bu risklerin yasal olarak da tanınmaya başlandığını gördüğümüz bir yıl oldu. Hollanda’da çevrecilerin çok uluslu petrol şirketi Shell’e karşı açtıkları davayı kazanması tüm kirletici sektörlere tehdit altında olduklarını gösterdi. Mahkeme Shell’in, 2030 yılı sonuna kadar karbon salımını yüzde 45 azaltmak zorunda olduğuna karar vermişti.

Uluslararası Enerji Ajansı (International Energy Agency- IEA)’nın Mayıs ayında yayımladığı iklim kriziyle mücadelede koyulan hedeflere ulaşmak için nelere ihtiyaç duyulduğuna ilişkin en kapsamlı raporunda 2050'ye kadar net sıfıra ulaşma ve küresel sıcaklıklardaki artışı 1,5°C ile sınırlama şansımızın taahhütler ile eylemler arasındaki farkın kapatılmasında yattığını belirtti. IEA, raporda hükümetlere 2035'ten itibaren yeni fosil-yakıtlı otomobillerin satışının durdurulması ve 2040 yılına kadar küresel elektrik üretiminin karbonsuz hale getirilmesi gibi net sıfır hedefine ulaştıracak çok ciddi 400 önlem sundu.

Yıl içinde iklim kriziyle ilgili paylaşılan en önemli rapor Hükûmetlerarası İklim Değişikliği Paneli’nin raporuydu. Kırmızı kodlu bu rapor insan kaynaklı iklim değişikliğinin dünyanın birçok bölgesinde hissedilmeye başlanan etkilerini eşi benzeri görülmemiş olarak yorumluyor ve en azından kısa vadede iklim krizinin bazı etkilerinin artık geri döndürülemeyeceği gösteriyordu. Ayrıca küresel ısınma seviyelerini sanayi öncesindeki gibi 1,5 derecede tutma hedefinin gerçekçi olmadığını, 1,5 derece sınırının yakın zamanda aşılacağı belirtildi. Ayrıca, raporun yazarları dünyanın daha dezavantajlı bölgelerindeki tehditler hakkında yeterli bilgi sağlanamadığını ve bazı ülkelerin hala uluslararası bilimsel çabalarda yetersiz temsil edildiğini belirtiyor.

İklim değişikliğinin yıkıcı sonuçları birbiri ardına gelirken Kasım ayında Glasgow’da merakla beklenen Birleşmiş Milletler Taraflar Konferansı (COP26) Kasım ayında gerçekleşti. Katılan 197 ülkenin Glasgow İklim Paktı’nı imzaladığı zirve bazı önemli gelişmelere rağmen 2030 için ısınmayı 1,5 derece ile sınırlamaya yönelik hedeflerin yenilenmesi ve kömürün aşamalı olarak kaldırılması olmak üzere iki ana hedefini kabul ettiremediği için başarısız olarak yorumlanıyor.

İklim finansmanı bu sene dillendirilen önemli araçlardan biriydi ve bu sene önemli bir büyüme kaydetti.  COVID-19'u geride bırakan ve COP26'da ön plana çıkan trendin 2022'de yavaşlaması pek olası görünmüyor. Öte yandan, sürdürülebilir borç ürünlerinin (sürdürülebilir krediler ve tahviller) mali çevrelerde yarattığı düşünülen tüm faydalı değişikliklere rağmen, çevresel, sosyal ve yönetişim ölçütlerinin (ÇSY) çerçevesi ile ilgili önemli problemler bulunuyor. Kurumsal ÇSY verileri, genellikle şirketler ve sektörler arasında tutarlılıktan yoksun, düzensiz ve eksik olarak tutuluyor. Şirketlerin sürdürülebilir finansman ve ÇSY ölçütlerine artan ilgisinin “yeşil badana”dan öteye gitmediğini savunanlar da var. Macquarie Asset Management tarafından yapılan bir anket de, iklim değişikliğinin kurumsal yatırımcılar için öncelikli bir ÇSY sorunu olarak görüldüğünü, ancak çoğunun iklim risklerini yatırım portföylerine entegre etmede zorluklarla karşılaştıklarını ortaya koyuyor.

Yeşil enerjiye küresel geçişi finanse etmek ve daha aşırı hava koşullarıyla başa çıkmak için trilyonlarca dolara ihtiyaç var. Paranın en çok ihtiyacı olan gelişmekte olan ülkelere nasıl kanalize edileceğini bulmak, karbondan arındırma hedefinin geride bıraktığımız senede de 2022 yılında da en büyük parçasını oluşturuyor. Bu konuda tartışılan önemli noktalardan biri, yeşil dönüşümün ne kadarının hükümetler ne kadarının özel sektöre bırakılması gerektiği oldu. Yatırımcılar temiz enerji projelerine ve elektrikli araç şirketlerine açık olsa da, iklim değişikliğinin etkilerine karşı korunmak için gerekli olan çoğu "uyum" önleminin bir getirisi olmadığından yatırımcılar için çekici görünmüyor.

COVID-19 pandemisiyle birlikte küresel enerji piyasalarında 2020 yılından beri dinamik bir süreç yaşanıyor. Enerji talebinde meydana gelen büyük ve çoğu zaman ani değişimler küresel elektrik üretimini 2020 yılında %12 düşürmüştü. Fakat yenilenebilir enerji kaynaklarında bunun tam tersi bir büyüme trendinin olduğu görülüyor. Rüzgar enerjisi üretimi son on yılda %16,6'lık büyüme oranına, güneş enerjisi ise %38.8'lik bir orana sahip. Bu durum, bu teknolojilerin sırasıyla beş yıldan ve iki yıldan daha az bir sürede ikiye katlanabileceği anlamına geliyor.

Fosil yakıtlardan yenilenebilir enerji kaynaklarına geçişin hızlanması gerekirken bir yandan da enerjiye olan talep gün geçtikçe artıyor. Talep artışı, üreticileri fosil yakıtlara yönlendirirken aynı zamanda enerji fiyatlarındaki önemli artışlar nedeniyle tüketicilerin bütçelerini de etkiliyor. Hem dezavantajlı tüketici grupları için hem de çevresel zararı azaltmak adına 2022 yılında yeni düzenlemeler acil bir ihtiyaç olarak görülüyor.

Küresel elektrikli araç satışları, 2021'in ilk yarısında 2020'ye kıyasla %168 arttı ve elektrikli araçların maliyetinin en geç 2028 yılına kadar benzinli ve dizel içten yanmalı motorlu otomobillerle aynı veya daha az olması bekleniyor. Birçok ülkede içten yanmalı motorlu araçların satışına ilişkin hükümet yasaklarının önerilmesiyle birlikte, elektrikli otomobillerin önümüzdeki on yılda giderek daha yaygın olacağı düşünülüyor.

2022’de sürdürülebilirlik gündeminde bizi neler bekliyor?

Hem COP26 hem de COVID-19’la birlikte yaşanan gelişmeler, önümüzdeki sene sürdürülebilirliği hayatın her alanına yerleştirmek için bir katalizör görevi görmeye devam edecek.

Verinin önemi anlaşılıyor: Sürdürülebilirliğin farklı sektörlerde ön plana çıkmasıyla düzenleyiciler, yatırımcılar ve diğer paydaşlar için şirketlerin ÇSY verilerini ölçmek, yönetmek, kaydetmek ve sergilemek daha da önemli hale gelecek.

ÇSY yatırımında artış: Özellikle COVID-19 sonrası yatırımlar, giderek daha fazla ÇSY değerlendirmeleri tarafından yönlendirilmeye başlandı. ÇSY yatırımlarındaki artışın son olmayan yeni koronavirüs varyantı Omicron’un oluşturduğu ortamda artması bekleniyor.

Yenilenebilir enerji için baskı: Kömür ve fosil yakıt kullanımının aşamalı olarak azaltılmasını Glasgow İklim Paktı'nda 197 ülke tarafından kabul edilmesinin enerji üretiminde yenilenebilirlerin payının artmasına neden olması bekleniyor. Fosil yakıt tesislerine kıyasla güneş, rüzgar ve diğer yenilenebilir enerji tesislerinin kurulması için 2022 yılında daha fazla yatırım yapılması bekleniyor.

Karbon denkleştirme piyasasının gelişmesi: Karbon denkleştirme, karbon salımlarının değiştirilmesi veya azaltılması için ağaç dikmekten karbon salımlarını yakalayan yüksek teknolojilerin kullanılmasına kadar pek çok farklı alternatif sunuyor. Karbon piyasası kurallarının çerçevelenmesiyle birlikte önümüzdeki sene bu piyasada da önemli gelişmeler yaşanabilir.

Net-sıfırdan iklim-pozitife: Net sıfıra veya iklim nötrlüğüne bağlı hedefler açıklayan uluslar ve şirketler artarken bunların bir noktada iklim-pozitif veya karbon-negatif hedefleri belirlemeleri bekleniyor. Salımların azaltılması ve karbondioksitin ortadan kaldırılmasının küresel ısınmayı kontrol etmesi beklenirken, bozulmayı tersine çevirmek için çevreyi zenginleştirmek için iklim pozitifliğine ihtiyaç var.

Daha katı düzenlemeler: Salım azaltma düzenlemesi sıkılaşmaya devam ederken, net-sıfır taahhütlerinin tarihleri yaklaşırken raporlama ve uyumun sıkı bir şekilde kontrol edilmesi bekleniyor.

Paydaşların etkisinde artış: Sürdürülebilirlik konusundaki kitlesel farkındalık artışıyla birlikte sadece yatırımcıların değil, müşterilerin, çalışanların ve iş arayanların bile şirketleri sürdürülebilirlik merceğinde incelemesinin yolu açılıyor. Şirketler, yalnızca hissedar merkezli olmaktan çıkıp, paydaşlara duyarlı hale gelmek zorunda kalacaklar.

Yeşil ürünler için talep yoğunluğu: Özellikle genç nüfus arasında artan eko-anksiyete, eko-bilinçli bu nüfusun gıdadan modaya ve yaşam tarzına kadar pek çok alanda, yeşil ürünleri tercih etmesine neden olacak.

Ofislere dönüş: Pandemiyle hayatımıza giren evden çalışma kavramı bu sene de bizlerle olmaya devam edecek gibi gözüküyor. İşe gidip gelmeyi, yoldaki araçları ve ofis binalarında enerji kullanımını azaltarak salımları azalttığı için çevre için de faydalı olan bu uygulama kimi zaman çalışanlar için iş- özel hayat dengesini kurmada sıkıntı yaratsa da en azından çeşitli hibrit modellerle bu sene de hayatımızda olacak.

Elektrikli araç satışları artacak: Elektrikli araçların son senelerde yakaladıkları ivmeyi bu sene de koruması bekleniyor. Bazı ülkelerin de bu noktada önemli taahhütleri bulunuyor. Örneğin; Hindistan, 2030 yılına kadar %100 elektrikli araç vizyonuna ulaşmaya çalışacak. Bu dönüşümü sağlarken, sektör sorumlu hammadde tedariği ve şarj sıkıntısını için yenilenebilir kaynaklarla çözme gibi zorluklarla karşı karşıya kalacak.

2021 yılı aşırı hava olayları ve çeşitli felaketlerle iklim krizine karşı harekete geçmekte geç kalındığında karşılaşacağımız sorunların büyüklüğünü gözler önüne serdi. Ülkelerin ve şirketlerin verdiği taahhütler etkili olsa da iklim eyleminin başarısı eylemler ve hedefler arasındaki farkın kapatılmasında yatıyor.
 

SHARE: READ MORE

24 December

Türkiye’de ve dünyada artan eşitsizlik: 2022 Küresel Eşitsizlik Raporu

*Bu yazıyı 7 dakikada okuyabilirsiniz.

Paris merkezli Küresel Eşitsizlik Laboratuvarı tarafından hazırlanan
2022 Dünya Eşitsizlik Raporu, ulusal, bölgesel ve küresel düzeyde gelir ve servet eşitsizliğine ilişkin çok sayıda kaynaktan alınan verilerin dikkatli bir şekilde toplanmasına dayanan en son hesaplamaları sunuyor.  Göstergeler için uzun dönemli zaman serisi verileri sunan rapor, son örüntüleri daha geniş bir tarihsel bağlamda değerlendirmemize olanak tanıyor ve eşitsizliğin farklı boyutlarını ele alıyor.

Gelir eşitsizliğinde son durum
Raporun bulgularına göre küresel nüfusun en zengin %10’luk kesimi küresel gelirin %52’sini alırken nüfusun en yoksul yarısı yalnızca %8,5'ini kazanıyor. Ortalama olarak, küresel gelir dağılımının en üst %10'luk kısmından bir kişi yılda 122.100 dolar kazanırken, küresel gelir dağılımının en yoksul yarısından bir birey yılda 3.920 dolar kazanıyor.

Orta Doğu ve Kuzey Afrika (MENA) dünyanın en eşitsiz bölgesi, Avrupa ise en düşük eşitsizlik seviyelerine sahip. Eşitsizlik, en eşit bölge ile en eşitsiz bölge arasında önemli ölçüde değişiyor. Avrupa'da en zengin %10'luk kesimin gelir payı %36 civarındayken MENA'da %58'e ulaşıyor. Bu iki seviye arasında, çeşitli örüntülere rastlıyoruz. Doğu Asya'da, en zengin %10 toplam gelirin %43'ünü ve Latin Amerika'da %55'ini kazanıyor. Türkiye’ye baktığımızda, yetişkin nüfusun ortalama milli geliri 85.010 TL iken en yoksul %50'lik kısım 20.260 TL kazanıyor. En zengin %10'luk kesim ise bundan ortalama 23 kat daha fazla kazanıyor (463.020 TL). En zengin %10 toplam gelirin %54,5'ini alırken, en yoksul %50, %12'sini alıyor.

Çağdaş küresel eşitsizlikler, Batı emperyalizminin zirvesinde, 20. yüzyılın başlarındaki seviyelere yakın seyrediyor. Son yirmi yılda çoğu ülke içinde eşitsizlik artarken, ülkeler arasındaki küresel eşitsizlikler azaldı. Ülkeler içindeki bireylerin en zengin %10’u ile en yoksul %50'sinin ortalama gelirleri arasındaki fark 8,5 kattan 15 kata yükseldi.

Servet eşitsizliklerinde fark daha belirgin
Küresel nüfusun en yoksul yarısı %2’lik  bir oranla neredeyse hiç servete sahip değil. Buna karşılık, dünya nüfusunun en zengin %10'u tüm servetin %76'sına sahip. Ortalama olarak, yetişkin nüfusun en yoksul yarısı satın alma gücü paritesi (SGP) 4.100 dolara sahipken en üstteki %10'luk kesim ortalama olarak 771.300 dolara sahip.

Son 25 yılda Türkiye'de milli servet iki katından fazla artarak bugün 121.160 TL’ye ulaştı. Servet açısından Türkiye, karşılaştırılabilir refah seviyelerine sahip diğer ülkelere göre daha eşitsiz görünüyor. Bugün en alttaki %50, ortadaki %40 ve en üstteki %10 toplam milli servetin sırasıyla %4, %29 ve %67'sini elinde tutuyor.

Özel sektör zenginliği elinde tutuyor
Bu eşitsizlikleri anlamanın bir yolu, hükümetlerin net serveti ile özel sektörün net serveti arasındaki boşluğa odaklanmak. Son 40 yılda ülkeler önemli ölçüde zenginleşti, ancak hükümetleri önemli ölçüde fakirleşti. Zengin ülkelerde kamu aktörlerinin elindeki servetin payı sıfıra yakın veya negatif, yani toplam zenginlik özel sektörde toplanıyor. Bu eğilim, hükümetlerin GSYİH'nin %10-20'si kadarını, esas olarak özel sektörden borç aldığı pandemi kriziyle arttı. Halihazırda düşük hükümet serveti, devletlerin gelecekte eşitsizliğin üstesinden gelme kapasitelerinin yanı sıra iklim değişikliği gibi 21. yüzyılın temel zorlukları için de önemli etkilere sahip.

Servet eşitsizliği dağılımın en tepesinde arttı. Özel servetteki artış da ülkeler içinde ve dünya düzeyinde eşitsiz oldu. Küresel multimilyonerler son birkaç on yılda küresel servet artışının orantısız bir payını ele geçirdiler: en tepedeki %1, 1990'ların ortalarından bu yana biriken tüm ek servetin %38'ini alırken, alttaki %50 bunun sadece %2'sini aldı.

SGP kurları sağlıklı tahminler yapmayı zorlaştırıyor
Çok önemli sonuçlar barındıran Küresel Eşitsizlik Raporu, bir taraftan çeşitli tartışmaları da beraberinde getiriyor. Örneğin, Dünya Eşitsizlik Laboratuvarı'nın ülkeler arasında ulusal gelirleri belirlemek ve karşılaştırmak için SGP kurlarını kullanması eleştirilen bir nokta.

SGP kurları, ülkeler arasındaki fiyat seviyeleri ve yaşam standartlarındaki farklılıkları dikkate alıyor gibi görünse de kavramsal, metodolojik ve ampirik problemlerle dolu bir kavram. Basitçe açıklamak gerekirse, SGP kurları, her ülkenin ekonomik yapısının karşılaştırma yapılan ülkenin (ABD) yapısına benzer olduğunu ve zaman içinde benzer şekilde değiştiğini varsayar. Gelişmekte olan ekonomilere uygulandığında, bu varsayım özellikle zayıftır.

Ayrıca, mallar için karmaşık ağırlıklandırma süreci, bazı ülkelerde nadiren tüketilen, temsili olmayan, yüksek fiyatlı ürünlerin dahil edilmesiyle sonuçlanabilir. Örneğin, paketlenmiş mısır gevrekleri yoksul ülkelerde bulunabilse de yalnızca nispeten küçük sayılan, zengin insan azınlığı tarafından satın alınıyor. Buna göre, ulusal hesaplardaki harcama ağırlıkları, küresel standartlara göre yoksul olan insanların tüketim kalıplarını yansıtmıyor.

Bu sorunlara ek olarak, yüksek SGP ülkeleri -yani yerel para biriminin gerçek satın alma gücünün nominal değerinden çok daha yüksek olduğu kabul edilen ülkeler- tipik olarak düşük ortalama ücretlere sahip düşük gelirli ekonomiler. SGP yüksek, çünkü iş gücünün önemli bir bölümü çok düşük ücret alıyor, bu da mal ve hizmetlerin, işçilerin çoğunluğunun daha yüksek ücret aldığı ülkelere göre daha ucuza bulunabileceği anlamına geliyor. Düşük gelirli ülkelerdeki birçok yoksul hanede ücretsiz emeğin yaygın olarak görülmesi bu etkiyi daha da artırıyor.

SGP ile değiştirilen GSYİH verileri bu nedenle önemli noktayı kaçırabilir. SGP tahminleri, belirli bir parasal gelirin daha fazla satın alma gücünü, bir ekonominin çalışanlarının çoğunluğunun daha büyük mutlak yoksulluğunun bir yansıması olmak yerine bir avantaj olarak kabul ederek, daha fakir ülkelerin gelirlerini zengin ekonomilere kıyasla abartıyor. Tüm bu nedenlerle, ülkeler arası gelir karşılaştırmalarında SGP kurlarına güvenmek son derece sorunlu olduğundan ülkeler arası eşitsizliğin ölçülmesinde piyasa kurlarına bağlı kalınması daha doğru bulunuyor.

Fark yaratan iki yeni gösterge: Toplumsal Cinsiyet ve Karbon Salımı Eşitsizliği
Bu eleştirilere rağmen raporun, özellikle iki yeni gösterge yoluyla eşitsizlik anlayışımıza büyük katkısı olduğu düşünülüyor. Bunlardan birincisi, toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin önemli bir göstergesi olan emek gelirinde kadınların payı. Toplumsal cinsiyet eşitsizlikleri küresel düzeyde önemli olmaya devam ediyor ve ülkeler içindeki ilerleme çok yavaş. Rapor, küresel kazançlardaki cinsiyet eşitsizliğine ilişkin ilk tahminleri sunuyor. Genel olarak, kadınların işten elde edilen toplam gelirdeki (emek geliri) payı 1990'da %30'a yaklaşmışken bugün %35'in altında. Mevcut cinsiyetler arası kazanç eşitsizliği hala çok yüksek. 30 yılda, küresel düzeyde ilerleme çok yavaş düzeyde kaldı ve dinamikler ülkeler arasında farklı seyrediyor. Bazı ülkeler ilerleme kaydetse de diğerleri kadınların kazanç payında düşüşler gördü. Küresel olarak, bu pay son otuz yılda büyük ölçüde değişmeden üçte bir oranında, Orta Doğu ve Kuzey Afrika'da (MENA) ise %10-15 civarında kaldı ve Çin hariç Asya'da %20'nin altına düştü. Türkiye'de ise ortalama kadın iş gücü gelir payı %23 ile MENA ülkelerinden daha yüksek, ancak Yunanistan (%37) ve Bulgaristan (%43) dahil olmak üzere komşu Avrupa ülkelerinden daha düşük. Bu gösterge yalnızca iş gücü piyasası dengesizliklerini değil, aynı zamanda, haneler ve topluluklar içinde kadınlar tarafından gerçekleştirilen, ücretli işe erişimlerini azaltan ve ücretli istihdamdaki ücretlerini etkileyen ücretsiz işlerin daha büyük oranını da dolaylı olarak gösteriyor.

İkinci yenilikçi gösterge, ülkeler arasında gelir kategorisine göre katkıları değerlendirerek karbondioksit salımlarındaki eşitsizliği inceliyor. Karbon salımlarındaki büyük eşitsizliklerin ele alınması, iklim değişikliğiyle mücadele için önem taşıyor. Küresel gelir ve servet eşitsizlikleri, ekolojik eşitsizliklerle ve iklim değişikliğine katkılardaki eşitsizliklerle sıkı sıkıya bağlantılı. Ortalama olarak, insanlar kişi başına yılda 6,6 ton karbondioksit eşdeğeri (CO2) salıyor. Karbon salımı eşitsizliklerine ilişkin yeni veri seti, dünya çapında CO2 salımlarındaki önemli eşitsizlikleri ortaya koyuyor: En zengin %10'luk kesim, salımların yaklaşık %50'sinden sorumluyken, alttaki %50 toplamın %12'sini üretiyor. Buradaki önemli bulgu, bölgeler arası salım eşitsizliklerinin yüksek ve kalıcı olmasına rağmen, bu tür farklılıkların sadece zengin ve fakir ülkeler arasında değil, ülke içinde de mevcut olması. Düşük ve orta gelirli ülkelerde zenginler arasında yüksek salıma sahip olanlar varken, yüksek gelirli ülkelerde yoksullar arasında nispeten düşük salıma sahip olanlar var. Örneğin, MENA bölgesindeki en zengin %10'luk kesim yılda kişi başına 33,6 ton CO2 salımına sebep olurken, Kuzey Amerika'daki gelir dağılımının alt yarısı on tondan daha azına neden oluyor. Türkiye'de de ortalama karbon salımı kişi başı 6 ton civarında. Nüfusun en alttaki %50'si 3,1 tonun hemen altında salım yaparken, en üst %10'luk kesim yedi kat daha fazla salım yapıyor.

Küresel olarak, nüfusun en zengin %10'u, tüm CO2 salımlarının yarısından fazlasından sorumlu. Bu nokta özellikle önemli, çünkü raporun belirttiği gibi, karbon vergileri gibi çevre politikaları en çok yoksulları etkiliyor, ancak bu grup bu tür önlemler arasında nadiren hatta hiç tazmin edilmiyor. Yeni gösterge hem ülke içinde hem de ülkeler arasında sosyal açıdan adil iklim politikalarının nasıl olması gerektiğine dair çok daha önemli bir değerlendirmeyi mümkün kılıyor.

Rapor, küresel çapta multimilyonerlere uygulanacak mütevazi oranda artış gösteren bir servet vergisinin yaratacağı gelirle, küresel gelirlerin %1,6’sının eğitim, sağlık ve ekolojik geçiş yatırımlarına aktarılabileceğini gösteriyor. Rapor ayrıca, 21. yüzyılın sorunlarını ele almanın gelir ve servetin yeniden dağılımı olmadan mümkün olmadığını vurguluyor. Bu noktada özellikle özelleştirme eleştiriliyor.

Dünya Eşitsizlik Raporu'nun ortaya koyduğu gerçekler, insan seçimlerini yansıtıyor, bu da başka seçimler yaparak mevcut durumun değiştirilebileceği anlamına geliyor. Bu nedenle rapor, faydalı veri ve analizlerden oluşan değerli bir özetten çok daha fazlası olarak, eylem için bir rehber niteliği taşıyor.

SHARE: READ MORE

24 December

Yeşil dönüşümün kazananları kimler olacak?

*Bu yazıyı 4 dakikada okuyabilirsiniz.

Ananasların Norveç'ten veya papayaların Sahra Çölü'nden gelmesini beklemiyoruz, çünkü bu meyveler bol güneş ve su olan yerlerde yetişme eğilimindeler. Peki, çelik gibi enerji yoğun ürünler nasıl Japonya ve Güney Kore gibi enerji açısından fakir ülkelerden geliyor?

Bu sorunun cevabı, kömür ve petrolün odun, doğal gaz veya hidrojen ile karşılaştırıldığında benzersiz bir özelliği olması: bu kaynaklar birim hacim ve ağırlık başına yüksek derecede enerjiye sahipler. Bu gerçek, yirminci yüzyılda ulaşım teknolojilerindeki gelişmelerle birleşince, dünya enerji açısından “düz” bir hale geldi. Petrol, Basra Körfezi'nden New York'a veya Seul’a, bir varil petrolün kaynağındaki maliyetinin çok altında bir fiyata nakledilebildiğinden, yerel enerji kaynaklarının yokluğu bir engel oluşturmuyordu.

Ancak durum her zaman böyle değildi. Demiryolları ve buhar makinesinden önce, demir üretimi için kömüre yakınlık, su çarklarını çalıştırabilmek içinse hızlı akan nehirlere yakın olmak imalatçılar için kritikti. Ancak bugün, yerel enerji kaynaklarının mevcudiyeti, enerji yoğun faaliyetlerin çoğunda yer almak için bir ön koşul değil. Doğal gaz dışında, enerji çoğu yere cüzi bir maliyetle getirilebiliyor.

Dünya kendini kömür ve petrolden arındırdıkça, enerji düzlüğü geçmişte kalacak gibi gözüküyor. Nükleer enerji dışında, tüm yeşil enerji kaynakları – güneş, rüzgâr, hidro ve jeotermal – dünyaya eşit olmayan bir şekilde dağılmış durumda ve nakliyesi maliyetli. Firmalar karbon yakalama ve depolama ile fosil yakıtları kullanmakta ısrar etseler de karbondioksiti depolayabilen jeolojik oluşumlara yakınlıktan faydalanacaklar ve bunlar her yerde mevcut değil.

Bu nedenle, karbonsuzlaşan bir dünyada, tıpkı su çarklarının olduğu günlerdeki gibi, enerji yoğun faaliyetlerin belirli yerlerin yakınında gerçekleşmesi gerekecek. Bu, dünyanın en büyük çelik fabrikasına ev sahipliği yapan Güney Kore’deki Gwangyang gibi şehirler veya şu anda doğal gazla çalışan Orta Doğu alüminyum endüstrisi için kötü bir haber.

Bu değişimden kimin fayda göreceği farklı etkenlere bağlı. Örneğin, CO2 salımlarını önemli ölçüde azaltmak, elektriklendirilebilecek her şeyin elektriklenmesini zorunlu kılacak. Ancak bunun gerçekleşmesi için madenciliğin genişlemesiyle elde edilebilecek büyük miktarlarda bakır, alüminyum, kobalt, lityum ve nadir toprak elementlerine ihtiyaç var. Toplu elektriklendirme ayrıca daha fazla hidroelektrik ve nükleer santral gerektirebilir.

Bunun etkilerini şimdiden görüyoruz. Petrol fiyatlarındaki son artış, fosil yakıt enerjisini daha pahalı hale getirerek karbonsuzlaştırmaya yardımcı olurken, alüminyum ve bakır fiyatlarının tarihi zirvelere yakın olması, elektrik alternatiflerinin fiyatlarının da arttığı ve yeşil enerji ikamesinin hızının azaldığı anlamına geliyor. Bu metal fiyatlarındaki artışlar bir dereceye kadar kaçınılmaz, çünkü yeni kapasite kurmak için gereken süre arzın talebe yavaş yanıt vermesi anlamına geliyor. Ancak arz yanıtının hızı yalnızca teknik faktörlere bağlı değil. Aynı zamanda, siyasi sistemlerin madencilik faaliyetlerini geliştirme, çevresel zararı en aza indirme ve potansiyel zararları telafi etme konusunda ulusal uzlaşı sağlama becerisiyle de derinden bağlantılı.

Söylemesi kolay olsa da madencilik, baskın ihracat endüstrisi olduğu ve küresel üretime önemli bir katkıda bulunduğu Peru ve Şili gibi ülkelerde bile son derece tartışmalı olmaya devam ediyor. Peru başbakanı kısa süre önce önemli bir madencilik bölgesinde arama ve geliştirme ruhsatlarının yenilenmemesini emretti. Lisanslama süreci benzer şekilde Güney Afrika'nın madencilik endüstrisinin önünü kapadı. Ve madenciliğin ötesinde, önemli hidroelektrik potansiyeline sahip Kolombiya ve Şili, potansiyelden faydalanmak için ulusal uzlaşı sağlamakta zorlanıyor.

Karbonsuzlaştırmanın kaybedenleri nispeten ortada olsa da kazananlar coğrafi şanslarını akıllı eylemle birleştiren ülkeler olacak. Sonuçta, güneş ve rüzgâr, insan çabası olmadan elektriğe dönüşemez.

Enerji yoğun endüstrilerin yeniden konumlandırılmasından yararlanmak isteyen şehirler, bölgeler ve ülkeler, yeşil enerjiye güvenli erişim sağlayabileceklerini göstermeliler. Bu, enerji sistemlerini dönüştürme kapasitelerine bağlı olacak. Örneğin Venezuela, ülkenin çelik ve alüminyum endüstrilerini canlandırmak için yeterince kullanılmayan Caroní Nehri'nin hidro-enerji üretimini en üst düzeye çıkarabilir. Avustralya, Namibya ve Şili, yeşil hidrojenin ana üreticileri olmak için rekor yüksek güneşlenme oranlarını kullanabilirler.

Sahra-altı Afrika ülkeleri jeolojik potansiyellerinden yararlanmaya çalışabilir ve madencilikte Avustralya ve Güney Amerika ile rekabet edebilir. Bolivya, Şili ve Meksika, lityum karbonat kaynaklarını yeşil enerji kullanarak lityum oksitlere ve pillere dönüştürerek, şu anda Güney Kore, Japonya ve Çin’in fosil yakıtları kullanarak yer aldığı lityum pil sektörüne hâkim olabilir. Diğer ülkeler, karbon depolama kapasiteleri geliştirebilir.

Karbonsuzlaşma, ulusal kalkınma yollarını değiştirecek ve politika yapıcıları ekonomik stratejilerini yeniden düşünmeye zorlayacak. Yeşilleşme tartışmalarının çoğu, her ülkenin salımlarını azaltmak için yapabileceği fedakarlıklara odaklandı. Atmosferi kurtarmak, araziye verilen zararı azaltmak için daha iyi yollar bulmayı gerektirirken, enerji düzlüğünün sona ermesi, endüstrinin büyük ölçüde yer değiştirmesine neden olacak. Yeşil büyüme yolunda doğru ekosistemi teşvik etmek için ulusal uzlaşma sağlayan ilk hamle yapanların öne çıkacağı kesin.

SHARE: READ MORE

13 December

Pandeminin sürdürülebilirlik ve yatırım konusunda öğrettikleri

*Bu haberi 2 dakikada okuyabilirsiniz.

Koronavirüs pandemisi, ülkeler, toplumlar, insanlar ve şirketler üzerinde büyük değişimler yarattı. COVID-19 ile birlikte yeni kurulan dünyada, birbirleriyle iç içe geçmiş sosyal, çevresel ve yönetişim mevzuları sürdürülebilir yatırımı, yatırımcı stratejilerinin vazgeçilmez bir parçası haline getirdi. Pandemi öncesinde geleneksel yatırım ekonomik ve sosyal konuları birbirlerinden ayrı olarak değerlendirirken, pandemi sonrasında bu iki konunun birbirinden ayrı düşünülmesi imkânsız hale geldi.
Bu doğrultuda, pandemi döneminde yatırım dünyasında meydana gelen değişiklikler ve çıkarılması gereken dersler özellikle 4 başlık altında toparlanabilir.

1-Sürdürülebilirlik artık kişisel bir konu
Pandemi, yalnızca bir sağlık krizi olmayıp aynı zamanda bir sürdürülebilirlik krizi de olduğundan, bu dönemde sürdürülebilirlik konusu birçok kişi için kişisel hale geldi. Sürdürülebilirlik pek çok kişi için farklı anlamlara gelebilirken pandemi dönemi yoksulluk, açlık, sağlık, eğitim gibi sosyal başlıkların ve istihdam, finansal güvence gibi ekonomik konuların sürdürülebilirlik çerçevesinden görülmesini sağladı.
Pandemi döneminde yaşanan iş kayıpları, eğitimde meydana gelen aksamalar, gıda güvencesinin azalması, pandeminin orantısız bir şekilde kadınları etkilemesi hem toplumun hem de şirketlerin üzerinde büyük bir yük yarattı. Bütün bu gelişmelerle birlikte artık sürdürülebilirlik bizden uzak ve başkalarının problemi olarak görülen bir konsept olmaktan çıkarak hayatımızın çok önemli bir parçası haline geldi.

2.Başarılı olmak için paydaş ilişkileri çok kritik
Büyük, halka açık şirketler sahip oldukları çalışan sayıları, çevresel etkileri gibi konular göz önüne alındığında sürdürülebilir kalkınma konusunda önemli bir rol oynuyor. Küresel sürdürülebilir kalkınma, özel sektör olmadan başarılamaz. Bu kavramdan yola çıkarak, son yıllarda gündemde büyük bir yer kaplayan paydaş kapitalizmi kavramı, şirketlerin sosyal ve çevresel olarak toplumun iyiliğini gözettiğinde ekonomik olarak da daha başarılı olacağı teorisi üzerine kuruluydu. Pandemi, bu teoriyi doğrudan test etme fırsatı yarattı.
Bazı üreticiler, pandemi döneminde kendi üretimlerine ara vererek maske ve solunum cihazları gibi medikal ürünleri üretmeye başladı. Başkaları, finansal olarak zorluk yaşayan çalışanlarına ve müşterilerine destek sağladı. Bütün şirketlerden, çalışanları için daha güvenli bir çalışma ortamı sağlamaları beklendi.
2020’de Harvard Business School ve State Street Associates tarafından gerçekleştirilen bir araştırma, güçlerini pandemi döneminde iyilik için kullanan şirketlerin borsada ödüllendirildiklerini ortaya koydu. Çalışma, paydaşlara yönelik olumlu davranışlar gerçekleştiren kurumların, kurumsal para akışının ve getirilerinin daha yüksek olduğunu gösterdi.

3.İnsanlar, kötü kurumsal davranışları cezalandırıyor
Tüketici davranışları, yatırım tercihleri, çalışan kararları ve boykotlar üzerinden insanlar, doğru bulmadıkları kurumsal davranışları cezalandırmaya başladı. Sağlık, ekonomik, sosyal ve iklim krizlerinin pandemiyle birlikte bir arada yaşanması, bireylerin kurumlara karşı gelmesi için önemli bir dönüm noktası oldu. Amerika’da gerçekleştirilen bir çalışma, katılımcıların %41’inin çalışanlarına kötü davranan, %40’ının yolsuzluk/dolandırıcılık yapan, %38’inin ırkçılığa göz yuman, %35’inin çevreye zarar veren, %32’sinin ise cinsel tacize göz yuman firmaları boykot edeceğini belirtiyor.
Çalışanlar, sürdürülebilir davranmayan şirketlerden giderek daha artan oranlarda ayrılma cesareti gösteriyor. Bir taraftan, giderek daha fazla tüketici de satın alma kararlarını şirketlerin sürdürülebilirliklerine göre veriyor. COVID-19 bu anlamda, kişileri özel sektöre değer verdiği konuları söylemeye ve bu konularda talepte bulunmaya yöneltti.

4.ÇSY, yatırımcılar için kalıcı hale geldi
Artık yatırımcıların, şirketlerin çevresel ve sosyal etkilerini görmezden gelmesi mümkün değil. ÇSY, önceleri yatırımcılar için kaçınılması gereken riskler olarak görülüyordu. Örneğin, portföylere sakıncalı olabilecek tütün ve silah gibi endüstrileri dahil etmemek gibi pasif çözümler bulunuyordu. Pandemi, ÇSY’nin yalnızca risk olmadığını, fırsatlar yarattığını da gösterdi. Pandemi, sağlık, medikal inovasyon, su kıtlığı, finansal kapsayıcılık, cinsiyet eşitliği gibi sürdürülebilirlik konularını vurguladı ve yatırımcılar, şirketlerin bu konulara yönelik çözümlerinin nasıl bir potansiyel yarattığını gördü.
Tanı şirketleri COVID-19 testleri üretmeye başladı, ilaç şirketleri aşı buldu, iletişim şirketleri hayatlarımızı çevrimiçine taşımamıza yardımcı oldu. Bütün bu gelişmeler, sürdürülebilir yatırım çerçevesini değiştirdi.
Pandeminin olumsuz etkilerine rağmen, bahsedilen dört başlıkta yaşanan gelişmeler umut verici gözüküyor. Pandeminin stratejik öğretilerini kararlarına entegre eden yatırımcılar, topluma somut faydalar sağlayan şirketler için olumlu değişimi desteklerken müşteriler için de daha iyi sonuçlar sunabilir.
 

SHARE: READ MORE

10 December

İklim için akıllı yatırımlar, toplumsal cinsiyet eşitliğine katkı sağlıyor

*Bu haberi 4 dakikada okuyabilirsiniz.

Dünya, finansal kaynakları etkin bir şekilde yönlendirerek hem küresel ısınma hem de toplumsal cinsiyet eşitsizliğiyle mücadelede önemli ve eşzamanlı ilerleme kaydedebilir.

Kadınlar, gelişmekte olan ülkelerde tarımsal işgücünün %43'ünü oluştursa da sektöre yapılan yatırımın yalnızca yaklaşık %7'si kadınlar için harcanıyor. Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'ne göre, kadın çiftçilere daha fazla yatırım yapmak, tarımsal verimi %30'a kadar arttırabilir. Bu oran, iklim değişikliği nedeniyle 2030 yılına kadar üretimde beklenen düşüşü dengelemeye neredeyse yetecek bir miktar.

Bu durum, iklim ve toplumsal cinsiyetin nasıl derinden iç içe geçtiğinin sadece bir örneği. Kadınların geçim kaynakları genellikle ormanlara, nehirlere, göllere ve okyanuslara bağlı ve bu kaynaklar hakkındaki bilgileri kaynakları koruma çabalarına öncülük edebilir. Kadınlar çoğunlukla, selden, sıcak hava dalgalarından veya orman yangınlarından kurtulmak için yeterli finansal kaynağa sahip olmadığı için iklim değişikliğinden erkeklerden daha fazla etkileniyor, bu sebeple iklim değişikliğiyle mücadele adına finansal kaynakları arttırmak kadınların ekonomik güçlenmesi için büyük önem taşıyor.

İklim değişikliği kadınların hayatlarını derinden etkilese de üst düzey iklim tartışmaları veya politika girişimleri kadınların koşullarını, ihtiyaçlarını ve görüşlerini nadiren dikkate alıyor. Bu hem adaletsiz hem de ileriyi göremeyen bir yaklaşım. Tüketiciler, topluluk liderleri, işçiler ve girişimciler olarak oynadıkları büyük rol göz önüne alındığında, iklim projelerinin başarılı olması için kadınların katkısına ihtiyaç var.

Kadınlara yatırım yapmanın iş hayatını olumlu etkilediğini zaten biliyoruz. Kadınların liderlik pozisyonlarının en az yarısını oluşturduğu işletmeler daha yüksek satış büyümesine ve daha yüksek kara sahip olurken, varlıklarından daha iyi bir getiri sağlıyor. Tüketici satın alma kararlarının yaklaşık olarak %80'ini kadınlar aldığından, daha güçlü kadın temsiline sahip firmalar genellikle daha çok satan ürünler üretiyor.

Ancak kadınlara yatırım yapmak, yalnızca ekonomi için değil aynı zamanda iklim açısından da mantıklı. Kadınların sürdürülebilirlik odaklı iş kurma olasılığı erkeklerden daha fazla. Yönetim kurullarında kadınların bulunduğu şirketlerin enerji verimliliğini artırması, maliyetleri düşürmesi ve yenilenebilir enerji üretimine yatırım yapması ihtimali daha yüksek. Benzer şekilde, beş yıllık bir süre içinde yönetim kurullarında kadın temsilini arttıran şirketlerin enerji tüketimlerinin yoğunluğunu azaltma olasılığı %60, sera gazı salımlarını azaltma olasılığı %39 ve su kullanımlarını azaltma olasılığı %46 daha yüksek.

Giderek artan sayıda yatırımcı, şirketleri yalnızca finansal performansları temelinde değil, aynı zamanda çevresel ve biyoçeşitlilik taahhütleri ve toplumsal cinsiyet eşitliğini teşvik etme çabaları açısından da değerlendiriyor. Latin Amerika merkezli bir biyoçeşitlilik yatırım şirketi olan EcoEnterprises, bölgedeki çevresel açıdan sürdürülebilir işletmelerin operasyonlarını büyütmelerine ve kırsal alanlardaki kadınlara ekonomik fırsatlar sağlamalarına yardımcı olma konusunda sağlam bir geçmişe sahip ve bu yatırımcı ilgisinden faydalanıyor.

EcoEnterprises, Tammy Newmark adlı bir kadına ait ve yönetim ekibinin neredeyse tamamen kadınlardan oluşuyor. Şirket bugüne kadar üç yatırım fonu için para topladı. Avrupa Yatırım Bankası (The European Investment Bank- EIB)'nın yaklaşık 20 milyon dolar yatırım yaptığı üçüncü fon, sermayesinin %15'ini kadınlara ait veya kadınların yönettiği şirketlere yatırım için kullanacak ve portföyündeki firmaları %50 kadın istihdamı için zorlayacak. Bu hedefler, fonun, başlangıcından bu yana EIB tarafından desteklenen ve kadınların ekonomik katılımını artırmak için 15 milyar dolar toplamayı hedefleyen küresel bir girişim olan 2X Challenge'a hak kazandığı anlamına geliyor.

Örneğin, EcoEnterprises yatırımlarından biri olan Kolombiya'daki bir organik meyve bahçesi, erkek egemen işgücünü yeniden dengelemek için kadınları işe alıyor ve iki kadını insan kaynakları başkanı ve operasyon başkanı olarak üst düzey pozisyonlara terfi ettirdi. Bu tür yatırımlar, biyolojik çeşitlilik ve cinsiyet eşitliğinin doğal olarak birbirini nasıl tamamlayabileceğini gösteriyor. İki hedefe birlikte odaklanmak, bir projenin etkisini arttırırken riski azaltıyor.

Doğru yapılırsa, iklim değişikliği projeleri kadınların potansiyeline yatırım yapmak için eşsiz bir fırsat sağlayabilir. Yeşil ekonomik geçişin önümüzdeki yıllarda milyonlarca iş yaratması bekleniyor. Kadınların bu yeni fırsatları yakalama becerilerine sahip olmalarını sağlamak, kalıcı işgücü piyasası eşitsizliklerini ve toplumsal cinsiyete bağlı gelir farklarını azaltmaya yardımcı olabilir. Ancak kadınlara bu şansı sağlamak, toplumsal cinsiyete duyarlı politikaların işe alım ve yükselme olmak üzere istihdamın tüm yönlerine entegre edilmesini gerektiriyor.

Aynı şekilde, BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’na ulaşmak, dünya çapında kadınların fırsatlarını ve ekonomik katılımını iyileştirmeye bağlı. Bu ihtiyacın farkında olan EIB, projelerine toplumsal cinsiyeti dahil ediyor. 2019 yılından bu yana yatırımlarında, kadınların sahip olduğu ve kadınların yönettiği firmalarda kadın istihdamı ve yatırım düzeylerini tanımlayan kadınların ekonomik katılımını artırmak için 15 milyar dolar toplamayı hedefleyen küresel bir girişim olan 2X Challenge kriterlerini uyguluyor. Bu tür uluslararası kabul görmüş kriterler, EIB'nin ve ortaklarının toplumsal cinsiyet etkisini daha iyi ölçmesine ve neyin en iyi sonucu verdiğini değerlendirmesine yardımcı oluyor. EcoEnterprises’ın koyduğu hedeflerin 2X Challenge'a hak kazandığı anlamına geliyor.

Ek olarak, EIB yakın zamanda, Birleşik Krallık'ın kalkınma finansmanı kurumu olan CDC Group ve Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) ile toplumsal cinsiyet eşitliği odaklı akıllı iklim finansmanı için bir rehber geliştirdi. Rehber, yatırımcılara kadınları iklim yatırımlarına entegre etmek için araçlar sağlıyor.

BM Genel Sekreteri António Guterres’in geçtiğimiz günlerde söylediği gibi toplumsal cinsiyet ayrımını ortadan kaldırmak yalnızca kadınlar ve kız çocukları için bir adalet meselesi değil, insanlık için çığır açacak bir yaklaşım ve kaynakları etkin şekilde kullanarak iklim krizi ve cinsiyet eşitsizliği mücadelesini eş zamanlı yürütmek mümkün.
 

SHARE: READ MORE

10 December

İş dünyası ve insan haklarının yeni yol haritası

*Bu haberi 3 dakikada okuyabilirsiniz.

Her yıl gerçekleşen Birleşmiş Milletler İş Dünyası ve İnsan Hakları Forumu, şirketlere insan haklarının geliştirilmesindeki rolleri üzerinde düşünmeleri için önemli bir fırsat sunuyor. Birleşmiş Milletler İş Dünyası ve İnsan Haklarına Dair Rehber İlkeler’in (UNGP) yayınlanmasının 10’uncu yılında gerçekleşen bu seneki Forum gelecek 10 yıl için yol haritasını ortaya koydu. Peki yeni yol haritasında neler var?

Birleşmiş Milletler (BM) delegeleri bu yılki forumda yol haritasını açıklarken, iş dünyasının insan haklarına tam saygısı, yalnızca operasyonel olmayan, stratejik bir konu olarak tanımlandı. Bu kapsamda kurumsal kültür ve iş modellerinde değişikliklerin gerekliliği vurgulandı. Yeni yol haritasına yönelik öneriler büyük ölçüde iklim değişikliğinin zorluklarına 'adil geçiş' ve Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’nın ilkelerine dayanıyor. Şirketlerin, ticari faaliyetlerinin ve değer zincirlerinin olumsuz etkilerini önleme ve ele alma çabalarını yoğunlaştırmaları isteniyor.

İnsan haklarına saygı konusundaki eksiklikler, yalnızca şirket ihlalleri olarak değil, sistem düzeyinde değişiklik gerektiren zorluklar olarak görülüyor. İşletmelerin etkili olabilmeleri için diğer şirketler, paydaşlar ve hükümetlerle ortak eylem geliştirmeleri gerekiyor. Yol haritası, düzenleyici ve gönüllü eylemleri içermekle birlikte, zorunlu insan hakları durum tespitine yönelik ivmenin yakalanması gerektiğini de belirtiyor.

Yol haritası, ülkelerdeki ve bölgelerdeki faktörlerin belirlenmesi yoluyla uygulamadaki engellerin aşılması için çağrıda bulunuyor. Bunların arasında LGBTQ+ haklarına yönelik yasal engeller, yolsuzlukla mücadele ve çatışma bölgelerinde insan haklarına saygı gibi konular yer alıyor. İşletmelerin, olumsuz etkilerin meydana geldiğini kabul etmeleri ve insan hakları zararlarının ölçülebilir bir şekilde nasıl ele alındığını göstermeleri gerekiyor. Yalnızca küresel yaklaşımla elde edilemeyecek olan BM İş ve İnsan Hakları Rehber İlkeleri’nin benimsenmesini artırmak için bölgesel platformlar öneriliyor.

İşletmeler tarafından insan haklarına saygı gösterilmesini sağlamak için hükümetler ve çok taraflı kurumlar arasında tutarlılık, başından itibaren Yol Gösterici İlkelerin bir parçası olarak görülüyor. Yeni yol haritası bunu bir kez daha benimsemekle birlikte, Birleşmiş Milletler'in rolünü de tanımlıyor. Aynı zamanda, işletmelerin kendi tutarlılıklarını sağlamaları gerektiği de vurgulanıyor. Şirketlerden, iş dünyası ve insan hakları konusundaki kamu açıklamalarıyla tutarsız uygulamaların durdurulması için çabalarını yoğunlaştırmaları isteniyor.

Yol haritası, temel bir ilkelerden biri olan 'çözüme erişimin' henüz tam anlamıyla gerçekleştirilmediğini belirtiyor. Ancak yeni yol haritası insanları sadece mağdur olarak değil hak sahipleri olarak da tanımlıyor. Önümüzdeki 10 yıl içerisinde, şirketlerin paydaşlarla anlamlı bir şekilde nasıl ilişki kurabileceği konusunda ilerleme kaydetmeleri gerekiyor. İşletmelerden sivil alanın korunması ve sendikalara, insan hakları örgütlerine ve bireysel savunuculara daha fazla koruma sağlanması isteniyor.

Sürdürülebilir finansın önümüzdeki on yıl içerisinde büyümesi de büyük bir fırsat olarak görülüyor. Yeni yol haritasında, yatırımcıların yatırım faaliyetlerinde insan hakları risklerini kontrol etmek ve bu riskleri yönetmek için nasıl aksiyon aldıklarını gösterme sorumluluğu vurgulanıyor.

İş dünyasına ve insan haklarına yönelik artan eylemleriyle tanınan diğer aktörler arasında “şekillendiriciler” yer alıyor. Bu “şekillendiriciler” arasında muhasebeciler, yönetim danışmanları, avukatlar, işletme ve hukuk okulları gibi iş kararlarını şekillendiren ve insan haklarına saygı gösterme konusunda kendi sorumlulukları olan uzmanlar bulunuyor.

Yol haritası girişimine başkanlık eden Dante Pesce, yol haritasının aktörler için “reçete değil, stratejik yönelim” sağladığını belirterek, önümüzdeki 10 yılın önemini vurguluyor. BM Çalışma Grubu'nun bir diğer üyesi Anita Ramasastry, iklim krizi, şirketlerin siyasi eylemleri, kayıt dışı ekonomi, çareye erişim ve hak sahiplerinin tanınması dahil olmak üzere henüz yeterince ele alınmayan konularda önümüzdeki 10 yıl içinde harekete geçileceğini öngörüyor. Ramasastry “sistemleri ve çerçeveleri tasarladıktan sonra değil, sürecin başında hak sahipleriyle müzakerelere başlamalıyız. İnsan haklarına daha fazla odaklanmak için Çevresel, Sosyal ve Yönetişim (ÇSY)’deki 'S'yi hizalamanın zamanı geldi” diyor.

Şirketlerin mevcut insan hakları yaklaşımlarını yol haritasında belirlenen eylem alanlarına uyarlamak önemli bir adım olacak. İş Dünyası ve İnsan Haklarına Dair Rehber İlkeler’in uygulama ölçeğini ve hızını artırmak özellikle COVID-19 kriziyle daha da önem kazandı. İş dünyası ve insan haklarıyla ilgili önümüzdeki 10 yılın, dünyanın karbon salımlarını yarıya indirmesi için son tarih olan 2030'a denk gelmesi ve çevre haklarının artık net bir şekilde insan haklarıyla bağlaştırılması da geçen haftaki Forum’dan çıkarılacak önemli bir sonuç.
 

SHARE: READ MORE

10 December

ÇSY çıkmazı

*Bu haberi 3 dakikada okuyabilirsiniz.

Geçtiğimiz yıl boyunca çevresel, sosyal ve yönetişim (ÇSY) ölçütleri ve sürdürülebilir finans ile ilgili birçok olumlu gelişme yaşandı. ÇSY temalı yatırım fonlarının, ÇSY dereceli kredi ve tahvillerin hızla büyümesi, ÇSY ve raporlama sistemlerini birleştirmeye yönelik faaliyetler, yüksek ÇSY puanları ile kurumsal finansal performans arasındaki bağlantılar bu olumlu gelişmelerden yalnızca birkaçı.

Bunlarla birlikte, ÇSY fonlarına her çeyrekte on milyarlarca para akmaya devam ediyor. Yeşil tahviller etkileyici bir oranda, birçoğu beş veya 10 kat fazla taleple ihraç ediliyor. COP26’ya yaklaşırken, şaşırtıcı oranda kamu ve özel sektör kuruluşu ve finans kurumu, bazıları trilyonlarca doları bulan önemli taahhütlerde bulundu.

Bu gelişmelere, Wall Street'in ve dünyanın dört bir yanından finans kuruluşlarının, değişen iklim, biyoçeşitlilik kaybı, ekonomik eşitsizlik ve diğer acil sosyal ve çevresel sorunlardan etkilenen küresel bir ekonominin tehlikelerini nihayet kabul ettiklerine dair iyimserlikle bakılabilir. Yatırımcılar tarafında ise, yatırımcıların şirketleri, etkilerini ve risklerini azaltmak için sorumlu tutacağını düşünmek mümkün. Oysaki, gerçek oldukça farklı.

Mali çevrelerde yarattığı düşünülen tüm faydalı değişikliklere rağmen, ÇSY çerçevesi ile ilgili önemli problemler bulunuyor. Kurumsal ÇSY verileri, genellikle şirketler ve sektörler arasında tutarlılıktan yoksun, düzensiz ve eksik. Şirketler bazı risk türlerini açıklarken bazılarını açıklamamayı tercih ediyor. Bankalar, taahhütlerini sahadaki uygulamalarıyla uyumlu hale getirmiyor. Örneğin, tüzel ve kurumsal müşterilerinin iklim risklerini yönetmede yetersiz kalıyorlar veya fosil yakıt gelişimini finanse etmeye devam ediyorlar. Yatırımcıların ilgili ÇSY verilerine yönelik ihtiyaçları ile şirketlerin açıkladıkları arasında da bir kopukluk bulunuyor. "Yeşil badana" (greenwashing) iddiası birisine veya bir başkasına uygun görünmeyen hemen hemen her türlü faaliyet için rahatlıkla kullanılıyor.

Geçtiğimiz haftalarda gerçekleşen COP26 sonrası raporlar da endişe verici bir tablo çiziyor:

- Küresel bir düzenleyiciler grubu olan Uluslararası Menkul Kıymetler Komisyonları Örgütü'nün (IOSCO) yeni bir raporu, ÇSY ölçütlerinde netlik ve standart eksikliğine, derecelendirmeleri destekleyen metodolojilerdeki şeffaflık eksikliğine ve sektörlerin ve coğrafyaların eşit olmayan kapsamına işaret ediyor, ÇSY derecelendirmelerinin ve veri sağlayıcılarının daha fazla gözetimi için çağrıda bulunuyor.

- Macquarie Asset Management tarafından yapılan yeni bir anket, iklim değişikliğinin kurumsal yatırımcılar için öncelikli bir ÇSY sorunu olarak görüldüğünü, ancak çoğunun iklim risklerini yatırım portföylerine entegre etmede zorluklarla karşılaştıklarını ortaya koyuyor. Yatırımcıların yarısından fazlası iklim değişikliğini birincil ÇSY endişesi olarak tanımlarken, yarısından azı portföy salımlarının bir kısmını veya tamamını takip ediyor veya iklim risklerini ele alıyor.

- Avrupa Merkez Bankası'nın iklim ve çevresel risklerin Avrupa bankacılık sektörü tarafından yönetimine ilişkin raporu, denetlediği ticari bankaların çoğunun iklim değişikliğine hazırlanmak için somut planları olmadığını ortaya çıkardı. Dünyanın geri kalanı da benzer durumda.

- Moody's, G20 ülkelerindeki finans kurumlarının 22 trilyon dolar değerinde kredi ve yatırımının karbon geçiş riskine tabi olduğunu bildirdi - yani, toplam kredilerin ve yatırımların yaklaşık %20'si.

- Bir Bloomberg analizine göre, sürdürülebilirlikle bağlantılı finansın proaktif şirketleri ödüllendireceği ve hedeflerine ulaşamayanları cezalandıracağı fikri pek geçerli değil. 2018'den bu yana ABD’de düzenlenen 70’ten fazla sürdürülebilirlikle bağlantılı kredi limiti ve vadeli kredileri incelenmiş ve dörtte birinden fazlasının belirtilen hedeflere ulaşamayınca herhangi bir ceza almadıklarını ve hedeflere ulaştıklarında yalnızca küçük bir indirimden yararlandıklarını tespit etmiş. Bu olumsuzlukları büyüme sancıları olarak adlandırabiliriz, ama sonuçları kaçınılmaz. Sonuç olarak, hızlı bir şekilde düzeltilmesi ve çabuklaştırılması gereken çok şey var. Hızlı karbonsuzlaştırmayı finanse etmek için gereken sermaye miktarı, yukarıdaki zorlukların birçoğu mevcut olmasa bile çok yüksek.

Peki bu durumu kim düzeltecek? Ulusal liderler, tarih boyunca bankalara ve sigortacılara meydan okumaya isteksizdi. IOSCO'yu oluşturan düzenleyici kurumlar, muhtemelen yeni yasalar önermek, yürürlüğe koymak ve uygulamak için gerekenden yavaş hızda ilerleyecek. Aktivistlerse neyin bozulduğuna veya neyin daha iyi çalışabileceğine ışık tutmaya devam edecek. Bu, özel sektörün yanı sıra STK'ları ve iş gruplarını agresif eylemde bulunmaya itiyor.

Finans kurumlarının, milyarlarca insanın ihtiyaçlarıyla kendi çıkarlarını ve yatırımcıların çıkarlarını nasıl dengeleyeceği önümüzdeki dönemin en önemli sorulardan biri olarak karşımıza çıkıyor. 2021 yılı sona ererken, geçmiş yıllardan ders alarak 2022’de bu konuda atılacak adımlar büyük önem arz ediyor.
 

SHARE: READ MORE

10 December

Karbon yutakları: Doğa iklim değişikliğiyle mücadeleye nasıl yardımcı olur?

*Bu haberi 4 dakikada okuyabilirsiniz.

Endüstriyel bacalar, egzoz dumanları, Amazon yağmur ormanlarındaki yangınlar ve insan kaynaklı diğer faaliyetler nedeniyle son yıllarda yıllık karbon salımları 12 milyar tona yükseldi. Ormanlar, topraklar ve okyanuslar, küresel ısınmaya neden olan sera gazlarını doğal yollarla depolayarak iklim değişikliğini durduran en etkin araçlar, fakat giderek daha fazla CO2 yutağı yok olma tehdidiyle karşı karşıya kalıyor.  

Karbon salımlarının yarısı atmosferde kalırken geri kalanı; toprak, okyanuslar ve bitki örtüsü gibi doğal karbon yutakları tarafından tutuluyor. Bu doğal depolama yöntemleri, iklim değişikliğini herhangi bir insan teknolojisinden çok daha etkili bir şekilde yavaşlatıyor. Örneğin karbon depolama fabrikaları antropojenik salımların yılda sadece %0,003'üne denk gelen 40 megatonluk CO2 depolayabiliyor. Doğal karbon yutakları biraz yardımla daha iyi bir performans gösterebilecekken insanlar tarafından giderek daha fazla CO2 yutağı yok ediliyor.

Fosil yakıt kullanımıyla birlikte karbon salımları da hızla artarken; bitkiler, topraklar ve okyanuslar tarafından emilen CO2 miktarı da arttı. Bitkiler normal şartlarda yüksek CO2 miktarından faydalanabiliyorlar çünkü gazı emmek için gözeneklerini sadece kısa bir süre açmaları gerekiyor ve bu da daha az su kaybetmelerini, kuraklığa daha iyi dayanabilmelerini sağlıyor. Ancak bilim insanları, bitkilerin ve okyanusların yakında emme kapasitelerinin sonuna geleceğini söylüyor. Örneğin, 2050 yılına kadar okyanus yüzeylerinin tamamen CO2’e doygun hale gelmesi bekleniyor. İnsanlık artık doğanın işleyebileceğinden daha fazla karbon ürettiğinden atmosferdeki sera gazı miktarı da hızla artıyor.

Ormanlar her yıl Amerika Birleşik Devletleri'nin yıllık CO2 salımının üç katı kadar (15.6 milyar ton) CO2 emebiliyor. Fakat emilen miktarın neredeyse yarısı ormansızlaşma ve orman yangınları nedeniyle atmosfere geri sızıyor. Küresel olarak ormansızlaşma, şimdiye kadar insanlar tarafından üretilen tüm sera gazlarının beşte birinden sorumlu. Örneğin; dünyanın en değerli karbon yutaklarından biri olan Amazon yağmur ormanları Jair Bolsonaro’nun Brezilya başkanı olmasıyla giderek daha da büyük bir kısmını kaybediyor. Ormanın tarım arazisine dönüştürülmesi; Amazon havzasının, kalan kısmının depoladığına eşdeğer miktarda karbon saldığı anlamına geliyor. Yakında Amazon ormanları Güneydoğu Asya'nın tropikal ormanları gibi emdiklerinden daha fazla CO2 yaymaya başlayabilir.

Yeni ormanlık alanların oluşturulması, doğal karbon yutaklarının arttırarak eskisinden daha fazla CO2 emilimi yapılmasını sağlayabilir. Çevre araştırma kuruluşu Dünya Kaynakları Enstitüsü (WRI)’ne göre, ormansızlaştırılmış arazide büyüyen genç ağaçlar, yıllık salımların yaklaşık %23'ünü nötralize edebilir ve atmosferdeki CO2 artışını neredeyse yarıya indirebilir. Fakat WRI Küresel Restorasyon Girişimi'nin yöneticisi Jared Messinger’a göre yeni ağaç dikimi maliyetli olacağından en uygun yöntem değil. Bununla birlikte, artan gıda talebi nedeniyle ormanların etkili karbon yutakları olmaları için önemli miktarda araziye ihtiyaç duyuluyor. Eğer bu araziler tarım faaliyetleri için temizlenirse depolanan CO2, olumlu etkilerini de ortadan kaldırarak atmosferde serbest kalır.

Toprak, CO2'yi o kadar hızlı emmese de depoladığı miktara göre bitki örtüsünden daha iyi performans gösteriyor. Örneğin Orta Avrupa'daki toprağın yaklaşık yarısı karbondan oluşuyor. Küresel olarak toprak, bitki örtüsü ve atmosferin toplamından neredeyse iki kat daha fazla CO2 içeriyor. Bununla birlikte, karbonu ne kadar iyi depoladığı toprak tipine, bitki örtüsüne ve iklime göre değişiklik gösteriyor. Genel olarak, daha ıslak ve daha soğuk topraklar daha büyük miktarlarda CO2 emebildiğinden kuzey ormanlarının ve ılıman çayırların altındaki topraklar daha iyi performans gösteriyor.

Turbalıklar ve bataklıklar ise en çok karbon tutulan mekanlar. Dünyanın turbalıkları, dünya kara alanının sadece %3'ünü oluşturmalarına rağmen, toprak tarafından emilen toplam CO2'nin yaklaşık üçte birini oluşturuyor. Bu sulak alanlarda bitki artıkları sığ ve hafif asidik suya batıp oksijence fakir ortamda ayrışamadığından karbon depolayan alanlara dönüşüyor. Turbalıkların boşaltılması durumunda alttaki katmanlar oksijene maruz bırakılacağından CO2 salan bir ayrışma süreci tetkileniyor. Oksidasyon ayrıca, iklime karbondan yaklaşık 300 kat daha zararlı olan nitröz oksit üretimine de neden oluyor.

İklim değişikliğiyle mücadelede aktif rol oynamalarına rağmen turbalıklar ve sulak alanlar dünya çapında tehlike altında bulunuyorlar. Endonezya'da turba ormanlarının yerini hurma yağı tarlaları alıyor ve orman yangınları nedeniyle büyük salımlara neden olarak yok oluyorlar. Bu arada Almanya, eski turbalık alanlarının neredeyse tamamını boşalttı ve turbalıkların oranı %5’ten %0.02'ye düştü.

Bazalt tozunun, toprağın karbon depolama yeteneklerini iyileştirdiği biliniyor. Nature Geoscience adlı dergide çıkan araştırmalara göre, bazalt tozu tarlalara dağıldığında toprak suyunda çözünen CO2 ile reaksiyona giriyor. Parçacıklar daha sonra tortu olarak biriktirilmeden önce göllere ve okyanuslara geçiyor. Bazalt ayrıca, besin açısından fakir topraklarda bitki büyümesini arttıran mineraller salgılıyor ve bu da daha fazla CO2 depolanmasına yardımcı oluyor. Asya kıtası büyüklüğündeki bir ekilebilir araziye bir kez bazalt serpmek, arazinin yılda 2,5 milyar ton CO2 depolanmasına yardımcı olur. Bu, Hindistan'ın yıllık salımlarına eşdeğer. Ayrıca bazalt, çimento ve çelik üretiminin bir yan ürünü olduğu için, yeni madenler olmadan bile üretilmesi nispeten kolay.

Bitki örtüsü ve topraklarla kıyaslandığında okyanusların çok daha önemli birer karbon yatağı olduğu görülüyor. Denizler dünyadaki karbonun %80'ini depoluyor. İnsan yapımı sera gazlarının %95'ini emme potansiyelleri olsa da bu çok uzun sürüyor. Örneğin; ağaçlar karbonu yıllık bir döngüde depoluyor fakat okyanuslar tarafından emilen CO2 parçacıklarının yüzeyden batması ve derin denizlerde depolanması yüzyıllar alıyor. Buna karşılık yüzeyde biriken karbon konsantrasyonu, yeni salımların emilimini azaltıyor. Soğuk su, ılık sudan daha fazla CO2 emdiğinden iklim değişikliğiyle birlikte sıcaklıkların yükselmesi, okyanusların salımları emme yeteneğini de azaltıyor. Yosun ve deniz otu gibi deniz bitkileri de CO2 depolanmasına yardımcı oluyor. Nature Geoscience'da araştırmacıların tahminlerine göre, deniz yosunu tek başına ölmeden ve okyanus tabanına çökmeden önce her yıl atmosferden 0,173 milyar ton karbonu uzaklaştırıyor. Bu nedenle Pull to Refresh gibi şirketler, denizde CO2'yi hapsedecek dev yosun çiftlikleri üzerinde çalışıyor.

Doğa; bitki örtüsü, toprak ve okyanusların yardımıyla insanların sebep olduğu iklim değişikliğinin sonuçlarını hafifletmeye çalışıyor. Bazalt gübresi, karada yeni ormanlar oluşturulması veya deniz yosunu çiftliklerinin kurulması, doğal yutakların karbon emme potansiyelini artırabilir fakat bu çözümler de belli maliyetleri beraberinde getiriyor. Bazalt gübrelemesinin maliyeti ton başına 80 ile 180 dolar arasında değişiyor. Uluslararası Enerji Ajansı'na göre, CO2'yi doğrudan havadan filtreleyen teknik çözümler ise daha da pahalı, fiyatlar ton başına 134 ila 342 dolar arasında değişiyor. Bu nedenle fosil yakıt tüketimini azaltmak, yeşil enerjiye yönelmek gibi karbon salımlarını baştan azaltan yöntemler hem daha ucuz hem de daha efektif önlemler olarak karşımıza çıkıyor.
 

SHARE: READ MORE

26 November

Türkiye’de kamu çalışanı LGBTİ+ araştırması

*Bu haberi 3 dakikada okuyabilirsiniz.

Kaos GL Derneği tarafından yürütülen Türkiye’de Kamu Çalışanı Lezbiyen, Gey, Biseksüel, Trans, İnterseks ve Artıların Durumu başlıklı araştırma, farklı iş kollarında çalışan LGBTİ+ katılımcıların işe başlama süreçleri, genel çalışma koşulları ve işyerlerinde yaşadıkları ayrımcılık deneyimlerini ortaya koyuyor. Bu yıl beşincisi gerçekleştirilen araştırma, Türkiye’de LGBTİ+ ve kamu çalışanı olan toplam 221 kişinin katılımıyla gerçekleştirildi. Önceki yıllarda olduğu gibi, 2021 araştırması da istihdamda ayrımcılığın önlenmesi ve eşitliğin sağlanması için henüz yeterli adımların atılmadığını gösteriyor.
 
Araştırmaya göre cinsiyet kimliği, cinsel yönelim ve cinsiyet özelliklerine dayalı ayrımcılık kamuda istihdama erişimde ciddi bir engel oluşturuyor. Çoğu zaman LGBTİ+'lar işsiz kalma veya ayrımcılığa uğrama endişesiyle cinsel kimliklerini gizlemek zorunda kalıyor. Verilere göre işe alım sürecinde ayrımcı tutum, söylem, davranış ya da uygulama ile karşılaşanların oranı %4,5, ancak katılımcıların büyük bir kısmı bu düşük oranı cinsel kimliklerini gizlemelerine veya bunun belli olamamasına bağlıyor.
 
Ayrımcılığa uğrama riski işe alındıktan sonra devam ettiğinden, LGBTİ+ çalışanların birçoğu çalışma hayatı boyunca cinsel kimlikleri konusunda tamamen açık davranamıyor. Katılımcıların sadece %5’i çalıştıkları kurumda bu konuda tamamen açık olduğunu söylüyor. Özel sektörde ise bu konuda açık olduğunu belirten çalışanların oranı %17,2. Araştırmacılara göre bu veriler LGBTİ+ çalışanların kamuda ayrımcılık ve nefret söylemiyle karşılaşma riskinin daha yüksek olduğuna dair bir işaret.
 
Cinsel kimliğin gizli tutulmasının iş yerlerinde LGBTİ+’ları nefret söylemlerinden ve ayrımcılıktan koruduğu da söylenemez. Araştırmaya göre, cinsel kimliğinin tamamen kapalı olduğunu söyleyen 105 kişiden 9’u işe alım veya sonrasında bizzat kendine yönelik ayrımcılığa maruz kaldığını, 64’ü ise nefret söylemine tanık olduğunu belirtiyor. Bu, cinsel kimliğinin gizli tutulmasının kişilerin ayrımcılığa uğrama riskini ortadan kaldırmadığını gösteriyor.
 
Cinsel kimliğinin tamamen veya kısmen açık olduğunu belirten katılımcılar arasındaki ayrımcılığa uğrama oranları genel ayrımcılığa uğrama oranlarının da üstünde. İşe alım süreçlerinde açık olduğunu belirten katılımcıların %18,8’i, çalıştığı işyerinde açık olduğunu beyan eden katılımcıların da %27,7’si ayrımcılıkla karşılaştığını ifade ediyor. Bu oranlar araştırmaya katılanların genelinde ise sırasıyla %4,5 ve %15,8. Araştırmacılar, son dönemde devletin çeşitli kademelerindeki görevliler tarafından LGBTİ+’lara yönelik ayrımcı söylemlerin kamusal alanda yaygınlaştırılmasının kurumlarda ayrımcılığı artıran bir etken olabileceğini belirtiyor.
 
Ayrımcılığa karşı kamuda koruma mekanizmaların bulunmaması, bulunduğu durumlarda ise genellikle etkisiz kalması da LGBTİ+ çalışanları için ciddi bir sorun oluşturuyor. Çalıştığı kurumda cinsiyet kimliği, cinsel yönelim ve cinsiyet özelliklerine dayalı ayrımcılığı önlemek için kurallar veya kurullar olduğunu belirten katılımcı oranı yalnızca %5,9. LGBTİ+ çalışanlar resmi kanallar yolluya sonuç alacaklarına inanmamakla birlikte, bu süreçte çalışanlarda daha da mağdur edilme, işini kaybetme ve cinsel kimliğinin açığa çıkması endişelerinin baskın olduğu görülüyor.
 
Sendika ve meslek örgütleri LGBTİ+ çalışanlar için kamu kurumlarına göre bir nebze daha güvenli alanlar sağlayabiliyor. Bu tür örgütlerde ayrımcılığa uğrama ve nefret söylemiyle karşılaşma oranları daha düşük olsa da araştırmaya göre kamu çalışanı LGBTİ+’lar arasındaki sendika ya da meslek örgütü üyesi olma oranları düşük. Üye olanlar ise bu örgütleri genelde LGBTİ+’lara yönelik ayrımcılığa karşı mücadele alanları olarak görmüyor. Cinsel kimliği konusunda açık olmama hali, LGBTİ+ çalışanlarının kendi aralarında iletişim ve dayanışma ağları gibi güçlendirme mekanizmalarının oluşmasını da zorlaştırıyor. 
 
Araştırma kapsamında bu yıl Covid-19 pandemisinin LGBTİ+’ların çalışma hayatı üzerindeki etkileri de incelendi. Katılımcıların büyük kısmı pandeminin kendisini bu açıdan ekilemediğini söylerken, uzaktan çalışma nedeniyle nefret söylemi ve ayrımcılık riskinin azaldığını ve kendilerini daha güvende hissettiklerini belirten katılımcılar da var. Öte yandan katılımcılar pandemi nedeniyle kimliklerini açık yaşayabildikleri sosyal çevrelerinden de yoksun kalmalarının yalnızlaştırıcı etkilerinden ve pandeminin yarattığı işsizlik riski ve gelecek kaygılarından olumsuz etkilendiklerini belirtiyorlar.
 
Çalışma, LGBTİ+ çalışanların ayrımcılıkla karşılaşma riskine karşı iş arama ve işe alım süreçlerinden başlayarak, iş hayatı boyunca cinsel kimliğini gizlemeleri ve sürekli temkinli davranmak zorunda kalmalarının bir ayrımcılık biçimi olduğunu vurgularken bunun bireyler için ağır psikolojik etkilere yol açtığını belirtiyor. Araştırma, LGBTİ+ çalışanların en öncelikli talebinin özgürlük ve görünürlük olduğunu ve bu talebin yerine getirilebilmesi için toplumsal farkındalığın artması ve etkili huku­ki koruma mekanizmalarının geliştirilmesi gerektiğini gösteriyor. Araştırmanın sonuçları ise bu konuda henüz yeterli adımların atılmadığını ortaya koyuyor. LGBTİ+’ların istihdama erişimindeki zorlukların giderilmesi ve huzurlu bir çalışma hayatı sürdürebilmeleri için hem hukuk alanında hem kurumsal politikalar çerçevesinde hem de sivil toplum alanında etkin stratejiler geliştirilmesi gerekiyor.
 

SHARE: READ MORE

26 November

COP26 zirvesi başarısızlık ve hayal kırıklığıyla mı sonuçlandı?

*Bu haberi 6 dakika içinde okuyabilirsiniz.

İki hafta süren zorlu müzakerelerin ardından, Birleşmiş Milletler 26. Taraflar Konferansı  (COP26) sona erdi. 197 katılımcı ülkenin tamamı, Hindistan'ın itirazıyla kömürün “aşamalı olarak kullanımının sonlandırılması” ifadesinin “aşamalı olarak kullanımının azaltılması” olarak değiştirildiği Glasgow İklim Paktı'nı kabul etti.

2015 Paris Anlaşması, ülkelere iklim değişikliğiyle mücadele için bir çerçeve sağladıysa, altı yıl sonra Glasgow, küresel diplomasinin nabzını yoklamak için ilk büyük test oldu. Peki COP26 başarısız mıydı?

Bu soruyu zirvenin orijinal hedefleri üzerinden değerlendirirsek, cevap evet, zirve yetersiz kalmış durumda. Bu cevabın ardında iki büyük hedefin gerçekleştirilememiş olması yer alıyor: 2030 için ısınmayı 1,5? ile sınırlamaya yönelik hedeflerin yenilenmesi ve kömürün aşamalı olarak kaldırılmasına ilişkin bir anlaşma. Ancak başarısızlıklar arasında önemli kararlar ve dikkate değer parlak noktalar da bulunuyor. Öyleyse zirvenin belirleyici konularına bir göz atalım.

Zayıf 2030 hedefleri

Paris Anlaşması'nın amacı, bu yüzyılda küresel sıcaklık artışını 2°C'nin altında tutarak ısınmayı 1,5? ile sınırlandırmaktı. COP26'dan önce dünya, ülkelerin taahhütlerine ve teknolojideki değişim beklentilerine göre 2,7? ısınma yolundaydı. Bazı kilit ülkeler tarafından bu on yılda salımların azaltılmasına yönelik yeni taahhütler de dahil olmak üzere COP26'daki duyurular, bunu en iyi tahmin olan 2,4?'ye indirdi.

Zirvenin son metni, mevcut ulusal olarak belirlenmiş katkıların (NDC) 1,5? için gerekenden çok uzak olduğunu belirtiyor. Bu doğrultuda, ülkelerin gelecek yıl yeni güncellenmiş planlarla geri gelmeleri talep ediliyor. Paris Anlaşması’na göre, her beş yılda bir yeni iklim planlarına ihtiyaç duyulurken, Glasgow’da alınan kararla gelecek yılki yeni iklim planları, beş yıl daha beklemek yerine kampanyacılara hükümetin iklim politikasını değiştirmeleri için bir yıl daha verebilir.

Bir sonraki yıl güncellenecek hedeflerle teknik olarak, 1,5? sınırı hala ulaşılabilir durumda olsa da COP26 Başkanı Sharma'nın dediği gibi “1,5 dereceye karşı eğilim zayıf”.

Örneğin Avustralya hükümetinin son duyurularına rağmen, ülkenin 2030 hedefi 2015'tekiyle aynı kaldı. Tüm ülkeler bu şekilde yetersiz kısa vadeli hedefler benimsemiş olsaydı, küresel sıcaklık artışı 3?'ye kadar devam edecekti. Avustralya'nın deneyiminin gösterdiği gibi, iklim politikasını yönlendiren güç genellikle uluslararası baskıdan ziyade iç politika. Dolayısıyla Avustralya'nın veya diğer ulusların 2022'de daha büyük hedeflere ulaşacağının garantisi yok.

Kullanımı sonlandırmak değil, azaltmak

Hindistan'ın anlaşmada yer alan ifadeyi kömür kullanımını “sonlandırmak" yerine "azaltmak" olarak değiştirme müdahalesi, kömürden uzaklaşma aciliyetinin üzerine gölge düşürüyor.

Hindistan, Çin ve Amerika Birleşik Devletleri'nden sonra dünyanın en büyük üçüncü sera gazı salımına sahip ülkesi. Üretim büyük ölçüde kömüre dayanıyor ve kömüre dayalı üretimin 2024'e kadar her yıl %4,6 artması bekleniyor. Hindistan, "aşamalı sonlandırma" ifadesinin en önde gelen itirazcısıydı, ancak Çin'den de destek aldı.

Önemli bir diğer sonuç olarak, COP26 ayrıca Paris Anlaşması’nın 6. Maddesi olarak bilinen küresel karbon ticareti kurallarını da sonuçlandırdı. Ancak belirlenen kurallara göre, fosil yakıt endüstrisinin karbon salımlarını “dengeleme”sine ve çevreyi kirletmeye devam etmesine izin verileceği anlaşılıyor. Bu durum “aşamalı azaltma” değişikliği ile birleştiğinde, fosil yakıt salımlarının devam edeceği anlamına geliyor.

Gelişmiş ülkelerin yetersiz vaatleri

COP26 özellikle gelişmiş dünyadaki küresel liderlerin iklim sorununun ciddiyetini hala kavrayamadığını gösterdi. Konuşmalarında bunun ciddiyetini ve aciliyetini kabul etseler de çoğunlukla kısa vadeli ulusal çıkarlar peşinde koşuyorlar ve harekete geçme konusunda net ve acil taahhütler olmaksızın, uygun mesafeli “net-sıfır” salım taahhütlerinde bulunuyorlar.

İşin kötüsü, Glasgow'daki birçok gelişmiş ülke liderinin açıklamaları, gerçek iklim stratejileriyle çelişiyor. Örneğin, Glasgow'daki son konuşmasında ABD Başkanı Joe Biden, enerji fiyatlarındaki değişimlerin temiz enerji hedeflerinden vazgeçmek için değil, bir eylem çağrısı olarak görülmesi gerektiğini söyledi. Ancak sadece üç gün sonra Biden yönetimi, OPEC+'nın petrol üretimini artırmayarak küresel ekonomik toparlanmayı tehlikeye attığını iddia etti. Hatta ABD'nin yakıt fiyatlarını düşürmek için gerekli "tüm araçları" kullanmaya hazır olduğu konusunda uyardı.

Açıklanan COP26 vaatleri, gelişmiş dünyanın çifte standardını da ortaya koymakta. Aralarında ABD'nin de bulunduğu 20 ülkeden oluşan bir grup, kömürle çalışan projeler de dahil olmak üzere fosil yakıt projelerine yönelik kamu finansmanını 2022'nin sonuna kadar sona erdirme sözü verdi. Ancak yasak, yerel projeler için değil, yalnızca uluslararası projeler için geçerli olacak. ABD ve diğer bazı imzacılar, sınırları içinde yeni kömür santrali projelerini durdurmayı ve mevcut kömür altyapısını aşamalı olarak kaldırmayı ayrı ayrı taahhüt eden 23 ülkeye katılmayı reddetti.

Bugüne kadar küresel karbondioksit salımlarının baskın payından sorumlu olan gelişmiş ülkeler, gelişmekte olan ülkelere iklim finansmanı sağlamak için uzun süredir devam eden taahhütlerde tereddüt ediyor. Kopenhag'daki COP15'te gelişmiş ekonomiler, gelişmekte olan ülkelere yılda 100 milyar dolar sağlama sözü verdi, ancak bu nispeten mütevazı taahhüt bile yerine getirilemedi. 2019'da gelişmekte olan ülkelere yönlendirilen toplam iklim finansmanı 80 milyar dolardan azdı; 2013'ten bu yana her yıl ortalama miktar sadece 67 milyar dolardı.

Buna karşılık, gelişmekte olan ülkeler, iklim felaketlerinin yol açtığı “kayıp ve hasar” için finansman sağlamaları konusunda gelişmiş ülkelere çağrıda bulunuyorlar. Küçük ada devletleri ve kırılgan ülkeler, büyük kirleticilerin tarihsel salımlarının bu etkilere neden olduğunu ve bu nedenle finansmana ihtiyaç olduğunu söylüyor. ABD ve AB liderliğindeki gelişmiş ülkeler, bu kayıp ve zararlar için herhangi bir sorumluluk almaya direndiler ve çoğu ülke tarafından istenilmesine rağmen, savunmasız ülkeleri desteklemenin bir yolu olan yeni bir “Glasgow Kayıp ve Hasar Tesisi” oluşturulmasını reddettiler.

Gelişmiş ülkelerinGelişm yeşil teknoloji transferi vaatleri de sözde kaldı. Gelişmiş ülke hükümetleri, yerli şirketlerin, iklim değişikliğinin etkilerinin azaltılması ve adaptasyonu için kritik bilgilerin yayılmasını engelleyen fikri mülkiyet haklarına tutunmalarına izin verdi. Çin ve Hindistan gibi ülkeler kendi yenilenebilir enerji endüstrilerini teşvik etmeye çalıştıklarında, özellikle ABD, Dünya Ticaret Örgütü'ne şikâyette bulundu.

Parlak noktalar

Bütün olumsuzluklara rağmen, COP26 bir dizi önemli olumlu sonuca da yol açtı. Dünya, bir enerji kaynağı olarak fosil yakıttan açık bir şekilde uzaklaştı. İlk defa bir BM iklim müzakereleri bildirgesinde fosil yakıtlardan bahsediliyor. Bu, iklim acil durumuyla mücadele için kömür ve diğer fosil yakıtların kullanımının hızla azaltılması gerektiğini kabul eden önemli bir değişim. Fosil yakıtların sonu hakkında konuşma tabusu sonunda kırılmış gibi gözüküyor. 1,5? küresel ısınma hedefi, bu hedefe ulaşmanın, 2010 seviyelerine kıyasla 2030 yılına kadar %45'lik hızlı, derin ve sürekli salım azaltımları gerektireceğinin kabul edilmesiyle ön plana çıktı.

Birçok ülke uzun vadeli net sıfır hedeflerini açıkladı. En önemlilerinden biri, Hindistan'ın 2070 yılına kadar net sıfır salıma ulaşma taahhüdü. Ülke, önümüzdeki on yıl içinde yenilenebilir enerjide büyük bir genişlemeyle hızlı bir başlangıç yapacağını ve böylece salımlarını 2030'da mevcut toplam 2,5 milyardan 1 milyar tona azaltarak üretimdeki toplam kullanımın %50'sini oluşturacağını söyledi. Dünya GSH'sinin %90'ını oluşturan ülkeler bu yüzyılın ortasına kadar net sıfır taahhüdü vermiş durumda.

Bir diğer olumlu gelişme, ormanları ve biyolojik çeşitliliği koruma alanında yaşandı. İmzalanan Pakt, bu konuların önemini vurgularken, Avustralya ve diğer 123 ülke 2030 yılına kadar ormansızlaşmayı sona erdirme sözü veren bir yan anlaşma imzaladı.

Ülkeler ayrıca 2022'nin sonuna kadar Paris Anlaşması hedefine uyum sağlamak için 2030 hedeflerini yeniden gözden geçirmeye ve güçlendirmeye davet edildi. Bunu desteklemek için, 2030’a kadar her yıl hedefleri artırmaya odaklanan, üst düzey bir bakanlar yuvarlak masa toplantısı yapılması kararlaştırıldı.

Küresel sera gazı salımlarının yaklaşık %40'ını oluşturan ABD ve Çin arasında imzalanan iklim anlaşması da temkinli iyimserlik için bir neden. Dünyanın en büyük iki ekonomisi, bilim insanlarının 1,5?'de kalmak için önümüzdeki 10 yıl içinde gerekli olduğunu söyledikleri salım kesintileri konusunda yakın iş birliği içinde olduklarını gösteren ortak bir deklarasyon yayınladılar. İki ülke, metan gazı ve ulaşım, enerji ve endüstri kaynaklı salımların kesilmesi gibi bazı kilit alanlarda birlikte çalışacak.

COP26, özel sektörü de harekete geçirmeyi başardı. ABD Başkanlık İklim Özel Temsilcisi John Kerry ile Dünya Ekonomik Forumu arasındaki ortaklıktan ortaya çıkan First Movers Coalition, sıfır karbon teknolojisine olan talebi hızlandıracak. First Movers Coalition, teknoloji ihtiyaçlarının yoğunlaştığı sekiz sektörde inovasyonu hızlandırmaya odaklanıyor: çelik, kamyon taşımacılığı, nakliye, havacılık, çimento, alüminyum, kimyasallar ve doğrudan hava yakalama.  John Kerry, COP26'da First Movers Coalition'ı başlatırken, işletmelerin net sıfıra giden yarışı yönlendiren "kritik bir bileşen" olduğunu belirtti.

Gelişmiş ülkelerin çok yavaş hareket ettikleri ve hem karbon salımı hem de az gelişmiş ülkelerin iklim değişikliğine uyum sağlamalarına ve fosil yakıt çağını atlamalarına yardımcı olacak finansman sağlamada geri kaldıkları açık. Dünya 1,5°C hedefi için henüz istenen noktada olmasa da doğru yönde ilerliyor. Ve Glasgow İklim Paktı’nda doğrudan kömür kullanımında bir azalmaya değinilmiş olması, olumlu bir değişime işaret ediyor. Ancak ihtiyaç duyulan değişimin, iklim değişikliğinin yıkıcı etkilerini engellemek için gereken zamanda olup olmayacağı belirsizliğini koruyor.
 

SHARE: READ MORE

26 November

AB’den yeni önlem: Sığır eti, palm yağı ve kahve gibi ürünlerin ithalatı tehlikede

*Bu haberi 3 dakikada okuyabilirsiniz.

Avrupa Komisyonu sığır eti, palm yağı, kakao ve ormansızlaşmayla bağlantılı olan diğer ürünlerin ithalatını önlemek için yeni bir yasa önerisinde bulundu. Dünya çapında tehlike altındaki ormanların korunması için tasarlanan yasa kapsamında Avrupalı tüketicileri hedefleyen şirketlerin ve küresel tedarik zincirlerinin ormanların yok edilmesine katkıda bulunmadığını kanıtlamaları gerekecek. Yasa tasarısı, Cop26’da ülkelerin küresel orman kaybını durdurma ve bu kaybı tersine çevirme taahhüdünde bulunmasının ardından geldi.
 
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) tahminlerine göre, 1990 yılından bu yana dünya çapında 420 milyon hektar orman kaybedildi. Büyükbaş hayvancılığı başta olmak üzere, tarımsal genişleme bu kaybın yaklaşık %90'ından sorumlu. 2021 Doğal Hayatı Koruma Vakfı (WWF) raporuna göre Avrupa, küresel olarak ormansızlaşmayla bağlantılı ürünlerin ikinci en büyük ithalatçısı ve son yıllarda bölgeye yapılan ticaret, küresel orman kaybının yaklaşık %16'sına yol açmış durumda. Avrupa bu konuda Çin’in (%24) gerisinde kalıyor, ancak Hindistan (%9), Amerika Birleşik Devletleri (%7) ve Japonya'dan (%5) daha fazla küresel orman kaybına neden oluyor.
 
Avrupa’da bulunan birçok şirket, çevresel suistimallerin yaygın olduğu ülkelerde faaliyet göstermeye devam ediyor, ancak küresel tedarik zincirlerinde çevreye yönelik riskleri bulmaları ve düzeltmeleri için Avrupa Birliği (AB) çapında mevcut bir yasal gereklilik bulunmuyor. Yeni yasa sayesinde AB ilk defa, yasa dışı üretimin yanı sıra, her türlü ormansızlaşma ile bağlantılı ürünleri düzenlemeye çalışacak. Çevrecilere göre, Brezilya gibi bazı büyük ormanlık ülkelerin yasal korumaları yetersiz olduğu için bu yasa önemli bir adım teşkil ediyor.
 
Yasadan etkilenecek ürünler arasında sığır eti, ahşap, palm yağı, soya, kahve, kakao ve bunların türevleri olan deri, çikolata ve mobilya gibi ürünler yer alıyor. Üretici ülke kanunlarına göre üretim yasal olsa bile, Avrupa ülkelerinde faaliyet gösteren şirketler ormansızlaştırmaya veya orman hasarına neden olan ürünler satmadıklarını kanıtlamaları gerekecek. Bu şirketler için detaylı araştırma zorunluluğu getirilmesi ve menşe ülkelerdeki arazilerin uydular ve coğrafi konum takibi yoluyla izlemesi anlamına geliyor. Ulusal makamlara doğru bilgi sağlamayan şirketler, yıllık cirolarının yüzde 4'ü kadar para cezasıyla karşı karşıya kalabilecek.
 
AB Çevre Komiseri Virginijus Sinkevicius, yeni düzenlemenin öncü bir adım olduğunu ve AB’nin küresel bir sorumluluk sergilediğini söyledi. Ancak orman kaybının yalnızca AB’nin eylemleriyle çözülmeyeceğinin de belirten Sinkevicius “ABD ve Çin gibi büyük pazarların da tedarik zincirlerini temizlemelerine ve ormanların korunmasını hızlandıracak üreticilere ihtiyacımız var, ancak yardımcı olmaya hazırız” dedi. 

Mighty Earth kampanya grubunun Avrupa direktörü Nico Muzi “AB, büyük süpermarketlere ve perakendecilere net bir mesaj gönderiyor: Dünyanın en büyük ekonomilerinden biri, ormansızlaşmayla bağlantılı tarım ürünlerini kabul etmeyecek” dedi. Ancak Muzi, savana ve turbalıklar gibi hem önemli karbon deposu olan hem de çeşitli bitki ve hayvan türlerinin yaşama alanı olan kırılgan ekosistemlerin yasa tasarısına dahil edilmemesini eleştirdi.
 
Eleştirilen bir başka madde, önemli boyutlarda ormansızlaşmaya neden olan kauçuk ve mısır gibi diğer emtiaların yasada yer almaması. Ancak, yasa tasarısını savunan Sinkevicius, Avrupa tüketiminin ormansızlaşmaya en fazla katkıda bulunduğu ürünlerin hedef alındığını öne sürdü. Ayrıca yeni bir sorun tespit edilmesi durumunda, AB’nin hızla tepki verebileceğini ve daha fazla ürünün yasa kapsamına alınabileceğini belirtti.
 
Ayrı bir gelişmede komisyon, Avrupa topraklarını mevzuat yoluyla koruma girişimini yeniden canlandırma niyetini açıkladı. Avrupa topraklarının yaklaşık %70'i çiftçilik, kirlilik ve kentsel yayılma nedeniyle sağlıklı olarak kabul edilmiyor ve her yıl 1 milyar ton toprak erozyon yoluyla yok oluyor. Hava ve su kalitesini düzenleyen komisyon, 2050 yılına kadar AB genelinde sağlıklı toprak seviyelerine ulaşmak amacıyla 2023'te yasal önerileri yayınlayacağını söyledi. Komisyon bu arada AB hükümetlerine, tarım arazileri ve doğal çevre üzerindeki gelişimi en aza indirecek hedefler belirlemeleri ve kentsel alanların yeniden yapılandırılmasına öncelik vermeleri için çağrıda bulundu.
 

SHARE: READ MORE

26 November

Semtrio Sertifikalı B Corp’lar arasına katıldı!

*Bu haberi 4 dakikada okuyabilirsiniz. 

Dünya için en iyi olmayı amaçlayan şirketlerin katıldığı B Corp hareketi, iş dünyasını yüksek standartlarda çevresel ve sosyal performans ortaya koymaya, şeffaflık ve operasyonel verimlilik odaklı çalışmaya teşvik ediyor. Şirketler, kurumsal yönetim, çalışanlar, müşteriler, toplum ve çevre gibi alanlarda değer yarattıklarını gösteren belirli bir performans standardını sağladığı zaman B Corp olma hakkı kazanıyor.

Dünya genelinde B Corp şirketlerin sayısı 4.000’i geçmiş durumda. Türkiye’den B Corp’ların arasına Mikado Danışmanlık, S360, Taze Kuru, Reflect Studio ve Atölye’den sonra Semtrio da katıldı! Küresel operasyonlarının tamamında B Corp olan Expanscience’ın Türkiye operasyonunun da aktif katıldığı B Corp Türkiye topluluğu büyümeye devam ediyor. Karbonsuz üretim stratejilerinin yaygınlaşmasını sağlayan hizmetler sunan Semtrio, B Corp olma yolculuklarını “Kendi kendimizi değerlendirdiğimiz, eksik yönlerimizi keşfedip geliştirdiğimiz bu sürecin sonunda hem müşterilerimiz hem de çalışanlarımız için daha etkili ve değer odaklı bir şirkete dönüşme olanağı bulduk.” diyerek tanımlıyor.

Semtrio ile yaptığımız röportajla birlikte şirketin B Corp olma sürecini ve ilham veren hikâyesini sizlerle paylaşmak istedik. Keyifli okumalar.

Semtrio’dan kısaca bahsedebilir misiniz? Şirketinizin amacı ve bu amaca yönelik gerçekleştirdiği faaliyetler nelerdir? 
2016 yılından itibaren İstanbul ve Londra ofislerimizle devam ettirdiğimiz danışmanlık ve eğitim hizmetlerimizi sıfır karbon yolculuğunda şirketlere yol göstermek için kurguluyoruz. Küresel ısınmanın 1,5°C dereceyi geçmesini engelleme yolunda sürdürülebilir kalkınmayı destekleyici çalışmalar gerçekleştiriyoruz. Amacımız, yaşanabilir bir gelecek için karbonsuz üretim stratejilerinin yaygınlaşmasını sağlayan pragmatik ve yenilikçi hizmetler sunmak.

Semtrio olarak, karbon yönetimini en güncel verilerle, en doğru ve zahmetsiz yöntemlerle uygulamak için hizmet veriyoruz. Sürdürülebilirlik danışmanlığının yanı sıra, Türkiye’nin ilk ve tek ISO 14064-1 standartları ile uyumlu Karbon Yönetim Yazılımımız ile kurumsal karbon ayakizini, karbon emisyonları maliyetleri, ürün, ciro veya performans bazlı hesaplıyoruz ve şirketlere karbon optimizasyonu (azaltma) önerileri sunuyoruz. Ayrıca kurumlar için Ecolabel, kurumsal sürdürülebilirlik, çevresel ayakizi, kurumsal ve ürün karbon ayakizi, Çevresel Ürün Beyanı (EPD) ve Yaşam Döngüsü Değerlendirmesi (LCA) gibi karbon ayakizi yönetimi için öne çıkan hizmetler sunuyoruz. Böylelikle, uluslararası standartlarda raporlamalarla tüm çalışmaların belgelenebilir olmasını sağlıyor, şirketlerin mevzuata uyum sağlayarak güncel gereklilikleri zamanında uygulayabilir hale gelmelerini, ticarette rekabet üstünlüğü kazanmalarını sağlıyoruz.

Neden B Corp olmak istediniz ve B Corp olmak için nasıl bir süreçten geçtiniz? İş alanınızın etki üzerine olması ve iş dünyasına yönelik yaptığınız çalışmalar B Corp olmaya yönelik bakış açınızla nasıl birleşiyor? 
Küreselde bugüne kadar belli bir yere gelmiş olan sürdürülebilirlik kavramı bugün Türkiye’nin ekonomisini oluşturan şirketler için maalesef hala yeni bir anlayış. Farklı sektörlerde çalışan müşterilerimize sağladığımız kurumsal ve ürün odaklı sürdürülebilirlik hizmetlerimiz ile onları da bu anlayışı benimsemeye, iş modellerini daha sürdürülebilir alternatifler ile değiştirmeye ve bu yönde iyileştirmeye teşvik ediyoruz. B Corp ile ortak noktamızı da tam olarak bu yaklaşımımız oluşturuyor: Kurumsal misyonumuzun odağında yalnızca Semtrio markası değil, küresel ve yerelde yaşanan değişim ve dönüşümün bir parçası olmak var.

Bugün hizmet verdiğimiz alanlar ve özellikle ülkemiz için kilit sektörlerdeki uzmanlığımız oldukça geniş bir etki alanına ulaşıyor. Etkimizi artırabilmek ve uluslararası tanınan bir serfikasyon ile bunu taçlandırarak bizim gibi düşünen ve çalışan şirketler arasında yer almak düşüncesiyle B Corp olma yolculuğumuza çıktık.

B Corp sürecinin bize kattığı ilk ve en önemli kazanım, kendi sürdürülebilirliğimizi de dışarıdan değerlendirmemize olanak tanımış olması. Sürdürülebilirlik konusunda danışmanlık verirken bu alanda kendi performansımızı değerlendirdiğimiz, eksik yönlerimizi ortaya çıkarıp geliştirdiğimiz bu sürecin sonunda hem müşterilerimiz hem de çalışanlarımız için daha etkili ve daha çok değer yaratan bir şirkete dönüşme olanağı bulduk.

İş modelinizin en güçlü yanının ne olduğunu düşünüyorsunuz?
İş modelimizin en güçlü yanı, sürdürülebilir bir geleceğin ve ekonomik sistemin yalnızca her birimizin çalışmasıyla kurulabileceğine inanan ve bu amaç için çalışmakla gurur duyan alanında uzman ekibimiz. Genç ve dinamik olmakla birlikte aynı zamanda küresel gelişmeleri takip eden, meraklı ve öğrenme isteği güçlü 40’a yakın kişiden oluşan ekibimiz sayesinde disiplinlerarası bir yaklaşımla sürdürülebilirlik çalışıyor ve iklim-hedefli yazılımlar oluşturmaktan sürdürülebilirlik iletişimine, teknik hesaplamalardan stratejik değerlendirmelere kadar farklı perspektiflerde kaliteli hizmetler sunabiliyoruz.

B Corp sertifikalı olmak sizce Semtrio’da ne tür değişikliklere yol açacak?
B Corp topluluğuna katılmakla birlikte bizim gibi etki yaratma amacıyla çalışan 4.000’den fazla şirketten oluşan küresel ölçekte bir sürdürülebilirlik hareketine katılmış olduk. Bizimle birlikte aynı hedefe ulaşmak için çalışan, çevresel etkisinin farkında, kurumsal sorumluluğunun bilincinde ve yarattığı ekonomik değeri amaç odaklı yeni yaklaşımlar geliştirmek için kullanan B Corp’lardan biri olmak bizi heyecanlandırdığı kadar omuzlarımıza sorumluluk da yüklüyor. Sertifikalı bir B Corp olarak attığımız adımların daha farkında, daha büyük bir bilinçle çalışıyoruz ve B Corp olmanın ilkelerinden asla sapmayacağımızın sözünü tüm paydaşlarımıza vermiş bulunuyoruz. Toplumsal ve ekolojik sorunların çözümünde aktif rol oynayarak iş dünyasının dinamiklerini karbonsuz bir geleceğe uygun bir hale dönüştüreceğiz.

B Corp olmak isteyen diğer kurumlara neler tavsiye edersiniz?
İş modelinin temeline etki odaklı ekonomiye katkı sağlamayı, iş dünyasında kökten bir değişime ön ayak olmayı, sağladığı ürün ve hizmetleri ile topluma ve çevreye fayda sağlamayı koyan ve gelecek nesillere karşı sorumluluğunun farkında olan şirketleri, sertifikalı B Corp’lar arasına katılmaya ve bu yolda hep birlikte çalışmaya davet ediyoruz. Pozitif etki yaratmayı amaç edinmiş şirketlerin çevresel ve sosyal performanslarını değerlendiren B Corp, daha iyi ve daha etkili bir şirket olmak için faydalı bir rehber. Sürecin sonunda şirketiniz hakkında bildiklerinizden daha fazlasını keşfettiğiniz ve daha iyisini yapmak için sizi motive eden B Corp hareketi sayesinde hep birlikte iş dünyasında daha çok fayda odaklı şirket yaratabiliriz.
 

SHARE: READ MORE

12 November

Ekonomik büyüme karbon salımı olmadan mümkün mü?

*Bu haberi 4 dakikada okuyabilirsiniz.

Birleşmiş Milletler’in son analizleri, mevcut iklim taahhütlerinin 2100 yılına kadar sanayi öncesi seviyelere göre ortalama 2,6°C'lık küresel sıcaklık artışına yol açacağını tespit etti. Bu artış, Paris Anlaşması'nın hedeflediği 1,5°C sınırının oldukça üzerinde. Ancak, iklim değişikliğine karşı mücadeleyi politik olarak uygulanabilir kılmak için büyük ekonomik krizler olmadan salımların azaltılması gerekiyor.
 
Glasgow'da düzenlenen Birleşmiş Milletler 26. Taraflar Konferansı'nda müzakereciler iklim eylemini ülkelerinin ekonomik çıkarlarıyla dengelemeye çalışıyorlar. İklim eylemlerinin ekonomik çıkarlar ile çelişkide olduğu yönündeki algının nedenini kavramak için, modern hayatın ve küresel ekonominin artan salımlara nasıl bu kadar bağlı hale geldiğini incelemek gerekir. Yaklaşık 200 yıl boyunca, zenginleşen ülkeler bunu fosil yakıt yakarak başardı. Salımların düşme nedenleri ise Büyük Buhran, İkinci Dünya Savaşı, 1970'lerin enerji krizleri, Sovyetler Birliği'nin çöküşü, 2008 mali krizi gibi dönemlerde olduğu gibi bir şeylerin ters gitmesiydi. Geçen yüzyılın salımlarına bakıldığında, grafikler küresel ekonominin iniş çıkışlarını yansıtıyor.
 
Salımlar ve ekonomi arasındaki bu ilişki son yıllarda da devam etti. Salımlar 2018 ve 2019'da zirveye ulaştıktan sonra pandemiyle birlikte düşüşe geçti. Şimdi ise salgının etkilerinden toparlanan ekonomilerin salımları hızla 2019 seviyelerine geri dönüyor. Sonradan sanayileşen ve gelişmekte olan Çin ve Hindistan başta olmak üzere birçok ülke için de ekonomi büyüdükçe salımlar artmaya devam ediyor.

Ancak, umut verici gelişmeler de var. Son yıllarda, dünyanın gelişmiş ülkelerinin çoğu ve bazı gelişmekte olan ülkelerin salımları görülen en yüksek seviyeye ulaşmasının ardından azalmaya başladı. 32 ülkede, salımlar ve ekonomik büyüme ayrıştırıldı, yani salımlar azalırken ekonomi hala istikrarlı bir şekilde büyüyor.
 
Salımlar ve ekonomik büyümenin ayrıştırılmasında üç ana faktör var. Birincisi, insanların enerji kullanımının zamanla daha verimli hale gelmesi. İkincisi, düşük ve sıfır karbonlu enerji kaynaklarının kullanımının çoğu durumda fosil yakıtlardan daha ucuz hale gelmesi. Üçüncüsü ise, birçok hükümetin işletmeleri daha temiz enerji kaynaklarına ve teknolojilerine geçmeye teşvik eden iklim politikaları uygulamaya koyması.
 
Zengin ülkeler hala kişi başı küresel salımlara çok daha fazla katkıda bulunuyorlar ve son 200 yılda atmosferde sera gazlarının birikmesinde daha fazla sorumluluk taşıyorlar. Bu nedenle, dünyanın net sıfıra ulaşması için bu ülkelerde karbon salımı kesintilerinin daha büyük olması gerekecek. Ancak salımların bazı ülkelerde nasıl azalmaya başladığını anlamak, atılması gereken adımlar hakkında bize birçok şey öğretebilir.
 
Büyük karbon salıcıları salımları azaltmaya nasıl başladı?
 
ABD’nin salımları 20. yüzyılın genelinde istikrarlı artış gösterirken, 2005'te en yüksek seviyeye ulaştı ve o zamandan bu yana %14 azaldı. 2008 mali krizi ve iklim politikaları salımların azalmasına yardımcı olsa da çoğu analist, en önemli faktörün doğal gazın yükselişinden kaynaklandığını söylüyor. Kömürden %50 daha az karbondioksit yayan doğal gaz, 2016'da ülkenin birincil elektrik üretimi kaynağı oldu. Ancak en büyük ikinci karbon salıcısı olmaya devam eden ABD’nin, 2050 yılına kadar net sıfır hedefine ulaşabilmesi için doğal gazın yerine rüzgar ve güneş gibi temiz enerjilere geçmesi ve imalat ve ulaşım gibi diğer sektörlerin de karbondan arındırılması gerekecek.
 
Birleşik Krallık’ın salımları 1970'lerin başlarında zirveye ulaştı. 1980'lerde büyük sayıda kömür madeninin kapatılması Birleşik Krallık'ın kömürü çoğu ülkeden daha hızlı bir şekilde bırakmasını sağladı. Yenilenebilir enerji ve doğal gaz bazlı enerji sistemi yanı sıra, ülkenin yoğun üretim ekonomisinden hizmet tabanlı ekonomiye geçmesi de 1971'den bu yana salımların %44 oranında azalmasına yardımcı oldu. Ancak 2050’ye kadar net sıfır salıma ulaşabilmek için doğal gazdan da aşamalı olarak uzaklaşılması ve fosil yakıtlı araçlara olan bağımlılığın azaltılması gerekiyor. Ayrıca, Batı Avrupa'nın en eski ve en fazla ısı sızdıran binalarından bazıları Birleşik Krallık’da ve bu binaların ısıtma ve yalıtma yöntemlerinin iyileştirmesi gerekiyor.
 
Japonya'nın salımları 2013'te en yüksek seviyeye ulaştı. 2008 mali krizinden sonra düşmeye başlayan seviyeler, 2011 Fukushima nükleer felaketi nedeniyle yeniden yükseldi. Kamuoyunun endişesi, hükümeti nükleer enerji operasyonlarını küçültmeye ve santralleri uzun süreli kapatmaya sevk etti. Bu boşluğu doldurmak için ülke petrol, gaz ve kömüre yöneldi. Birkaç nükleer santralin geri dönüşü ve yenilenebilir kaynakların genişletilmesi, 2013'ten bu yana Japonya'nın yıllık salımlarında %16'lık bir düşüş sağladı. 2019'da küresel salımarın %3'ü ile dünyanın beşinci en büyük emisyon kaynağı olan Japonya 2050'ye kadar karbon nötrlüğüne ulaşma sözü verdi. Bu hedefi gerçekleştirmek için ulaşım ve imalat sektörlerinde temiz teknolojilere geçiş yapmak ve yenilenebilir enerji ve nükleer enerjiyi genişletmek önemli olacak.
 
Bu örnekler bize karbon salımı azaltımı hakkında ne öğretebilir?
 
Ülkeler karbondan arınmak için farklı yollar izleyecek ancak bu örnekler temelde, ekonomik büyümenin artık salım artışlarına bağlı kalmak zorunda olmadığını gösteriyor. Bu ayrımı mümkün kılan temel nedenlerden biri ise ekonomik çıktıların çoğunun aslında yoğun enerji gerektiren üretimden kaynaklanmaması. Berlin Teknik Üniversitesi’nde ekonomi profesörü Linus Mattauch’a göre hizmet sektörü, sağlık, konaklama ve eğitim dahil olmak üzere, küresel GSYİH'ye daha fazla katkıda bulunuyor.
 
Örneklerden çıkarılabilecek ikinci ders, gelişmekte olan ülkelerin, gelişmiş ülkelerle aynı fosil yakıtlı kalkınma yolunu izlemeyi göze alamayacağıdır. Yenilenebilir enerji maliyetlerindeki hızlı düşüş günümüzün gelişmekte olan ülkelerinin, özellikle de zengin ülkelerin kendilerine vaat ettiği iklim finansmanı sağlanırsa, kalkınmalarının daha erken bir aşamasında fosil yakıtlardan uzaklaşabilecekleri anlamına geliyor.
 
Üçüncüsü, yenilenebilir ve doğal gaz fiyatlarını aşağı çeken piyasa güçleri, salımları azaltmak için önemli olsa da dünyayı gereken hızda net sıfıra ulaştırmak için yeterli değiller. Gereken ölçekte ve hızda değişim sağlamak için piyasanın doğru liderlik, politikalar ve kurumlar tarafından yönlendirilmesi gerekiyor.
 

SHARE: READ MORE

12 November

COP26: 2030 yılına kadar küresel orman kaybını tersine çevirme hedefi ulaşılabilir mi?

*Bu haberi 3 dakikada okuyabilirsiniz.

İngiltere’nin Glasgow kentinde gerçekleşen Birleşmiş Milletler 26. Taraflar Konferansı'na katılan yüzden fazla dünya lideri, 2030 yılına kadar küresel orman kaybını durdurma ve bu kaybı tersine çevirme taahhüdünde bulundu. Dünya ormanlarının %85'ini barındıran ülkelerin imzaladığı anlaşmaya göre, koruma çalışmaları için 19,2 milyar dolar kamu ve özel fon desteği sağlanacak. Ek olarak, 28 ülke palm yağı, kakao ve soya gibi küresel olarak önemli malların ticaretinin ormansızlaşmaya katkıda bulunmamasına da dikkat edecek.
 
Ormanlar atmosferdeki karbonu emdiğinden ve ormansızlaşma sonucunda bu karbon atmosfere salındığından iklim değişikliğiyle mücadelede ormansızlaşmanın önüne geçilmesi gerekiyor. Ormanlar son yirmi yılda her yıl küresel salımların neredeyse %20’sine denk olan 7,6 milyar ton CO² eşdeğerini ortadan kaldırdı. Ancak dünyanın dört bir yanındaki ormanlar, saldıklarından daha fazlasını emen net karbon yutağı olmaktan karbon kaynağı olmaya doğru ilerliyor. Örneğin; Brezilya Amazon'unun bazı bölgelerinde devam eden arazi temizliği oradaki ormanların zaten emdiklerinden daha fazla karbon salmalarına neden oluyor. Artan küresel sıcaklıklar nedeniyle sıklaşan orman yangınları ormanlardan kaynaklanan salımları ve küresel sıcaklıkları daha da arttırıyor.
 
Küresel ısınmayı 1,5°C, hatta 2°C'nin altında tutma hedefi hızla ulaşılamaz hale gelirken kalan ormanların korunması daha da önemli hale geldi. Bu kritik durum liderlerin Glasgow’da verdikleri orman ve arazi kullanımı konusundaki beyanlarının yeterli olup olmadığı sorusunu doğuruyor.  
 
Orman kaybını durdurmak için geçmiş yıllarda da pek çok taahhütte bulunulmuştu. 2005 yılında, BM Ormanlar Forumu 2015 yılına kadar dünya çapındaki orman örtüsü kaybını tersine çevirme taahhüdünde bulundu. 2008'de 67 ülke, 2020 yılına kadar sıfır net ormansızlaşmaya ulaşma sözü verdi. 2014 yılında ise New York Anlaşması’yla 200 ülkenin sivil toplum grupları ve yerli halk örgütleri, 2020 yılına kadar ormansızlaşmayı yarıya indirme ve 2030 yılına kadar da tamamen bitirme hedefi belirlemişti. Fakat bu taahhütler yerine getirilemedi. New York anlaşmasından bu yana ortalama olarak orman kayıpları %41 oranında arttı. 2014 bildirgesini imzalamayan Brezilya, Rusya ve Çin’in ise bu sefer imzacı olduğu gözüküyor. Bu olumlu bir gelişme ancak daha önceki taahhütlerin gerçeklememiş olması umutları azaltıyor.
 
Orman kaybının nedenleri bölgeden bölgeye değişmekle birlikte, sorun ormansızlaşmadan yararlananlar ile ormanları bozulmadan korumaya çalışanlar arasında bir çatışma düzeyine indirgeniyor. Ormanları korumak, iklimi stabilize ederek aslında herkese fayda sağlıyor. Fakat ağaç kesimi veya tarım için bir orman parçasının temizlenmesi, bu faaliyetlerle ilgili insanlara çok daha doğrudan ve somut bir şekilde fayda sağladığından ormanların korunmasının sağlanması zorlaşıyor. Nihayetinde, ormanları bozulmadan tutmak için onları koruma çabalarının yeterli finansal desteği görmesi gerekiyor. Eleştirilere ve uygulamadaki sorunlara rağmen, tropikal ülkelere ormanları koruma faaliyetleri için finansal destek sunan BM mekanizması REDD+'nın (Ormansızlaşma ve Bozulmadan Kaynaklanan Salımların Azaltılması) temel amacı bu desteği sağlamak.
 
Madagaskar'ın Çevre ve Sürdürülebilir Kalkınma Bakanı Dr. Baomiavotse Vahinala Raharinirina Glasgow’daki zirveden hemen önce alternatif geçim kaynağı eksikliği, yerel toplulukların genellikle ormanları sömürmek isteyenleri engelleme gücünden yoksun olması ve sürdürülebilir orman yönetimi için daha fazla desteğe ihtiyaç olması gibi nedenlerden dolayı daha etkili bir orman koruması yapılamadığını aktarıyor. Raharinirina ayrıca, Madagaskar iklim değişikliğine nispeten az katkıda bulunsa da halkının iklim değişikliğinin sonuçlarından oldukça etkilendiğinden bahsediyor. İklim değişikliğinin yol açtığı kuraklık nedeniyle ülkenin güneyinde bir milyon insan gıda yardımına ihtiyaç duyuyor. Ormanları koruyarak ve restore ederek salımları azaltmak için Glasgow Liderler Bildirgesi'ni de imzaladıklarını söyleyen bakan, bu durumun daha fazla kaynak ve uluslararası toplumun desteği olmadan tersine çevrilemeyeceğini söylüyor.  
 
Raharinirina, COP26'da orman tahribatına verilen önemden memnun olduğunu belirtti. Programın ilk etkinliğinde, orman topluluklarını ve yerli halkı bir araya getirerek, son on yılda ormanların korunması stratejilerinin tartışıldığını aktardı. Guatemalalı yerli bir lider olan Dolores de Jesus Cabnal Coc ise sürecin yavaş olacağını ama 2015’te Paris’teki COP21’den beri daha kapsayıcı adımların atılmasını sağlayacak bir platformun olduğuna dikkat çekti.
 
Dünya liderleri arasında, ormanları korumanın kaçınılmaz olarak iklime, biyolojik çeşitliliğe ve yerel geçim kaynaklarına fayda sağlayan üçlü kazançlar sağlayacağının anlaşıldığı görülüyor. Bu taahhütlerin ormansızlaşmayı tamamen durduracağı veya tersine çevireceği tam olarak söylenemese bile konunun önemi göz önüne alındığında, COP26'da yeniden ormansızlaşmaya odaklanılması olumlu olarak değerlendiriliyor.
 
 

SHARE: READ MORE

12 November

COP26 için en önemli konulardan biri: Gelişmekte olan ülkelere yönelik iklim finansmanı taahhütleri

*Bu haberi 3 dakikada okuyabilirsiniz.

Glasgow'da düzenlenen Birleşmiş Milletler 26. Taraflar Konferansı'nda kilit müzakere noktalarından biri, gelişmekte olan ülkeler için iklim finansmanını önemli ölçüde artırmak. İklim finansmanı, tarihi salımların büyük bir bölümden sorumlu olan zengin ülkeler tarafından gelişmekte olan ülkelere salım azaltım ve iklim uyum stratejileri oluşturmaları için ödeniyor. Bu finansmanın standart kalkınma yardımına ek olarak ödenmesi bekleniyor. 2009 Kopenhag iklim görüşmelerinde, varlıklı ülkeler tarafından 2020‘ye kadar iklim finansmanı için yılda 100 milyar ABD doları vaat edilmişti. Ancak bu hedefe henüz ulaşılamadı. Glasgow’da bu sene düzenlenen zirvenin ilk birkaç gününde, gelişmekte olan ekonomilerden liderler, sanayileşmiş ülkelere hem iklim finansmanında vaat edilen 100 milyar doları yerine getirmeleri için hem de önümüzdeki yıllarda fonların artırılması konusunda defalarca çağrıda bulundular.

Bu konuyla ilgili olarak BM Çevre Programı (UNEP) tarafından paylaşılan yeni bir rapor, gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliği ile mücadelede büyük bir finansman açığıyla karşı karşıya olduğu konusunda uyarıda bulunuyor. Rapor, gelişmekte olan ülkelerin iklim değişikliğine tahmini uyum maliyetlerinin, mevcut finansman akışlarından beş ila on kat daha fazla olduğunu ve bu açığın gittikçe artacağını tespit ediyor. Sırf gelişmekte olan ülkelerin uyum maliyetlerinin, 2030 yılına kadar yılda 140-300 milyar dolar ve 2050 yılına kadar yılda 280-500 milyar dolar civarında olması bekleniyor.

Gelişmiş ülkelerden gelişmekte olan ülkelere akan iklim finansmanı  2019'da 79,6 milyar dolar olarak açıklandı. Avustralya'nın Paris Anlaşması kapsamındaki mevcut iklim finansmanı taahhüdü, 2025 yılına kadar yıllık 300 milyon Avustralya doları. Birçok ülke ile karşılaştırıldığında, Avustralya’nın geride kaldığı düşünülüyor. Çok daha küçük bir ekonomiye sahip olan Yeni Zelanda bile 2025 yılı için taahhüdünü 1,3 milyar NZ dolarına yükseltti. Avrupa Birliği 2027'ye kadar ekstra 4,7 milyar Euro taahhüt ederken, ABD de taahhüdünü iki katına çıkartarak 2024 yılına kadar yıllık 11 milyar dolar sözü vermiş durumda.

Almanya ve Kanada tarafından geliştirilen yeni bir iklim finansman planı tek bir yıl yerine 2020'den 2025'e kadar sağlanan finansmanın ortalamasını alarak yıllık 100 milyar ABD doları hedefine ulaşılmasını öneriyor. Ancak vaat edilen 100 milyar dolar hedefine ulaşılması durumunda bile, bu miktar küresel ısınmayı 1,5?'nin altında sınırlamak için yetersiz gözüküyor. Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) tahminlerine göre, küresel ısınmayı sınırlamak için yalnızca enerji sektörünün 2035’e kadar yıllık 2,4 trilyon ABD dolarına ihtiyacı bulunuyor. UNEP raporu ayrıca COVID-19 ekonomik teşvik paketlerinin de iklim adaptasyonunu desteklemek için kullanılma fırsatının kaçırıldığını belirtiyor. Raporda incelenen 66 ülkenin yalnızca üçte birinden azı, iklim risklerini ele alan COVID-19 önlemlerini finanse etti.

İklim değişikliğiyle mücadele için finansman akışı açısından önemli olduğu düşünülen bir konu karbon piyasaları. COP26'da ele alınması beklenen Paris İklim Anlaşması’nın 6. maddesi, karbon ticareti yoluyla salım azaltımlarını teşvik edecek bir piyasa mekanizması oluşturulmasını kapsıyor. Şirketlerin karbondioksit salımına devam etmeleri için harcama yapmaları da yoksul ülkelerin salımları azaltmak ve uyum sağlamak için kullanabilecekleri finansmanın bir kısmını sağlayabilir.

İklim finansmanı açısından bir diğer önemli konu ise Paris İklim Anlaşması’nın 8. maddesi. İnsan kaynaklı iklim değişikliğinin neden olduğu kayıp ve hasarlar, uluslararası müzakereler için oldukça hassas bir konu başlığı. Kayıp ve hasarlar, sel ve siklon gibi aşırı hava olayları veya deniz seviyesinin yükselmesi ve uzun süreli kuraklıklar olabilir. Geçim kaynaklarına verilen ekonomik zararlar veya ekonomik kayıp olamayan kültürel miras veya sevdiklerinizin kaybı da kayıp ve hasarlara dahil kabul ediliyor. İnsan göçü ve yerinden edilme de iklim değişikliği etkilerinden kaynaklanıyorsa kayıp ve hasarlar kapsamına giriyor. Zengin ülkeler, iklim adaletsizlikleriyle ilgili sorunlar nedeniyle sorumlu tutulmaktan korkuyor, ancak belgenin ayrıntıları madde 8'in sorumluluk veya tazminat için bir temel oluşturmamasını ve bunun için bir finansmanın belirlenmemesini sağlamış durumda. Gelişmekte Olan Küçük Ada Devletleri İttifakı, En Az Gelişmiş Ülkeler ve Afrika Grubu iklim değişikliğinin neden olduğu hasarın büyük bir kısmını üstleniyor. Dünya uluslarının yarısından fazlasını oluşturan bu grupların COP26’da bir araya gelerek kayıp ve hasar konusunda sıkı pazarlık etmeleri bekleniyor.

Gelişmekte olan ülkeler salım azaltımı için mali yardım almazsa, Paris Anlaşması'nın küresel ısınmayı 1,5? ile sınırlama taahhüdünün yerine getirilmesi olası gözükmüyor. Gelişmiş ülkelerin vaat ettiği yıllık 100 milyar dolarlık hedefe ise 2023’ten önce ulaşılması beklenmiyor. Bu miktarın bir an önce karşılanması ve ayrıca önceki yılların eksiklerinin de giderilmesi gerekiyor. Üstelik tehlikeli iklim değişikliği seviyelerinden kaçınmak için gereken yatırımların 100 milyar doların çok üstünde olduğu belirtiliyor. Bu nedenle uluslararası iklim finansmanının önemli ölçüde artırılması gerekecektir. Gelişmekte olan ülkelerin salım azaltma ve adaptasyon çalışmaları için sağladıkları finansmanın artmasını desteklemek, dünyadaki herkesin yararına olacaktır.
 

SHARE: READ MORE

12 November

Sosyal medyada iklimle ilgili yanlış bilgiler bir gün içerisinde milyonlarca kez görüntüleniyor

*Bu haberi 4 dakikada okuyabilirsiniz.

Her geçen gün iklim değişikliğinden kaynaklı aşırı hava olaylarının etkilerini daha çok hissediyoruz. Bu da insanları iklim değişikliğiyle ilgili daha fazla bilgi araştırmaya yöneltiyor. Peki iklimle ilgili bilgileri nereden alıyorlar? Doğru bilgilere ulaşabiliyorlar mı?

The Conversation’ın İngiltere’de gerçekleştirdiği bir ankete göre 1700 katılımcının %50’si iklim değişikliğiyle ilgili yanlış haber başlıklarının yarısının yanlış olduğunu tespit edemiyor. Katılımcıların %44’ü ise çevrimiçi platformlarda ne sıklıkta yanlış bilgiyle karşılaştıklarından haberdar değil.

Bu noktada yanlış bilgi ve dezenformasyonu tanımlamak gerekiyor. Yanlış bilgi, aldatma kastı olup olmadığına bakılmaksızın oluşturulan ve yayılan yanıltıcı bilgi olarak tanımlanabilir. Dezenformasyon, aldatma niyetiyle yaratılan ve yayılan yanıltıcı bilgi olarak yanlış bilgiden ayrılıyor. İklim değişikliği özelinde baktığımızda, iyi desteklenen teoriler hakkında şüphe uyandıran veya iklim bilimini itibarsızlaştırmaya çalışan davranış ve bilgiler, iklim şüpheciliği, karşıtlığı veya inkarcılığını yayma amaçlı bilgileri yanlış bilgiye dahil edebiliriz.

Bu bilgilerin fonlanmasını, yaratılmasını ve yayılmasını sağlayan çeşitli aktörler bulunmakta. Özellikle fosil yakıt ve petrol şirketleri, karbon salımının iklim değişikliğine olan etkisini gizlemek için iklimle ilgili yanlış bilgilerin ve dezenformasyonun yayılmasını fonlayan en büyük kaynaklar. Bilgiyi yaratmadaki etkin aktörler; siyasi ve dini örgütler, muhalif bilim insanları, medya, politikacılar, blog yazarları olarak gösterilebilir.

İklimle ilgili yanlış bilgilerin yayılmasında sosyal medyanın rolü de yadsınamaz. Savunuculuk örgütü Stop Funding Heat ve Real Facebook Oversight Board adlı eylemci grubun yeni bir raporuna göre, Facebook’un mevcut mekanizmaları iklim değişikliğiyle ilgili yanlış veya yanıltıcı içeriği kısıtlamaya yetmiyor. Rapor kapsamında gruplar, Ocak ve Ağustos 2021 arasında yayınlanan, 196 Facebook grubunu ve yanlış iklim iddiaları yayınladığı bilinen sayfaları kapsayan 48.700 gönderiyi analiz etti. Analiz sonucunda gruplar sadece %3,6'sı Facebook'un üçüncü taraf teyitçileri tarafından değerlendirilen, iklimle bağlantılı 38.925 yanlış bilgi tespit ettiler. Yanlış bilgi içeren içeriğin %85’i, şirketin kullanıcılara “dünyanın önde gelen iklim kuruluşlarından gerçek kaynaklar sağlamak için başlattığı bir araç olan İklim Bilimi Merkezi ile hiçbir bağlantı içermiyordu.

Rapora göre, çoğunlukla filtrelenmemiş olarak sunulan bu yanlış bilgiler, son sekiz ayda günde 1,36 milyon kez görüntülendi. Bu sayı, Facebook'un İklim Bilimi Merkezi’ne yapılan günlük kullanıcı ziyaretinin yaklaşık 14 katı. Bu bulgular, bilim camiasının sosyal medyaya ve onun yanlış bilginin yayılmasındaki rolüne karşı artan antipatisini de artırıyor. Kısmen Facebook'un öneri algoritmaları sayesinde; siyaset, aşı vb. konularda da komplo teorilerinin platformda hızla yayıldığı gözlemlenmişti.

Sosyal medya platformları, yayılan bilgilerin denetimi için üçüncü taraf teyit programlarının hayata geçirilmesi ve kullanıcıları güvenilir haber ve bilgi kaynaklarıyla buluşturmayı amaçlayan güncel bilgi merkezleri oluşturmak adına bazı adımlar atıyor. Geçtiğimiz ay Google, video platformu YouTube'daki iklim değişikliğini inkâr eden içeriklerin ücretli reklam alamayacağını duyurdu. Twitter ise, kullanıcılar görmeden yanlış içeriğin önüne geçmek için yeni bir iklim dezenformasyonuyla mücadele  politikası duyurdu. Platform, kullanıcılarını iklimle ilgili yanlış bilgiler onlara ulaşamadan güvenilir, yetkili bilgi merkezlerinden gelen ve daha fazla bağlam içeren güvenilir bilgilere yönlendirmeyi amaçlıyor. Ancak bu çabalar hala yeterli değil.

İklimle ilgili yanlış bilgiler platformların kendisinden gelmiyor olsa da Stop Funding Heat ve Real Facebook Oversight Board raporu, analiz ettikleri grupların ve sayfaların beşte birinin, düzenli olarak açıkça yanlış içerik yayınlayanlar olarak sınıflandırılabileceğini gösteriyor. Buna rağmen, bu grupların gönderilerinin yalnızca onda biri teyit edilmiş durumda ve sadece %10,6'sının İklim Bilimi Merkezi’ne yönlendirmesi bulunuyor.

Rapor ayrıca, platformların doğruluk kontrollerini atlayabilen "daha sinsi" iklim bilgisi biçimlerini de tanımlıyor. Analizdeki yanlış bilgilerin büyük çoğunluğunu oluşturan bu içerikler, aşırı sağ haber sitelerine bağlantılar içeren gönderileri veya medya şahsiyetlerinin hatalı akıl yürütmelerini içeriyor. Bunun nedeni düşünce özgürlüğü olarak kabul edilen içeriği koruyan doğru haber kontrol politikalarındaki boşluklar olabilir. Örneğin, Avustralyalı senatör Malcolm Roberts bir gönderisinde, yanlış bir şekilde, karlı havanın küresel ısınmanın aksini kanıtladığını öne sürdü. Oysaki hava durumu ve iklim aynı anlama gelmiyor.

Stop Funding Heat ve Real Facebook Oversight Board’un çalışmasına yanıt olarak Facebook, yazarların yaklaşımıyla ilgili endişelerini dile getirerek, raporun "bu grupların siyasi olarak aynı fikirde olmadığı gönderilerin yanlış bilgi olduğunu iddia etmek için uydurma sayılar ve kusurlu bir metodoloji kullandığını" söyledi. Öte yandan, Facebook, geçtiğimiz yıl boyunca iklim eylemine olan bağlılığını defalarca dile getirdi. 2020'de net sıfır karbon salımına ulaştı ve yakın zamanda %100 yenilenebilir enerjiyle çalıştığını duyurdu. Kâr amacı gütmeyen düşünce kuruluşu InfluenceMap'te bir veri analisti olan Jake Carbone ise, bu çabaların, iklimle ilgili yanlış bilgilerin yayılması sorununu ele almak için gereken değişim ölçeğiyle orantılı olmadığını söyledi. Carbone, gelecekte geriye dönüp bakıldığında Facebook’un sunucularından gelen salımlardan bahsedilmeyeceğini, bilgi ekosisteminin sahip olduğu etkiye bakmanın önemli olduğunu belirtti.

Rapor son olarak, platformların yanlış bilgi sorununu çözmesine yardımcı olabilecek, çoğunlukla daha fazla şeffaflık içeren, iklimle ilgili yanlış bilgi tanımının kamuoyuna açıklanması ve yanlış bilgilerin platformda nasıl yayıldığına dair dahili araştırmaların paylaşılması gibi bir dizi önlem de belirtiyor. Ayrıca, milyonlarca izleyicinin iklim karşıtı eylem mesajlarına maruz kaldığı bir yöntem olan ücretli reklamlarda iklimle ilgili yanlış bilgilendirmeye tamamen yasak getirilmesini önerdiler.

 

SHARE: READ MORE

9 November

SBTi dünyanın ilk net sıfır kurumsal standardını açıkladı

*Bu haberi 3 dakikada okuyabilirsiniz.

Bilim Temelli Hedefler Girişimi (Science Based Targets initative - SBTi), salımlarını bilime dayalı hedefler belirleyerek azaltmaları konusunda şirketlere yol göstermeyi, düşük karbon ekonomisine geçişi hızlandırmayı ve iklim değişikliğinin etkilerini hafifletmeyi hedefliyor. Bu amaçla SBTi, geçtiğimiz hafta dünyanın ilk net sıfır kurumsal standardını açıkladı. Bu standart, şirketlerin net sıfır hedeflerinin dünyada küresel ısınmayı 1,5°C ile sınırlamayı hedefleyen Paris Anlaşması ile uyumlu ve bilime dayalı olduğunu belgeleyen ilk standart olma özelliğini taşıyor.
 
Kurumsal net sıfır standardı, akademi, sivil toplum, bilim ve iş dünyasından uzmanların yer aldığı bağımsız bir Uzman Danışman Kurulu geliştirdi ve 80’den fazla şirket standardın deneme sürecine dahil oldu. Net sıfır standardını benimseyen şirketlerden hem kısa hem de uzun dönemli, bütün değer zincirini kapsayacak yani kapsam 1, kapsam 2 ve kapsam 3’ü de dahil edecek şekilde bilime dayalı hedefler belirlemeleri bekleniyor. Kısa dönemli hedeflerle önümüzdeki 5-10 yıl dikkate alınırken, uzun dönemli hedefler 2050 ve öncesi döneme işaret ediyor. SBTi net sıfır kurumsal standart prensipleri “azaltma hiyerarşisi”ne dayanıyor. Buna göre, şirketler değer zincirlerindeki salımları göz önünde bulundurmalı ve net sıfıra ulaşmak için burada belirlediği hedeflere yönelik stratejiler geliştirmeli. SBTi, 2022 yılının başından itibaren net sıfır kurumsal standardı ile verilen hedeflerin doğrulamaları gerçekleştirilmeye başlanacak. Öte yandan, standartlar üzerinde çalışmaya devam edilerek şirketlerin kapsam 3 salımlarını azaltım hedeflerinin desteklenmesine odaklanılacak.
 
Bugün net sıfır hedefini açıklayan birçok şirket olsa da belirlenen hedeflerin büyük bir kısmı 2050 yılına kadar bunu nasıl başaracaklarına dair net bir yol haritası ortaya koymuyor veya azaltımlar genellikle 2050’den kısa bir süre önce başlayacak şekilde bir strateji izleniyor. Ancak bilimsel açıklamalar 2030’a kadar, 2010 seviyelerine kıyasla %45’lik bir salım azaltımın gerekli olduğunu ortaya koyuyor. Standardın oluşturulmasında birçok şirketin verdiği net sıfır taahhütlerinin güvenilir bulunmaması rol oynuyor.
 
SBTi’nin kurucu ortağı ve direktörü Alberto Carrillo Pineda, şu anda şirketlerin kendi net sıfır hedeflerini, güvenilir ve bağımsız bir denetlemeden geçmeden belirlediğini ifade ediyor. Ortak bir bilime dayalı net sıfır tanımı olmaması, şirketlerin ve paydaşlarının verilen hedeflerin güvenilirliğini ve yeteri kadar iddialı olup olmadığını anlamalarını güçleştiriyor. SBTi, standart ile şirketlerin 2050 yılından önce %90-95 oranlarında karbonsuzlaşmasını zorunlu kılıyor. Bu noktadan sonra ise şirketlerin, daha fazla azaltılması mümkün olmayan salımları nötr hale getirmesi gerekiyor. Salımların nötr hale getirilmesi için de SBTi’nin belirli kuralları bulunuyor. Karbon temizleme yöntemi ile nötr hale getirilmesi gereken artık salımların, sektörüne bağlı olarak bir şirketin salımlarının %5-10’ununu geçmemesi gerekiyor. Nötrleşme faaliyetlerinin de doğrudan hava yakalama (direct air capture) gibi teknolojik çözümler ile gerçekleştirilebileceği gibi ağaçlandırma türü doğa temelli çözümlerin de uygulanabileceği belirtiliyor.
 
SBTi’nin pilot programı kapsamında net sıfır hedeflerini onaylatan 7 şirket bulunuyor: AstraZeneca (Birleşik Krallık), CVS Health (Amerika Birleşik Devletleri), Dentsu International (Birleşik Krallık), Holcim (İsviçre), JLL (Amerika Birleşik Devletleri), Ørsted (Danimarka), ve Wipro (Hindistan). Şirketlerin hedeflerinden örnekler şu şekilde;

-Bilime dayalı net sıfır hedefi olan tek enerji şirketi Ørsted, 2025 yılına kadar 2006 yılına kıyasla enerji üretimi ve operasyonları için karbon yoğunluğunu en az %98 oranında azaltmayı hedefliyor ve 2040 yılına kadar bütün değer zincirinde net sıfır salımı taahhüt ediyor.
-JLL ise kapsam 1, 2 ve 3 için 2018 yılına kıyasla 2030’a kadar %50’lik bir azaltım ve 2040’ta %95’lik bir azaltım hedefliyor.
-Dentsu International 2020 yılında 2030’a kadar %46’lık bir salım azaltımı taahhütünde bulunduklarını ancak IPCC raporu ve bilimsel göstergeler ışığında yeni, uzun vadeli bir hedef belirleyerek 2040’a kadar bütün değer zincirlerinde %90 oranında salım azaltımı amaçladıklarını ifade ediyor. 

SBTi, doğa ve biyoçeşitlilik krizinin ele alınmasına yardımcı olmak ve küresel ısınmayı 1,5°C ile sınırlama olasılığını artırmak için kısa vadeli finansman artırma ihtiyacına da dikkat çekiyor. Standart, şirketlere değer zincirlerinin dışındaki salımları azaltmak için yatırım yapmalarını tavsiye ediyor. Ancak buradaki önemli nokta, bu alanda yapılacak yatırımlar şirketlerin kendi salım azaltımlarının yerine değil buna ek olarak yapılmalı.
 
Yatırımcılar da şirketlerin taahhütlerini somut adımlarla desteklemeleri gerektiği konusunu giderek daha fazla dile getiriyor. Küresel olarak 29 trilyon dolar varlığı elinde bulunduran 220 finansçı, COP26’dan önce dünyanın en fazla etki yaratan şirketlerine bilime dayalı salım azaltım hedefleri belirlemeleri için çağrıda bulundu. SBTi, reel ekonominin karbonsuzlaştırılması adına finansal kurumlara yönelik net sıfırı tanımlamak ve net sıfıra ilişkin ölçütleri geliştirmek için de çalışıyor. Bu kapsamda SBTi, 10 Kasım 2021’de “Finansal Kurumlar için Net Sıfır Temelleri: Kamu İstişare Taslağı”nı paylaşacağını açıkladı.
 

SHARE: READ MORE

27 October

Araştırmacılar sel görüntüleri üreterek iklim değişikliği bilincini artırmayı hedefliyor

*Bu haberi 2 dakikada okuyabilirsiniz.

Yeni geliştirilen bir yapay zeka modeli, gelecekteki sel baskınlarının şehirleri nasıl etkileyeceğini görmemizi mümkün kılabilir. Kanadalı ve ABD'li araştırmacılar tarafından geliştirilen ClimateGAN adlı model iklim değişikliği kaynaklı sellerin gerçekçi görüntülerini oluşturabiliyor. Modelin amacı aşırı hava olaylarının etkilerini vurgulayarak salımların azaltılmasına yönelik toplu eylemi uyandırmak.

Dünyanın dört bir yanında yaşanan fırtınalar, kasırgalar, kuraklıklar ve orman yangınları gibi aşırı hava olayları giderek artış gösteriyor. Bunlarla birlikte iklim krizi kötüleştikçe kıyı ve iç kesimlerde yaşanan yoğun seller, yükselen deniz seviyeleri, daha güçlü fırtınalar ve hızlanan kar erimesi nedeniyle gittikçe daha fazla insan için tehdit oluşturuyor. Daha geçtiğimiz aylarda Avrupa genelinde ve Türkiye’de yaşanan sel felaketleri can kayıpları ve büyük çapta hasara yol açmıştı.

İklim değişikliğinin yıkıcı sonuçları, şimdiden çok sayıda insanın hayatını doğrudan etkiliyor. Ancak bu felaketlere uzak kalan birçok kişi iklim değişikliğinin etkilerini hala varsayımsal, uzak veya belirsiz olaylar olarak görebiliyor. Psikolojik mesafe olarak adlandırılan bu fenomen iklim krizinin aciliyetinin küçümsenmesine ve eylemsizliğe neden olabiliyor. Bu nedenle insanlar iklim değişikliğinden doğan sorunların farklı coğrafyalarda gerçekleştiğini veya yakın zamanda kendi hayatlarını etkilemeyeceği algısına kapılabiliyor ve eylem motivasyonu düşük oluyor.

Araştırmacılara göre, iklim değişikliği felaketlerinin sonuçlarını önleyecek siyasi ve bireysel eylemleri hayata geçirebilmek için öncelikle bu felaketlerin etkileri toplum tarafından algılanmalı. Bu nedenle ClimateGAN, sel gibi aşırı iklim olaylarının potansiyel sonuçlarını görselleştirmek, iklim değişikliğinin soyut etkilerini daha somut hale getirmeye ve eylemi teşvik etmeye yardımcı olabilir. Bu tür görselleştirmelerle yakınımızdaki yerleri, hatta kendi şehirlerimizi sel baskını altında görmek psikolojik mesafenin yarattığı algıları bozmaya yardımcı olabilir.

Araştırmacıların geliştirdiği ClimateGAN, sel görüntülerini oluşturmak için, iki modelden oluşan yeni bir koşullu görüntü sentezi yaklaşımını kullanıyor. Masker olarak adlandırılan model sel durumunda suyun makul bir şekilde görüntüdeki konumunu tahmin ederken Painter modeli ise orijinal görüntüyü ve önceki aşamada belirlenen alanı baz alarak suyu gerçekçi hale getirerek yeni bir görüntü oluşturuyor. Bu modelleri eğiten girdiler hem gerçek görüntülerden hem de sanal dünyada simüle edilmiş verilerden oluşuyor. Çeşitli bölge ve manzaraları örnekleyerek, Masker modelini eğitmek için 5540 sel baskını olmayan görüntü ve Painter modelini eğitmek için 1200 sel baskını olan görüntü kullanılmıştır.

Çalışma sonucunda ClimateGAN, kentsel ve kırsal alanlardaki olası sellerin gerçekçi görüntülerini oluşturabiliyor. Araştırmacılar uzun vadede kullanıcılara sunulacak bir sistem oluşturmayı amaçladığını belirtiyor. Bunun sayesinde kullanıcılar herhangi bir adresi girerek Google Street View'dan o konumun iklim değişikliğinden etkilenmiş bir versiyonuna ulaşabilecek.  
 
 

SHARE: READ MORE

27 October

İklim dostu yatırımlar, sürdürülebilir olmayan alternatiflere göre daha fazla istihdam yaratıyor

*Bu haberi 5 dakikada okuyabilirsiniz.

Pandemi, küresel işgücünde nesillerdir yaşanan en büyük aksamaya sebep oldu. Uluslararası Çalışma Örgütü’nün (ILO) raporuna göre, küresel işsizlik, 2021'in ikinci çeyreğinde 127 milyon tam zamanlı işe eşdeğerdi. Bazı ülkelerde işgücü pandemi öncesindeki seviyelere dönse de dünyanın büyük bir bölümü hala işsizlikle mücadele etmeye devam ediyor. İşgücünde yaşanan aksaklıklara ek olarak, 2021'de yaşanan doğal afetler iklim değişikliğinin etkilerini her zamankinden fazla hissetmemize neden oldu. İyi haber ise hem işsizlik hem de iklim krizini aynı anda ele almak mümkün.  

İklim değişikliğinin etkileri göz önüne alındığında, temiz enerjiye yatırım yapmak fosil enerjiye yatırım yapmaktan daha doğru bir karar. Ama ya amaç mümkün olduğu kadar çok iş yaratmaksa? Neyse ki, bu senaryoda da cevap aynı.

Dünya Kaynakları Enstitüsü (WRI), Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu ve Yeni İklim Ekonomisi tarafından paylaşılan yeni bir analize göre, temiz enerji ve diğer yeşil yatırımlar genellikle kısa vadede sürdürülebilir olmayan yatırımlara kıyasla daha fazla iş yaratıyor.
Örneğin:
- Güneş fotovoltaik enerjisine yatırım yapmak, fosil yakıtlara aynı miktarda yatırım yapmaktan ortalama 1,5 kat daha fazla iş yaratıyor.
- Ekosistem restorasyonu, petrol ve gaz üretiminden dolar başına 3,7 kat daha fazla iş yaratıyor.
- Bina verimliliği iyileştirmeleri, fosil yakıtlardan dolar başına 2,8 kat daha fazla iş yaratıyor.
- Toplu taşıma, yol yapımına göre dolar başına 1,4 kat daha fazla istihdam yaratıyor.

Rüzgâr enerjisi, elektrik şebekesi yükseltmeleri, endüstriyel verimlilik, yürüyüş ve bisiklet altyapısı ve elektrikli araç şarj altyapısı gibi diğer yeşil yatırımlar da geleneksel alternatiflere kıyasla daha fazla istihdam yaratma potansiyeline sahip.

Öte yandan, paylaşılan analiz, yeşil yatırımların vakaların büyük çoğunluğunda daha iyi iş yaratıcıları olduğunu, ancak bazı durumlarda istihdam etkisinin karışık olduğunu göstermekte. Elektrikli araçlar buna örnek gösterilebilir. Gazla çalışan araçlardan elektrikli araçlara geçişin genel olarak istihdamı artırması beklenir. Bunun nedeni, elektrikli araç sahiplerinin paralarını benzin yerine elektriğe harcamaları ve elektrik hizmetleri sektörünün petrol sektöründen daha fazla emek yoğun olmasıdır. Buna ek olarak, elektrikli araç sahipleri her yıl elektriğe, gaza harcadıklarından daha az para harcar ve bu tasarruflar ekonomiye geri döner. Ancak, bu genel istihdam kazanımlarına rağmen, elektrikli araçlara geçişte bazı işlerin de kaybedileceği düşünülmekte. Elektrikli araçlar gazla çalışan araçlardan daha az ve daha az karmaşık parçalara sahip olduğundan, otomobil imalat ve bakım sektöründe daha az iş yaratması bekleniyor. Her tür araç için ihtiyaç duyulan otomobil imalat işçisi sayısında büyük azalmalara neden olacak ileri üretim teknikleri, dijitalleşme ve yapay zekanın etkilerinden bahsetmiyoruz bile. Bu nedenle, geleneksel otomobil işçilerini yeniden eğitmek ve yeniden istihdam etmek için adil bir geçiş için büyük önem taşıyor.

Dünya Kaynakları Enstitüsü (WRI), Uluslararası Sendikalar Konfederasyonu ve Yeni İklim Ekonomisi’nin analizi güneş ve rüzgâr enerjisi gibi bazı yatırım türleri için Brezilya, Çin, Endonezya, Almanya, Güney Afrika, Güney Kore ve Amerika Birleşik Devletleri gibi birçok ülkeden alınan iş yaratma verilerinin karşılaştırılmasına dayanmakta. Şimdiye kadarki bulgular umut verici olsa da özellikle düşük gelirli ülkeler ve doğaya dayalı iklim çözümleri için daha fazla araştırmaya ihtiyaç var.

Yeşil yatırımlar neden daha fazla iş yaratır?

Güneş panelleri kurmak, bozulmuş bir ekosistemi restore etmek veya bir binayı enerji bakımından daha verimli olacak şekilde yenilemek gibi faaliyetler yoğun emek istiyor ve bu emeğin dışarıdan temin edilmesi zor olduğundan yerel istihdamın artmasına yol açıyor. Yürüyüş ve bisiklet altyapısı gibi şehir projeleri, yatırımın daha yüksek bir payının hammaddeye harcandığı yol yapımına kıyasla dolar başına daha fazla şehir planlamacısı, mühendis ve inşaat işçisi gerektiriyor.

İstihdam yaratmak önemli, ancak bu hikâyenin sadece bir kısmı. İşlerin yüksek kalitede olduğundan da emin olmak gerekiyor. Doğru politikalarla yeşil sektörlerde ücretleri, sosyal hakları, kapsayıcılığı ve iş güvenliğini iyileştirmek mümkün. Düşük ve orta gelirli ülkelerde, yeşil sektörlerdeki işler resmi olduklarında iyi ücretler sunabilir. Ancak çoğu zaman kayıt dışı ekonominin bir parçasıdırlar, bu nedenle düşük ücretlere, iş güvenliğine sınırlı erişime ve çok az sosyal korumaya sahiptirler. Bu nedenle yeşil işler için hükümetlerin eğitim, kapasite geliştirme ve beceri belgelendirme yoluyla işgücünü resmileştirmeye ve kariyer ilerlemesini desteklemeye yardımcı olması çok önemli.

Yüksek gelirli ülkelerde yeşil işler, yalnızca lise diplomasına sahip işçiler de dahil olmak üzere orta sınıfa yeni bir fırsat sağlayabilir. ABD'de temiz enerji çalışanları, ortalama bir çalışandan %25 daha fazla para kazanıyor. Bununla birlikte, temiz enerji için ücretler, kısmen on yıllardır süren zorlu sendika temsili ve pazarlıkları nedeniyle ücretlerin yüksek kaldığı fosil yakıt işlerinden hala biraz daha düşük. Yeni yeşil işlerin, halihazırda var olan bu tür haklara sahip olma olasılığı daha düşük.

Özellikle tarihsel olarak istihdam fırsatlarından dışlanmış gruplar için yeşil işlerin herkes için erişilebilir olduğundan emin olmak çok önemli. Yeşil dönüşüm, işgücündeki kadınlar için bir avantaj olabilir. Küresel olarak yenilenebilir enerji işlerinin yaklaşık %32'si kadınlar tarafından yürütülmekte, bu durum petrol ve gaz sektöründeki %22'lik payın üzerinde ancak hala çok düşük. Kadınların katılımının önündeki engeller; farkındalığı artırmaya yönelik eğitim ve denetimler, kadınlara yönelik alanda destekleyici ağlar ve mentorlük programları, toplumsal cinsiyet hedefleri ve kotaları, çocuk bakımı sağlanması ve cinsel taciz ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddete karşı politikalar yoluyla ele alınabilir.

Son olarak, yeşil işler genellikle fosil yakıtlar ve diğer sürdürülebilir olmayan endüstrilerdeki işlerden daha güvenli. Kömürün kazalardan ve hava kirliliğinden ölüme neden olma olasılığı güneş veya rüzgâra kıyasla 500 kat daha fazla. Öte yandan, yeni yeşil işler de toksik malzemelerle uğraşmak veya aşırı sıcak altında çalışmak gibi kendi risklerini barındırıyor, bu nedenle sıkı güvenlik önlemleri ve güvenlik eğitimleri önemli.

İklim dostu yatırımlar, uzun vadeli ekonomik stratejilerin yanı sıra pandemi sonrası iyileşme paketlerinin temel bir parçası olmalı. Bu hedef doğrultusunda hükümetler, adil ücretler ve çalışma koşulları sağlayan ve ayrıca sosyal olarak dışlanmış grupların işe alınmasını hedefleyen politika ve uygulamaları geliştirmek için sendikalar ve işverenlerle birlikte çalışmalı.
 

SHARE: READ MORE

27 October

Dünya liderleri, 2030 yılına kadar biyoçeşitliliği korumak için yeni hedefler belirliyor. Peki şimdiye kadar neler yapıldı?

*Bu haberi 4 dakikada okuyabilirsiniz.

Geçtiğimiz günlerde COP15 olarak da bilinen Birleşmiş Milletler Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi 15. Taraflar Konferansı gerçekleşti. Konferansta kabul edilen Kunming Biyoçeşitlilik Bildirgesi’nde biyoçeşitliliği yoluna koymak için önümüzdeki on yılın belirleyici olduğu ve zorlu geçeceği belirtildi. Çevrimiçi toplantının amacı, hükümetlerin doğa için bir dizi hedef üzerinde anlaşmaya varmasını sağlamaktı. Bu etkinliğin ardından Ocak 2022'de Cenevre'de yüz yüze bir etkinlik gerçekleştirilecek, müzakereler Nisan 2022'de dünyanın önümüzdeki on yıl için küresel bir biyoçeşitlilik çerçevesi üzerinde anlaşmaya varacağı yer olan Çin'in Kunming kentinde resmi olarak sona erecek.

2019’da yayınlanan bir rapora göre dünyadaki yaklaşık dokuz milyon türden bir milyonunun bu yüzyılda neslinin tükenebileceği tahmin ediliyor. Bilim insanları biyoçeşitliliğin şu anda ciddi bir düşüşte olduğundan eminler. Biyoçeşitlilik azalmasını ele almak için iddialı hedefler belirlemek ve bunları karşılamak için güvenilir planlar geliştirmek giderek daha acil hale geliyor. 196 ülke, genlerden ve türlerden tüm ekosistemlere kadar dünyadaki yaşamın çeşitliliğini korumak için tasarlanmış bir dizi anlaşma olan Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi'ni finanse ediyor. Ancak bu ülkeler arasında Amerika Birleşik Devletleri’nin yer almaması oldukça kritik.

Dünya, 2010 yılına kadar biyoçeşitlilik kaybı oranını azaltma hedefini kaçırdı ve ardından 2020 için 20 hedef belirledi. Bazı ilerlemeler olmasına rağmen 20 hedefin çoğu karşılanamadı. Bunun nedeni, ülkelerin zararlı kimyasal kullanım oranı ve yenilenebilir olmayan enerji kaynaklarına olan talep artışı gibi biyolojik çeşitlilik kaybının temel sebeplerine çözüm bulmakta başarısız olması. Bu başarısızlığın en somut sonuçlarından biri, birçok farklı üründe kullanılan palmiye yağı ve soya yetiştirmek için tropikal ormanların yok edilmiş olması.

Bu sistemik meseleler, özellikle zengin ülkelerde, dönüşen ekonomileri, düzenleyici sistemleri ve seyahat alışkanlıklarından yemek alışkanlıklarına kadar toplumun bir kısmının yaşama şeklini değiştirmesi ihtiyacını doğuruyor.

COP15'te liderler bu karmaşık sorunlar üzerinde nasıl ilerleme kaydedilebileceği üzerine tartıştılar. Ulusal hükümetlerin küresel hedeflere ulaşmak için konferansta belirlenen reformları uygulamasını bekleniyordu. Ancak ülkeler, istilacı türler ve atmosferdeki ve okyanustaki kirlilik gibi sınırları aşan sorunları ele almakta zorlanıyor. Bu küresel hedeflere ulaşmak için ülkeler içinde planlama yapmak, genellikle uzlaşması zor olan sivil toplum grupları, işletmeler ve yerel yönetimlerle birlikte çalışmaya bağlı.

Bu sorunları ele almak için hükümetler, COP15'te iş ve finans liderlerinin yanı sıra yerli halklar, gençlik ve kadın gruplarıyla görüşmelerde bulundu. Ülkeler, önceki konferanstan sonra üç ila dört yıl boyunca, 2020 dönüm noktasından önce hedeflerine ulaşmak için bunları uygulamak için yeterli zamanları olmadan ulusal stratejiler geliştirmeye çalıştılar. Şimdi, 192 ülkenin ulusal biyoçeşitlilik stratejileri ve eylem planları var ve artık yola koyulmaları gerekiyor.

İşin finansal boyutuna bakarsak, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, gelişmekte olan ülkelerde biyoçeşitliliğin korunmasına yönelik projeleri desteklemek için 1,5 milyar yuan (233 milyon ABD doları) tutarında yeni bir Kunming biyoçeşitlilik fonu kurarken, Japonya kendi biyoçeşitlilik fonunu 1,8 milyar yen (17 milyon ABD doları) kadar genişletti. Biyoçeşitlilik için fonu ikiye katlamayı planlayan Avrupa Komisyonu'nunki de dahil olmak üzere başka teminatlar da var.

Bunlar, 138 ülkede 3,2 milyar ABD dolar portföyü bulunan ve istilacı türlerin yönetimine, kaçak avcılıkla mücadeleye, mercan resiflerinin restorasyonuna ve korunan alanların bakımına yatırım yapan Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı tarafından koordine edilen fonlara kıyasla nispeten küçük miktarlar. Eylül 2021'de dokuz hayır kurumu doğayı korumak için 5 milyar ABD doları sözü verdi. Bir başka büyük fon artışı, yoğun gıda üretimi ve fosil yakıt çıkarımı gibi şu anda biyolojik çeşitliliğe zarar veren sübvansiyonların yenilenebilir enerji ve doğa dostu tarıma yönlendirilmesinden gelebilir.

Konferansın organizatörleri, ülkeleri, örneğin doğayı bozmak yerine restore eden çiftçilik ve ormancılık politikaları geliştirerek, biyoçeşitliliğin restorasyonunu ekonomilerinin tüm sektörlerine entegre etmeye çağırdı. Cesaret verici bir şekilde, 13,9 trilyon ABD dolarına eşdeğer varlığa sahip bir finans kurumları koalisyonu, konferanstaki yatırımları aracılığıyla biyolojik çeşitliliği korumayı ve eski haline getirmeyi taahhüt etti.

Biyoçeşitlilik, iklim, hava kirliliği gibi küresel krizler genellikle birbirinden bağımsız ele alınsalar da gerçekte birbirlerini etkileyen krizler. Bu krizleri ayrı ayrı ele almak, türler ve nihayetinde insanlık üzerindeki birleşik etkilerini gözden kaçırmamıza sebep oluyor. Örneğin, iklim değişikliğine yönelik bir eylem aslında biyolojik çeşitliliğe zarar verebiliyor. Biyoenerji bitkileri yetiştirmek veya ormanları tek bir amaç olan karbonu salımını azaltmak üzere yönetmek, biyolojik çeşitlilikteki habitatların değiştirilmesi anlamına gelebilir.

Alternatif olarak, karbonu emmek için turbalıkları yeniden ıslatmak ve taşkınları azaltmak için kıyı habitatlarını korumak gibi doğaya dayalı çözümler de biyoçeşitliliği eski haline getirebilir. Fransa Cumhurbaşkanı Macron ve Birleşik Krallık'tan Prens Charles, COP26 müzakereleri yoluyla ülkelerden ve işletmelerden yararlanılacak iklim fonlarının %30'unun biyolojik çeşitliliğin geri kazanılmasına doğrudan katkıda bulunmak için ayrılmasını önerdi. Bu gelişmeler gösteriyor ki ulusal liderler, çözümler hakkında her zamankinden daha fazla bilgi sahibi. Fakat gerekli değişiklikleri yapacak siyasi cesaretleri var mı?
 

SHARE: READ MORE

27 October

Döngüsel ekonomi: Engeller ve fırsatlar

*Bu haberi 3 dakikada okuyabilirsiniz.

Döngüsel ekonomi, yani israfı en aza indirme, üretim, kullanım ve imha süreci yerine dönüşümü ve yeniden dönüşümü esas alma fikri, günümüzde endişe yaratan çevresel sorunlara karşı oldukça çekici ve umut verici bir kavram haline gelmiş durumda. Yaşam döngüsü analizi ve Bill McDonough ve Michael Braungart'ın "beşikten beşiğe" çalışmalarına dayanan döngüsel ekonomi aslında yeni bir fikir değil. Ancak çeşitli sürdürebilirlik sorunlarına uygulanabilirliği ve geniş kapsamı sayesinde, döngüsel ekonomi, son dönemlerde çığır açıcı gelişmeleri vadeden ve gittikçe büyüyen, danışmanlardan, düşünce kuruluşlarından ve girişimlerden oluşan bir sektör yarattı. Ancak bunca gelişmeye rağmen hala çok ciddi problemlerle karşı karşıyayız. Plastik atıkların miktarı atık toplama altyapılarını ve geri dönüşümün mevcut kapasitelerini aşıyor. Tarım sektöründen su havzalarına sızan nitrojen ve pestisitler su kalitesini etkilerken, et üretiminden kaynaklanan metan salımları artmaya devam ediyor. Aynı zamanda yörüngedeki uzay çöpleri gibi daha yeni ve büyük atık akışları da ortaya çıkıyor.

Mevcut birçok döngüsel ekonomi faaliyetinin gelişimi ilham verici olsa da bu faaliyetlerin ölçekleri ve etkileri bir dizi yapısal sorun nedeniyle kısıtlanıyor.

Döngüsel ekonomiye dair yapısal eksiklikler

- Piyasalar ve kamu politikaları işlenmemiş hammadde kullanımını teşvik ediyor. Sübvansiyonlar ve diğer piyasa çarpıklıkları tarihsel olarak birçok doğal kaynak ve hammaddenin aşırı tüketimine yol açmış durumda. Piyasalar, çevre kirliliği ve diğer olumsuz dışsallıkları hesaba katmayarak hammadde tüketimini daha da fazla teşvik ediyor.
 
- Döngüsel ekonominin birçok bireysel bileşeni birbirinden bağımsız. Bu da tutarlı fiyatlandırma sinyallerinin eksikliğine ve birçok ürün için yetersiz altyapı ve talebe sebep oluyor.
 
- Geri dönüşüme ağırlık verilirken, döngüsel ekonominin diğer yapı taşları ihmal ediliyor. Araştırma ve geliştirme, tasarım ve kaynak bulma gibi çalışmaların arka planda kalması döngüsellikte yenilikleri sınırlıyor. Döngüsel bir ekonomi, ilk etaptan itibaren atık ve kirliliğin oluşumunu önlemeyi hedeflemeli. Geri Dönüşüm ise bir ürünün yaşam döngüsünün sonunda başlar ve ürettiğimiz miktardaki atığın üstesinden gelmek için yetersizdir.
 
- Mevcut birçok kamu politikasının, döngüsel ekonomiyi dikkate alarak tasarlanmamış olması bir yana, politikalar döngüsel hedeflere de kolayca uyum sağlayamıyor. Bunun bir örneği, tehlikeli atıkların hareketi üzerindeki kontrolleri düzenleyen uluslararası Basel Sözleşmesi. Mevcut haliyle, bu sözleşme birçok elektronik, plastik ve elektrikli araç pilleri gibi geri dönüştürülebilir malzemenin ticaretini kısıtlıyor.
 
- Döngüsel ekonomi kavramı hakkında belirsizlikler mevcut. Belirsizliklerden biri geri dönüşüm, yeniden kullanım ve yeniden üretim sonrası optimum ürün eskimesinin tanımlanmış olmaması. Ayrıca ürünlerin yaşam döngüsü boyunca önlenen enerji ve kaynak kullanımı, emisyon ve atık üretimi için hedefler ve ölçülerin geliştirilmesine ve ürünün tasarımı aşamasında üreticiler, atık toplayıcılar ve yeniden üreticiler arasında iş birliği olmasına ihtiyaç var.
 
- Tedarik zincirlerinde verimsiz bir yönetişim var. Kalite ve yönetim standartları dışında, tedarikçilerin kendi ihtiyaçlarına göre uyarlayabilecekleri genel ilkeler tercih ediliyor ve belirli metrikler hakkında sadece raporlama yoluyla daha fazla şeffaflık sağlanıyor.

Döngüsellikte umut verici adımlar

Bu yapısal engellere rağmen, zamanla ivme kazanabilecek ve döngüsel düşünce ve davranışlarımızı yeniden şekillendirebilecek bazı cesaret verici gelişmeler de var:

- Döngüsellik araçları hızla gelişiyor ve sayıları çoğalıyor. Şirketler, belirli ürünlerin döngüsellik potansiyellerini ölçmeye çalıştıkça, büyüyen bir dizi yeni araca erişebiliyor. Değer zincirlerinin haritalanması, daha sürdürebilir hammaddelerin, iş süreçlerinin ve ambalajların belirlenmesi, atık toplama gibi alanlarda dijital teknolojilerin uygulanması, şirketlerin yararlanabileceği araçlardan bazıları.
 
- Bazı şirketler ve şehirler, değer zincirleri ve paydaşlarıyla birlikte liderliği pratik ve somut yollarla yeniden tanımlıyor. Örneğin 2030 yılına kadar atmosferden 1 gigaton karbonu kaldırmayı hedeflediklerini açıklayan Walmart ve Trane Technologies, değer zincirlerinde bu hedef doğrultusunda en iyi şekilde nasıl iş birliği yapılacağına dair çok çeşitli görüşmeler başlatmış durumda. Bu sırada Rotterdam gibi şehirler, 2030 yılına kadar karbondioksit salımlarını yarıya indirmeyi, hammadde kullanımını yarı yarıya azaltmayı ve hava kalitesini iyileştirmeyi hedefliyor. Dünyanın fosil yakıtlara dayalı en işlek limanlarından biri olan Rotterdam’da, böylesine iddialı bir girişim, inovasyona yönelik çok sayıda iş birliğini teşvik ediyor.

Bu olumlu gelişmeler önümüzdeki yıllarda görünürlük ve ivme kazanacak olsa da, iş süreçlerinin ve alıcı-satıcı işlemlerinin fazlasıyla granüler doğası, daha doğru ve etkili döngüsellik uygulamalarının gelişmesini zorlaştırabilir. Tüketiciler ise döngüsel ekonomi ve bu ekonomideki rolleri hakkında henüz yeterli farkındalığa sahip değil. Yukarıda belirtilen yapısal sınırlamalar göz önünde bulundurulduğunda, henüz döngüsel ekonominin erken evrelerinde bulunduğumuz, ancak önümüzde oldukça dik bir öğrenme ve etki eğrisi olduğunu söylemek mümkün.

Döngüsel ekonominin daha ileri aşamalara geçebilmesi için vaatler ve manifestolardan ziyade, iş süreci iyileştirmeleri, alıcılar ve satıcılar arasındaki müzakereler ve karmaşık teknik sorunlara çözüm arayan dahili iş ekipleri gibi çalışmalar gerekiyor.
 
 

SHARE: READ MORE

15 October

Tarihsel salımlar, iklim krizine en fazla yol açan ülkeleri ortaya çıkardı

* Bu haberi 3 dakika içinde okuyabilirsiniz.

1850'den bu yana farklı ülkelerin neden olduğu toplam karbondioksit salımlarının analizi, iklim değişikliğinde en büyük sorumluluğa sahip ülkeleri ortaya çıkardı. Atmosfere salınan karbondioksit yüzyıllar boyunca orada kalarak kümülatif bir birikime neden olduğundan, tarihsel salımlar dünyanın halihazırda yaşadığı 1,2 derecelik ısınmayla oldukça bağlantılı. Tarihsel olarak bakıldığında ABD’nin, 1850'den günümüze kadar en büyük sorumluluğa sahip olduğu görülüyor. ABD'nin ardından Çin, Rusya ve Brezilya geliyor, Birleşik Krallık sekizinci, Kanada ise onuncu sırada yer alıyor. Rusya, 1970'lerden itibaren karbon salımlarını hızla arttıran Çin'in gerisinde kaldığı 2007 yılına kadar en büyük ikinci sorumlu ülke olarak karşımıza çıkıyor. Birleşik Krallık ise 1870'ten 1970'e kadar, en büyük üçüncü karbon salımına sahip ülke.
 
Carbon Brief tarafından hazırlanan analiz, ilk kez fosil yakıtlar ve çimento üretiminin yanı sıra ormanların yok edilmesinden kaynaklanan salımları ve arazi kullanımındaki diğer değişiklikleri de hesaplamasına dahil etti. Bu, yalnızca fosil yakıt salımlarını dikkate alan analizlerin aksine, Brezilya ve Endonezya'yı da en büyük 10 sorumlu olan ülke arasına soktu. Carbon Brief'ten Simon Evans’ın açıklamalarına göre değişen ormancılık ve arazi kullanımı 1850'den bu yana kümülatif tarihsel salımların yaklaşık üçte birini oluşturuyor. Carbon Brief analizi, ABD ve Çin'in kümülatif salımlarının yaklaşık %85'inin fosil yakıt kaynaklı ve %15'inin ormansızlaşmadan olduğunu, Brezilya ve Endonezya için ise bunun tersinin geçerli olduğunu gösteriyor. Endonezya ağaçların kesilmesini durdurmada bir miktar ilerleme kaydetse de Brezilya'daki ormanların kesilmesi mevcut başkan Jair Bolsonaro döneminde daha da hızlandı. Ormansızlaşma sebebiyle oluşan salımların dahil edildiği yeni analiz Avustralya'yı da 16. sıradan 13. sıraya yükseltiyor. Avustralya'nın son 200 yılda orman örtüsünün neredeyse yarısını temizlediği düşünülüyor.
 
Tarihsel salımlarda en çok paya sahip olan 10 ülkeden altısı, Kasım ayında Glasgow'da yapılacak BM Cop26 iklim zirvesinden önce salımlarını azaltmak için henüz yeni taahhütlerde bulunmadı. Kasım ayında, Cop26'ya ev sahipliği yapacak olan Birleşik Krallık başbakanı Boris Johnson ise Eylül ayında BM'ye yaptığı bir konuşmada bu sorumluluğu kabul ettiğini belirtti. Salımların ana sebebi olan 10 ülke içinden sadece ABD, Almanya, İngiltere ve Kanada, Cop26 öncesinde azaltım sözü verdi. ABD ayrıca gelişmekte olan ülkelere iklim finansmanı katkısını iki katına çıkaracağını söylese de bazıları bunu dünyanın en büyük ekonomisinden gelmesi gerekenden çok daha az bir destek olarak görüyor. Rusya yeni bir taahhütte bulunsa da hala salımların artmasına izin veriyor. İklim Eylemi İzleyici Grubu (Cat), bunu Paris hedeflerine kıyasla “oldukça yetersiz” olarak sınıflandırıyor. Çin ve Hindistan henüz herhangi bir yeni taahhütte bulunmazken, Brezilya, Endonezya ve Japonya'nın taahhütleri öncekilere göre iyileşme göstermiyor.
 
Gelişmekte olan ülkeler, tarihsel salımları iklim adaleti çerçevesinde ele alıyor ve ulusların gelişmişlikleri arasındaki eşitsizliğin temelini oluşturduğunu belirtiyorlar. 48 ülkeden oluşan bir grup olan İklime Duyarlılık Forumu'nun (CVF) büyükelçisi ve Maldivler'deki parlamento sözcüsü Mohamed Nasheed, iklim adaleti düşünüldüğünde fosil yakıtlarla zenginleşen ve iklim değişikliğine en çok katkı sağlayan ülkelerin zararın azaltılmasında da en çok sorumluluk alması gerekenlerden olduğunu belirtiyor. Bu yeni analize göre de sorumluluğun büyük kısmı esas olarak ABD ardından da Çin ve Rusya'da bulunuyor. Cop26 yaklaşırken iklim finansmanı için bazı taahhütlerde artış olsa da bu miktar CVF'nin talep ettiği yıllık 100 milyar doların henüz çok altında bulunuyor. Cop26 başkanı Alok Sharma da özellikle G20 ülkelerinin dünyaya, iklim değişikliği konusunda daha hırslı olduklarını ve eylemlerini hızlandırdıklarını göstermeleri gerektiğini belirtti. Sharma küresel ısınma sorununa en çok katkıda bulunanların iklim eyleminde başı çekmesi gerektiğini düşünse de bu ortak zorluğu çözümlemede tüm ülkelerin ve toplumun her kesiminin rol alması gerektiğini aktarıyor. Öte yandan,Norveçli bir iklim araştırma merkezi olan Cicero'dan Robbie Andrew ise salımların günümüzde artmaya devam ettiğine dikkat çekiyor. Buna göre karbon salımlarının neredeyse üçte ikisinin 1980'den beri ve %40’ının ise 2000'den beri meydana gelen salımlardan kaynaklandığı belirtiliyor.
 
İklim krizi tarihsel sonuçlarının yanında günümüzde hala gittikçe derinleşen sorunlar yaratıyor ve kendisinden en az sorumlu olan insanların haklarını yok ederek, hayatlarını tehdit ediyor. COP26 yaklaşırken hala bazı ülkelerin iklim eylemi konusunda almaları gereken sorumluluğun farkında olmadığı görülüyor, ülkelerce verilen taahhütlerin yetersizliği iklim eyleminde geç kalınmasına neden olabilir. Bu nedenle Kasım ayındaki zirvede ülkelerin yalnızca salımlarının bugününü değil tarihsel kısmını da konuşması ve iklim krizinden en çok sorumlu ülkelerin öncü olduğu, diğer tüm ülkelerin destek verdiği bir sürecin yürütülmesi önemli.

 

SHARE: READ MORE

15 October

Sadece altı konuda harekete geçmek, küresel ısınmayı 1,5C ile sınırlamak için gereken salım azaltımının %90'ını sağlayabilir

* Bu haberi 3 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Birleşmiş Milletler kısa süre önce, Paris Anlaşması'nın bir parçası olarak sunulan Ulusal Katkı Beyanları’nın (Nationally Determined Contributions- NDCs) 2030'a kadar küresel salımlarda yalnızca %12'lik bir azalma sağlayacağını açıklamıştı.

Enerji Dönüşümü Komisyonu (Energy Transitions Commission- ETC), politika yapıcıların Paris Anlaşması'nın gerekliliklerini yerine getirme yolunda dünyanın bu on yılda ihtiyaç duyduğu salım kesintilerini nasıl gerçekleştirebileceklerini özetleyen yeni bir rapor yayımladı. Rapor 40'tan fazla şirket, araştırma kuruluşu ve STK tarafından destekleniyor ve sadece altı alanda hareket geçilmesinin Paris Anlaşması'nın 1.5C hedefine ulaşmak için gereken salım azaltımının %90'ından fazlasını nasıl sağlayabileceğini özetliyor.

Raporda bahsedilen altı alan; metan salımlarının azaltılması, ormansızlaşmayı durdurmak ve yeniden ağaçlandırmayı ölçeklendirmek, kömürün aşamalı olarak kaldırılması, elektrikli araçların kullanımının arttırılması, enerji verimliliğinin iyileştirilmesi ve endüstrinin karbondan arındırılması olarak özetleniyor.

Rapor her alanda; var olan teknolojiler kullanılarak, sıfır veya düşük net maliyetle ve iyileştirilmiş hava kalitesi, biyoçeşitlilik onarımı ve iş yaratma gibi karbonsuzlaştırma dışında sosyo-ekonomik faydalar sağlayacak adımların atılmasıyla ilgili önümüzdeki on yıl için önerilerde bulunuyor. Raporda sunulan temel önerilerden bazıları aşağıdaki gibi:

Metan: 2030 yılına kadar fosil yakıt sektöründen kaynaklanan salımları yarıya indirmek ve aynı zaman çizelgesinde tarım ve atık sektörlerinde %30'luk bir azalma sağlamak. Bu öneri, ABD ve AB'nin bu on yılda mutlak metan salımlarında %30'luk bir kesintiye yönelik ortak taahhüdünün ötesine geçiyor.

Ormanlar: Gelişmekte olan ülkelerde, özellikle Brezilya, Endonezya ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nde, yaşam alanlarını korumak için hızla ölçeklenen finansal destek; arz yönlü ve talep yönlü eylemleri kullanarak beslenme biçimlerini değiştirmek.

Kömür: OECD ülkelerindeki tüm kömür santrallerinin ve OECD üyesi olmayan ülkelerdeki tüm eski kömür santrallerinin (20 yıl veya daha uzun süredir faaliyet gösterenler) 2030 yılına kadar kapatılması.

Elektrikli Araçlar: Büyük otomobil üreticilerinin 2035'ten itibaren yalnızca sıfır salımlı araçlar üretmesini ve satmasını sağlamak; kurumsal filoların 2030 yılına kadar %100 oranında elektrikli araçlardan oluşmasını sağlamak; büyük şehir merkezlerinde düşük salımlı bölgeler oluşturmak; kamyonetler ve ağır vasıtalar için yakıt verimliliği standartlarını iyileştirmek.

Enerji verimliliği: Tüm yeni yapıların operasyonel ve gömülü karbon için katı net sıfır standartlarını karşılaması; şehirlerin net sıfır uyumlu hareketlilik planları geliştirmesini sağlamak.

Endüstrinin karbosuzlaştırılması: Yeşil enerji üretim kapasitesinin en az 25 GW'lık bölümünü çevrimiçi hale getirmek; havacılık ve denizcilikte yakıt değişimi için yetkiler.

COP26 Başkanı Alok Sharma, raporu “açık ve güvenilir bir eylem planı” olarak nitelendirdi. Rapor, Uluslararası Enerji Ajansı'nın (IEA) konferansta müzakerecileri bilgilendirmek için kullanılan yüzyılın ortasına kadar net sıfıra gitmek için hazırlanmış yol haritasına dayanıyor.

Komisyon, tavsiyelerinin yerine getirilmesinin tüm BM üye ülkeleri arasında bir anlaşma gerektirmeyeceğini belirtti. Bunun yerine, önerilerin; aktörler salım azaltımını en üst düzeye çıkarmaya ve çevreye, topluma ve ekonomiye başka faydalar sağlamaya odaklandıkları sürece, daha sağduyulu ülke ve şirketler tarafından hayata geçirilebilecekleri söylendi.

ETC Müdür Yardımcısı Kettleborough, halihazırda var olan ve artırılabilecek girişimlerin Sıfıra Yarış, 1,5C için İş Hırsı ve Dünya Ekonomik Forumu'nun Misyon Olası Ortaklığını içerdiğini söyledi. Bu girişimlerden sonuncusu, bu yıl kimyasallar, beton, çelik, alüminyum, havacılık, nakliye ve kamyon taşımacılığı dahil dünyanın karbondan arındırması en zor sektörlerinden bazılarında düşük karbon teknolojilerinde “atılım” denemeleri ve 2023'ün sonuna kadar dahil edilen yedi sektör için iklim eylem planları geliştirmeyi hedefliyor.

Kettleborough; rüzgâr ve güneş kurulumları, iletim ve dağıtım ağlarındaki iyileştirmeler vb. konuların çok yerel etkileri olan zor konular olduğunu, planlama ve izin konusunda yerel tartışmalar olduğunu belirtiyor. Kamuoyunun sürece katılım sağlamak, karbondan arındırmak ve net sıfır ekonominin neye benzediğini gerçekten anlamak için çabaladığını söylüyor.

Bu anlayışın sağlanması COP26 ile önem kazanıyor. Endüstriler gibi bireyler de günü etkileyecek alanlara yönelme konusunda daha uzun vadeli netlik arıyorlar. Kettleborough, bazı alanlarda eylemin “birey öncülüğünde” olması gerekeceğini, ancak geniş ölçekte bireysel eylemin, gereken sistem değişikliğini sağlamak için kullanılması gereken “birçok kaldıraçtan yalnızca biri” olduğunu belirtiyor.
 

SHARE: READ MORE

15 October

Yeni nesil materyal pazarı yatırımlarla birlikte hızla büyüyor

* Bu haberi 3 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Son dönemlerde yeni nesil ve biyo-tabanlı materyaller gündemde giderek daha fazla yer tutuyor. Hayvansal veya fosil yakıt bazlı kumaşların yerini almak üzere tasarlanan bu yenilikler; mantar ve kahve telvesi gibi çeşitli malzemelerden elde ediliyor, hassas fermantasyondan doku mühendisliğine kadar çeşitli teknolojilerden yararlanıyor ve her gün kullandığımız tekstil ürünlerinde kendilerine yer buluyor. Sektörden çeşitli markalar her geçen gün bu materyalleri merkeze alan yeni ürünler ve ortaklıklar duyuruyor.

Yeni nesil materyallere örnekler

Gündemde kendisine yer bulan yeni nesil materyallerden bir tanesi miselyum. Miselyum çok hücreli ve makro boyutlu yapılara dönüşebilen bir çeşit mantar. Miselyumun oluşturduğu lifler çeşitli süreçlerle deriden bitki bazlı ete, paketlemeye ve kıyafetlere kadar çeşitli ürünlere dönüştürülüyor. Teknoloji ile kullanınca plastiğin yerini alabilecek bir materyal olarak görülüyor.

Deriye alternatif bir başka yeni nesil materyal ise inek hücreleri. Hücresel tarım yöntemiyle ineklerden biyopsi ile alınan hücreler bazı süreçlerden geçerek süresiz olarak kendi kendini yenileyebiliyorlar ve yüksek kaliteli bir hayvan postu yapmak için gereken her şeyi üretebiliyorlar. Bir hayvanın büyümesi yıllar sürerken bu süreç sadece birkaç hafta sürüyor ve karbon ayak izi çok daha düşük.

Bitki bazlı yeni nesil materyallerden bazıları ise narenciye ve ananastan elde edilen kumaşlar. Narenciye dünyada en çok üretilen meyve ürünü, bu yüzden atığının da çevresel etkisi büyük. Narenciye suyu atıkları Orange Fiber şirketi tarafından işleniyor, selülozu çıkarılıyor ve çeşitli süreçlerden geçerek hafif, parlak, ipeksi bir kumaş haline geliyor. Ananas ise hasattan sonra arkada kalan yaprakların toplanması, uzun lifler çeşitli işlemlerden geçmesi, renklendirilmesi ve dayanıklı olması için kaplanması gibi aşamalardan geçiyor. Bu materyali üreten Piñatex şirketi dünya çapında 1000’den fazla markayla çalışıyor, ürünleri moda, aksesuar ve döşeme alanlarında kullanılıyor.

Yeni nesil materyaller pazarda kendilerine nasıl bir yer buluyor?

Sürdürülebilir ve yenilikçi malzeme alanında yeniliği hızlandırmayı hedefleyen çalışmalar yapan bir kâr amacı gütmeyen kuruluş olan Material Innovations Initiative (MII), yeni nesil materyallerin dünyasına pencere sunan bir rapor yayınladı. Raporda ana hatlarıyla belirtildiği gibi, yeni nesil materyal endüstrisinde "büyük potansiyel" ve "önemli ölçüde talep" buluyor. Pazar 2015’ten bu yana yaklaşık 1,29 milyar dolardan fazla yatırım alan 75 öncüden oluşuyor. Bu yatırımların yaklaşık %40’ının 2020 yılında gerçekleştiğini de belirtmek gerekiyor.

Rapor yatırımdaki bu artışı; değişen tüketici talepleri, teknolojik gelişmeler ve moda endüstrisinde sürekli artan sürdürülebilirlik taahhütleri ile ilişkilendiriyor. MII'ya göre, pazar önümüzdeki beş yıl içinde yüzde 80'lik bir bileşik yıllık büyüme oranına (CAGR) tanıklık edebilir.

Rapora göre, pazarın önünde önemli bir engel bulunuyor: Şu anda uygun yatırım fırsatlarından daha fazla sayıda yatırımcı var. MII'nın raporu için araştırma yaparken görüştüğü 40 önde gelen moda markasından 38'i aktif olarak yeni nesil materyallerin peşinde. Dahili Ar-Ge, ortaklıklar ve yatırımlar yoluyla markalar, sürdürülebilir ürün taahhütlerini gerçekleştirmeye çalışırken bir taraftan titiz standartlarla müşterileri cezbedecek çözümler bulmaya çalışıyor. Raporun sonucuna göre sektörün, karşılaştığı sorunları ele alan önemli yatırımlara, ortaklıklara ve daha fazla materyal şirketine ve bilim adamına ihtiyaç var.

Gelecekte bizi neler bekliyor?

Yeni nesil materyal endüstrisi, önümüzdeki beş yıl içinde öngörülen yüzde 80'lik bir CAGR'yi yakalarsa, 2026 yılına kadar 2,2 milyar dolarlık bir pazara sahip olacak. Ancak bu, öngörülen 73,6 milyar dolarlık materyal pazarının yalnızca yüzde 3'lük bir pazar payını temsil edecek. Yüzde 69'luk kısım hayvan kaynaklı materyallerle karşılanmaya devam edecek ve "mevcut nesil" petrol bazlı alternatifler kalan yüzde 27'yi oluşturacak.

MII’nın çalışmasına göre, ABD'deki birçok tüketicinin tercihlerinin hayvan derisinden deri alternatiflerine doğru kaydığını gösteriyor. Sonuçlar, tüketicilerin %55’inin çevresel ve diğer etik nedenlerle deri alternatiflerini tercih ettiğini söylüyor. Bazı tüketiciler estetik ve işlevsel sebeplerle hala hayvansal deriyi tercih etse de hem işlevsel hem de etik olarak deriden daha iyi performans gösteren yeni nesil deri alternatifleri yaratmak, deri pazarının hayvan seçeneklerinden tamamen uzaklaşmasını sağlayabilir.

Çin’de yapılan başka bir MII çalışmasına göre katılımcıların %90'ı geleneksel yerine yeni nesil ürünleri tercih ediyor, %70’i çevre, kalite, hayvan hakları, maliyet gibi kaygılardan dolayı böyle bir ürünü satın alma olasılığının yüksek olduğunu söylüyor.

Yeni nesil materyal endüstrisinin hareketli ve kalıcı olduğu açık, ancak aynı zamanda oldukça yeni gelişmekte. Pazarın gelişimi artan yatırımlara, teknolojik gelişmelere, inovasyonlara ve tüketim davranışlarının daha sürdürülebilir ve etik alternatiflere kaymasına bağlı olacak.
 

SHARE: READ MORE

14 October

Eşitsizliklerin giderilmesi için yeni bir ticaret vizyonuna ihtiyaç var

* Bu haberi 3 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Ülkeler içinde ırk, etnik köken, toplumsal cinsiyet gibi kimlikler üzerinden yaşanan bölünmeler ve ayrımcılık, bu gruplar için uzun zamandır sosyal, ekonomik ve politik zorluklar yaratıyor fakat COVID-19 salgını, bu keskin eşitsizlikleri daha da belirginleştirdi. Bunların yanında ırksal adaleti ve toplumsal cinsiyet eşitliğini sağlamak için çeşitli eylemler ve sosyal hareketler de geniş kitlelere yayıldı. Örneğin bazı hükümetler yerli halklarıyla mücadelelerinde sonunda uzlaşmaya varıyor.
 
Araştırmalar, genellikle azınlık gruplarının ticari şoklardan olumsuz etkilendiğini veya ticaretin sağladığı fırsatlara adil erişime sahip olmadığını gösteriyor. Bu bağlamda, toplumdaki eşitsizliklerle mücadele etmek için tüm kesimlerinin küresel ticaretten doğan faydalara eşit erişimini sağlamak ve küresel ticaret sistemine yönelik yeni bir vizyon tanımlamasına ihtiyaç var.
 
Bazı ülkeler kapsayıcı ticaret vizyonu oluşturmak için harekete geçiyor. ABD’nin tarihinde ilk kez ticaret gündeminde ırksal eşitlik hedefi yer alıyor; Kanada, Şili ve Yeni Zelanda, Ağustos 2020'de Küresel Ticaret ve Toplumsal Cinsiyet Düzenlemesini imzaladı; ayrıca Trans-Pasifik Ortaklığı için Kapsamlı ve Aşamalı Anlaşma (CPTPP), Kanada-Amerika Birleşik Devletleri-Meksika Anlaşması (CUSMA) ve benzeri uluslararası ekonomik anlaşmalarda ticaret ve yerli halklar arasındaki ilişkiye daha çok değiniliyor.
 
Ticaretin ülkeler arasındaki eşitsizliklere etkisi, pek çok ekonomik araştırmada konu ediliyor ve ülkeler arasında, farklı gelir grupları arasında, küçük ve büyük firmalar arasında ve emek üzerindeki etkileri yeterince anlaşılıyor. Fakat ticaretin ülke içinde ırk, etnik köken, milliyet, yerli kimlik ve toplumsal cinsiyet temelli farklı toplumsal gruplara etkileri yeteri kadar araştırılmıyor. Bunun nedeni, bu eşitsizliklerle başa çıkmada en etkili yolun iç politikalar olarak görülmesi yer alıyor. Ancak ticaret, küresel GSYİH'nın %58'ini ve ekonomik güçlenmenin önemli bir yönünü oluşturuyor. Uygun şekilde tasarlanırsa iç politikalar ticaretin yarattığı eşitsizlikleri giderebilecekken, gerekli reformlar sağlanırsa ticaret politikaları da yerel ekonomik eşitsizliklere çözüm getirebilir.
 
Kapsayıcı politikalar için detaylı verilere ihtiyaç duyuluyor. Hükümetlerin, ayrımcılığa maruz kalan grupların yüksek olarak varlık gösterdiği sektörleri belirlemesi gerekiyor. Örneğin, 2016'da azınlıklara ait işletmeler ABD firmalarının %19'unu temsil ederken, ABD imalat firmalarının yalnızca %12,8'ini temsil ediyordu. Hükümetler, azınlık işletmelerinin ve işçilerinin orantısız bir şekilde temsil edildiği sektörlere karşı ayrımcı olup olmadıklarını belirlemek için vergileri inceleyebilir.
 
Yetersiz temsil edilen grupların yeni ticaret politikalarını geliştirirken müzakerelere aktif katılması önemli görülüyor. Bu tür bir katılımın avantajları, örneğin Kanada'nın ticaret anlaşmalarında Yerli halklara yönelik hükümlerde açıkça görülüyor. Ticaret anlaşmaları ayrıca çalışma standartlarını iyileştiriyor ve çalışma dernekleri aracılığıyla azınlık, göçmen ve kadın işçilere yönelik ayrımcılığı ortadan kaldırmaya yardımcı oluyor. Bu anlaşmalarda, ticaret ortakları tarafından gerekli yerel reformların uygulanması için kapasite oluşturma ve desteklemeye yönelik gelişmiş ekonomilerin taahhütleri de bulunmalı. Genellikle ticaret anlaşmalarına eşlik eden teknik yardım ve kapasite geliştirme çabaları, eşitlik hususlarını dikkate almalı ve kurumların çeşitli savunmasız gruplar üzerindeki etkilerini ölçmeleri sağlamalı.
 
Kapsayıcı ticaretin sağlanmasında bir diğer önemli paydaşı da birçok sosyal harekete destek sunan işletmeler oluşturuyor. Azınlık işletmelerine yapılan yatırımlar ve tedarikçi çeşitlilik programları azınlık gruplarına ait işletmelerin tedarik standartlarını karşılamalarını, finansmana erişmelerini ve ihracat ve ithalat gereksinimlerine uymalarını sağlayarak bu toplulukların genel refahını arttıracak önemli bir adım olarak görülüyor.
 
IFC (Uluslararası Finans Kurumu), gelişmekte olan ülkelerde kadınlara ait resmi KOBİ'lerin %70'inin finansal kurumlardan hizmet almadığını veya yetersiz hizmet aldığını ve tahmini finansman açığının 285 milyar dolar olduğunu tahmin ediyor. Mikro, küçük ve orta ölçekli işletmeler için finansmana erişim, yeterince temsil edilmeyen gruplar ve daha geniş ekonomi için büyük kazanımlar sağlayabilir. Yeni teknolojiler ve dijitalleşme, KOBİ’lerin uluslararası alıcılarla bağlantı kurup işlem yapmasını sağlayarak ve aksi takdirde ayrımcı uygulamalara yol açabilecek ticari süreçleri otomatikleştirerek ticareti daha kapsayıcı hale getirebilir.
 
Dünya Ticaret Örgütü’nün, küresel ticaret politikaları ve uygulamalarının daha kapsayıcı olmasının ve ekonomik adalet kavramını yansıtacak şekilde yeniden şekillendirilmesinin vakti geldi. Araştırma, danışma ve politika geliştirmeden uygulamaya ve kapasite geliştirmeye kadar kapsayıcı ticarete giden bu sürecin tüm aşamalarında tüm paydaşların aktif katılımına önem verilmesi gerekiyor. Ayrıca hükümetlerin, yetersiz hizmet alan nüfusları hedefleyen ticaret finansmanı garantileri gibi programlar oluşturmak için özel sektör ve sivil toplum kuruluşlarıyla iş birliği içinde çalışması önemli görülüyor.
 

SHARE: READ MORE

12 October

Refinitiv 2021 Çeşitlilik ve Kapsayıcılık Endeksi açıklandı

* Bu haberi 2 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Pandemiyle beraber şirketlerin çeşitlilik ve kapsayıcılık politikalarının giderek daha fazla odağa alınması, şirketlerin bu alanlarda uygulamalarını iyileştirmeleri yönünde baskı yaratıyor. Bu alanda yüksek performans gösteren şirketler aynı zamanda finansal olarak da daha iyi performansa sahip. Dünya finans sektörünün en büyük veri sağlayıcılarından Refinitiv tarafından oluşturulan Refinitiv Çeşitlilik ve Kapsayıcılık Endeksi küresel çapta çeşitlilik ve kapsayıcılık konularında en iyi performans gösteren halka açık 100 şirketi belirleyerek, öne çıkan trendleri inceliyor. 2021 Refinitiv Çeşitlilik ve Kapsayıcılık Endeksi’nin sonuçlarının açıklandığı rapor özellikle COVID-19 sonrasında işe dönüş ve yönetim kurulundaki çeşitlilik konularına odaklanarak bu çerçevedeki gelişmeleri ortaya koyuyor.
Refinitiv çevresel, sosyal, yönetimsel (ÇSY) verilerinden yola çıkarak 11.000 şirketi 24 farklı metrikte ve “Çeşitlilik”, “Kapsayıcılık”, “Yetenek Gelişimi” ve “Haberler ve Tartışmalar” olmak üzere dört ana başlıkta değerlendiriliyor. Değerlendirmeyle birlikte şeffaf ve objektif olarak şirketlerin birbirlerine kıyasla performansları ortaya konarak hem yatırımcıların hem de şirketlerin uzun dönem fırsat ve riskleri tespit etmeleri sağlanıyor.
Bu analiz sonucunda dünyada çeşitlilik ve kapsayıcılık konularında hangi bölgelerin ve ülkelerin liderlik ettiğine bakılıyor. Çeşitlilik ve kapsayıcılık alanlarına birlikte bakıldığında 2021 yılında en yüksek puanı alan bölgeler Avrupa ve Afrika iken, en yüksek puana sahip ilk 3 ülke İtalya, Fransa ve İspanya. Yetenek gelişimi başlığında incelendiğinde öne çıkan bölgeler yine Avrupa ve Afrika, öne çıkan ülkeler ise sırasıyla Endonezya, Malezya ve Türkiye. Endekste en yüksek performans gösteren 100 şirketin bulunduğu ülkelere bakıldığında ilk sırada 25 şirket ile Amerika Birleşik Devletleri geliyor. Bunu, dokuz şirket ile Birleşik Krallık takip ediyor. 2021 yılında ilk beşte yer alan şirketler şu şekilde: Gap Inc, Royal Bank of Canada, Accenture Plc, Owens Corning ve Allianz SE. Endekste Türkiye’den yer alan tek şirket olarak Arçelik 76 puanla 17. sırada yer alıyor.
Refinitiv’in raporu ayrıca yönetim kurulunda çeşitlilikle ilgili de incelemede bulunuyor. Farklı çeşitlilik türleri şirket performansı ve yatırımcılar açısından önemli olmakla birlikte, rapor kültürel çeşitliliğe odaklanıyor. Bu konuyla ilgili, şirketin ana merkezinin yer aldığı lokasyonun ait olduğu kültürden daha farklı kültürel kimliğe sahip kişilerin yönetim kurulunda ne oranda bulunduğu verisi ele alınıyor. Yapılan incelemeler yıllar içerisinde bu alanda çok az gelişme olduğunu, yalnızca Avrupa ve Afrika’da kültürel çeşitliliğin az oranda artış gösterdiğini belirtiyor. Konuyla ilgili ayrıca finansal bir analiz de gerçekleştiren Refinitiv, yönetim kurulunda kültürel çeşitliliğin, cinsiyet çeşitliliğinde olduğu gibi finansal olarak daha iyi performans gösterdiğini ortaya koyuyor. Analiz için Refinitiv’in ÇSY veritabanı üzerinden ilerleyerek iki farklı portföy oluşturuluyor; birinde %90 oranında yönetim kurulunda çeşitlilik varken diğerinde ise kültürel çeşitlilik %10’dan daha az bir seviyede bulunuyor. Ek olarak, beş yıl boyunca takip edildiğinde yönetim kurulunda daha fazla çeşitliliğe sahip portföyün daha iyi performans gösterdiği görülüyor. Yalnızca Refinitiv ÇSY veritabanı değil, FTSE All World, FTSE Asia Pacific, FTSE Europe ve FTSE Developed Indices başlangıç noktası olarak kullanılınca da benzer sonuçlar çıkıyor ve çeşitlilik daha iyi performansı beraberinde getiriyor.
Son olarak, raporda MarketPsych tarafından gerçekleştirilen bir çalışmanın sonuçları paylaşılarak çalışan memnuniyetinin hisse bedellerini etkilediği gösteriliyor. Çalışanların çalıştıkları yerleri olumlu değerlendirme skorlarına göre S&P 500’deki şirketler sıralandığında en yüksek %5’lik dilimde yer alan şirketler en düşük %5’lik dilime göre daha iyi performans gösteriyor. Bu nedenle şirketler tarafından çalışanlara sunulan esnek çalışma saatleri, uzaktan çalışma ve çocuklara yönelik bakım hizmetlerinin yönetim için giderek daha fazla önem kazanacağı öngörülüyor.
Rapor, pandemi öncesinde de çeşitlilik ve kapsayıcılığı önemseyen ve çalışanların memnuniyetini ön plana koyan şirketlerin hem finansal olarak hem de hisse senedi piyasalarında daha iyi performans gösterdiğini vurguluyor. Buna ek olarak Refinitiv’in çalışması bir önemli değişken daha ekleyerek yönetim kurullarında kültürel çeşitliliğin de performans üzerinde kritik önemi olduğunu gösteriyor ve şirketlere önemli bir ipucu sunuyor.
 

SHARE: READ MORE

30 September

Elektrik fiyatları rekor seviyeye ulaştı. Peki bu durum en çok kimleri etkiliyor?

* Bu haberi 3 dakika içinde okuyabilirsiniz.

2021 yılında doğal gaz maliyetinin yükselmesi Avrupa’nın büyük bir kısmında elektrik faturalarına da yansıdı. Rüzgâr gibi yenilenebilir enerji kaynaklarından beklenenden daha az enerji elde edilmesi, fiyatı giderek artan fosil yakıtlara yönelmeye mecbur bırakıyor. Yaz boyunca bazı jeneratörlerin de çalışmayı durdurduğu ve henüz çalışmaya başlamadığı da göz önünde bulundurulduğunda, toptan elektrik fiyatları son zamanların en yüksek seviyelerinde olduğunu söylemek mümkün.

Birleşik Krallık’ta günün saatine göre değişen fiyat tarifesi talebin en çok olduğu zaman diliminde artıyor. Talep artışı en fazla akşam 16:00 ile 20:00 arasında yaşanıyor. Kullanıcıların enerji taleplerini bu zaman diliminde yoğunlaştırması önlenebilirse fiyat artışına da bir çözüm olabileceği düşünülüyor. Birleşik Krallık’ın enerji düzenleyicisi Ofgem, tarifelerdeki düzenleme ile tasarruf sağlanabileceğini öngörüyor ancak talebin yoğun olduğu saatler dışında enerji kullanmak gibi bir seçeneği olmayan müşterilerin fiyat artışından daha fazla etkileneceği kaçınılmaz bir gerçek.

Yakın zamanda yapılan bir araştırmaya göre, dar gelirli ve sınırlı vakti olan kişiler enerji fiyatlarının artışından kaynaklı daha fazla kayıp yaşıyor. Birleşik Krallık Ulusal İstatistik Ofisi'nden alınan enerji etkinliği verilerinin analizi farklı tüketici gruplarının enerji kullanım alışkanlıkları ile birleştirildiğinde değişen tarifeler ve kullanım süresine göre, tek hanelerden emekli çiftlere kadar farklı tüketici grupları için faturalar farklılık gösteriyor.

Enerji tedarikçileri, kömür ve gaz santralleri gibi kolayca açılıp kapatılabilen kaynakları tedarik karışımına ekleyerek yüksek talebi karşılıyor. Birleşik Krallık yönetimi, fosil enerjiye olan bu bağımlılığı kırmayı, onu yenilenebilir kaynaklarla değiştirmeyi ve şebekeyi karbondan arındırmak için yasal teşvikler belirlemeyi amaçlıyor. Rüzgâr ve güneş gibi yenilenebilir kaynaklar, hava durumuna bağlı ve kesintisiz üretim sağlanması oldukça zor. Bu sebeple akşam saatlerindeki enerji talebi, mevcut yenilenebilir üretimi aştığından dolayı elektrik üretmek günün geri kalanına kıyasla daha maliyetli hale geliyor. Akşam saatlerinde talebi azaltmak amacıyla uygulanan kademeli tarifeler sayesinde kullanıcılar, yoğun saatler dışında enerji tüketimleri için daha az ücret ödüyorlar. Sonuç olarak bazı tüketici grupları olumsuz etkileniyor. Örneğin bekar ebeveyn olan bir hemşire saate göre değişen fiyat tarifesiyle daha yüksek bir fatura ödüyor.

Bazı tüketici gruplarının enerji kullanımlarını daha uygun saatlere göre planlamaları oldukça güç. Örneğin, çocuklarıyla yaşayan bekar bir ebeveynin ev işlerini yapabilmesi için iş saatleri dışında kısıtlı zamanı var. Aile bütçesinden sorumlu bir kişi içinse zaman da para kadar değerli olabilir. Bu kişilerin akşam vakitlerinde ışık, ısıtıcı, TV, bulaşık makinesi, ütü vb. elektrikli araçların kullanımı artıyor ve enerji talebinde en yüksek seviyeye çıkmış oluyor.
Bu sebeple elektrik tüketimini günün diğer saatlerine kaydırması mümkün olamayan farklı tüketici grupları ise iki- üç kat daha fazla fatura ödemek zorunda kalıyor. Kademeli tarifelerden yararlanmayan tüketici gruplarının farklı bir seçeneği olmaması da onları güç duruma düşürüyor. Kullanım süresi tarifeleri ortalama olarak çoğu tüketiciye fayda sağlarken ev işlerini yapmak için sınırlı zamanı olanları olumsuz etkiliyor. Bu konuda çözüm olarak tasarruflu tarifeden yararlanamayan tüketicilerin enerji faturalarında indirim gibi destek önlemlerini düşünmek mümkün.

Kısacası, fosil yakıtlardan yenilenebilir enerji kaynaklarına geçişin hızlanması gerekirken bir yandan da enerjiye olan talep gün geçtikçe artıyor. Talep artışı, üreticileri fosil yakıtlara yönlendirirken aynı zamanda tüketicilerin bütçelerini etkiliyor. Hem dezavantajlı tüketici grupları için hem de çevresel zararı azaltmak adına yeni düzenlemeler acil bir ihtiyaç.

SHARE: READ MORE

30 September

İklim krizinin yarattığı tehditler: Göç ve modern kölelik

* Bu haberi 5 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Yeni yayımlanan Dünya Bankası raporuna göre, kuraklık ve deniz seviyesinin yükselmesi gibi iklim değişikliği etkileri yüzyılın ortasına kadar 216 milyondan fazla insanın kendi ülkeleri içinde göç etmesine neden olabilir.

Rapora göre, salımları azaltmak için hızlı bir şekilde harekete geçilirse bu riskin %80'i önlenebilir. Dünya Bankası Sürdürülebilir Kalkınmadan Sorumlu Başkan Yardımcısı Juergen Voegele, ülkelerin kalkınma boşluklarını kapatması, hayati ekosistemleri onarması ve insanların buna uyum sağlamasına yardımcı olması gerektiğini vurguluyor. Aksi takdirde, önümüzdeki on yıl içinde iklim göçü hızla artacak ve 2050 yılına kadar sorun derinleşecek.

Küresel ısınma şimdiden tüm dünyada yıkıma neden oluyor ve en çok en yoksul bölgeler zarar görüyor. Raporda, yüzyılın sonuna kadar küresel ısınmayı 1,5 derecede tutmanın, iç iklim göçünün azaltılmasına yardımcı olacağı belirtilirken mevcut durumda ortalama sıcaklıkların 2050 yılına kadar en az 3°C artma yolunda olduğu tespit edildi.

İç iklim göçündeki bu artış trendi birçok yerdeki halihazırda yaşanan göç dalgalarını genişletecek gibi görünüyor. Ülke İçinde Yerinden Edilme İzleme Merkezi tarafından hazırlanan bir rapora göre, 2020'de aşırı hava olayları nedeniyle yurt içinde göç edenlerin sayısı 30,7 milyona ulaştı. Bu sayı toplam göçlerin %75'i.

Dünya Bankası'nın raporu, Doğu Asya ve Pasifik, Güney Asya, Doğu Avrupa ve Orta Asya, Kuzey Afrika, Sahra Altı Afrika ve Latin Amerika olmak üzere altı bölgede üç farklı iklim senaryosunda iç göçü tahmin eden ilk rapor. Rapor, Avrupa ve Kuzey Amerika dahil olmak üzere çoğu yüksek gelirli ülkeyi kapsamamanın yanı sıra Orta Doğu ve gelişmekte olan küçük Ada Devletlerini de kapsamıyor.

En karamsar senaryoda öngörülen 2050 yılına kadar 216 milyon iç göçmen, etkilenen bölgelerin nüfusunun neredeyse %3'ünü temsil ediyor. En iyimser senaryoya göre, yüzyılın ortasına kadar 110 milyondan fazla insan kendi ülkeleri içinde taşınmak zorunda kalacak.

Raporda, iç göçmenlerin 86 milyonunun tek başına Sahra-altı Afrika'da, 19 milyonunun da Kuzey Afrika'da olacağı belirtildi. Güney Asya'da yaklaşık 40 milyon, Doğu Asya ve Pasifik'te ise 49 milyon göçmen bekleniyor.

Kuzey ve Sahra Altı Afrika'daki etkilerin çoğunlukla şiddetli su kıtlığı ve Nil Deltası gibi yoğun nüfuslu kıyı bölgelerindeki deniz seviyesinin yükselmesiyle ilgili olacağı tahmin ediliyor. Bu bölgelerde daha iyi su kaynağına sahip yerlerin iklim göçünün sıcak noktaları haline gelmesi bekleniyor. Rapora göre bu bölgeler Kahire, Cezayir, Tunus, Trablus, Kazablanka, Rabat ve Tanca'yı içeriyor.

Bangladeş, yüzyılın ortalarında tahmin edilen 19,9 milyon kadar iç iklim göçmeniyle, tüm Güney Asya bölgesi için toplam iç iklim göçmenlerinin neredeyse yarısına sahip olarak, iklim değişikliğinden en çok etkilenen ülkelerden biri olacak. Bangladeş’te, insanların yerinden edilmesinin ana itici güçlerinin deniz seviyesinin yükselmesi ve fırtınalar olması bekleniyor.

Anti-Slavery International ve Uluslararası Çevre ve Kalkınma Enstitüsü (IIED) tarafından iklim kaynaklı göç ve modern kölelik arasındaki bağlantılar hakkında yayımlanan yeni rapor ise iklim değişikliği nedeniyle yerinden edilen milyonlarca insanın önümüzdeki on yıllarda insan ticaretine ve köleliğe maruz kalacak olmasına dikkat çekiyor.

Araştırma, Batı Afrika ve Hindistan ve Bangladeş'in kıyı Sundarbans bölgesinden vaka çalışmalarını içeriyor ve insanları göç etmeye zorlayan aşırı hava koşullarının ve yükselen denizlerin, savunmasız grupları insan kaçakçılığı ve modern kölelik konusunda nasıl daha büyük risk altına soktuğunu gösteriyor.

BM Göçmen Hakları Özel Raportörü Felipe González Morales, iklim ve kalkınma politika yapıcıları ve planlayıcılarının, iklim değişikliği nedeniyle yerinden edilen milyonlarca insanın önümüzdeki on yıllarda köleliğe maruz kalacağı gerçeğini acilen fark etmeleri gerektiğini belirtiyor.

Raporda, iklim değişikliğinin modern köleliği yönlendiren yoksulluk, eşitsizlik ve çatışma gibi mevcut faktörler üzerinde bir "stres mekanizması" olarak hareket ettiği ve evlerinden koparılanların özellikle risk altında olduğu vurgulanıyor. Ayrıca, kadın ve kız çocukları başta olmak üzere iklim değişikliğinden etkilenen insanların, kendilerini insan ticareti yapan kimselerin hedefi olarak buldukları veya yalnızca işverenlerine borçlarını ödemek için çalıştıkları durumlar açıklanıyor. Bu vakalar, evleri bir fırtınada yıkıldığı için kamplarda yaşayan insanları veya aile arazisi verimsiz hale geldiğinde, erkek akrabaları iş aramak için şehirlere göç ettikten sonra evde kalan kadın aile üyelerini de içeriyor.
Hindistan'ın kuzeydoğusundaki Assam'da her yıl yaşanan yüksek maliyetli zararlara yol açan sel felaketleri de kadınların ve kızların çocuk köleliğine veya geçimlerini sağlamak için zorla evlendirilmesine neden oluyor.

Raporda, hızla ısınan bir iklimin geçimlerini zorlaştırması veya onları tehlikeye atması nedeniyle köleliğe ve insan ticaretine karşı savunmasız insan sayısında beklenen artışla mücadelede şimdiye kadar çok az ilerleme kaydedildiği belirtiliyor. En önemli sorunlardan biri, insanların iklim değişikliğinin etkileriyle başa çıkmak için yerlerinden edilmelerine veya taşınmayı seçme olasılıklarına yönelik ayrıntılı bilgi eksikliği.
İklim değişikliğine ilişkin Paris Anlaşması, hükümetler küresel ısınmayla mücadele ederken diğer hassas grupların yanı sıra göçmen haklarının da dikkate alınması gerektiğini kabul ediyor. Ancak kölelik raporuna göre, bu şimdiye kadar bölgesel veya ulusal düzeyde çok az somut önlem alınmasını sağladı. Rapor, iklim değişikliği ve kalkınma üzerinde çalışan politika yapıcıları, sorunu tanımaya ve göçmenler için kölelik karşıtı çabaları desteklemedeki boşlukları hızla doldurmanın yollarını bulmaya çağırırken, BM kurumları ve hükümetleri için pratik önlemler de dahil olmak üzere iklim değişikliği, göç ve modern kölelik arasındaki bağlantılara yönelik öneriler de içeriyor.

Angola ve diğer en az gelişmiş ülkeler için iklim müzakerecisi olan Cecilia Silva Bernardo, uluslararası toplumda iklim göçmenleri için hala bir yer olmadığına işaret ediyor. Uluslararası Çevre ve Kalkınma Enstitüsü IIED'nin iklim değişikliği direktörü Clare Shakya ise, şimdiye kadarki çabaların çoğunlukla iklim felaketlerinden sonra tepkisel olduğunu ve insanları taşınmaya zorlamadan önce güvende tutmanın yollarını bulmak için daha fazla çalışmaya ihtiyaç olduğunu belirtiyor.

Raporda, hükümetin haneleri heyelan riski yüksek bölgelerden daha güvenli bölgelere taşımak için 10 yıllık gönüllü bir yeniden yerleşim programı yürüttüğü doğu Uganda'daki Bulambuli Bölgesi örneğine de atıfta bulunuluyor. Bu program sayesinde, göçmenlere barınma, hizmet, gelir elde etme yolları ve arazi sağlandığı vurgulanıyor.

IIED'de kıdemli bir iklim değişikliği araştırmacısı olan Ritu Bharadwaj, iklim göçmenlerine yardım etmek için daha güçlü sosyal koruma sistemleri çağrısında bulunuyor. İnsanların sahadaki deneyimlerinden edinilen bilgilerle oluşturulan ulusal ve uluslararası düzeyde ortak politikaların yardımcı olabileceğinin altını çiziyor.

Ancak şimdiye kadar atılan adımlar, BM iklim sürecinin, göç ve kölelik riskleri arasındaki bağlantılara çok az dikkat ettiğini gösteriyor. Bundan sonraki süreçte, sorunu resmen tanımak ve yerinden edilenler için kölelik risklerinin nasıl arttığını anlamak gerekiyor.
 

SHARE: READ MORE

30 September

Tarım sübvansiyonları iklim krizini nasıl etkiliyor?

* Bu haberi 3 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Dünya çapında hükümetler her yıl tarıma 540 milyar dolar değerinde  destek sağlıyor ve bu sübvansiyonların %90'ı -yaklaşık 470 milyar dolar- doğrudan çevreye ve insan sağlığına zarar vererek, doğayı yok ediyor ve kirliliğe katkıda bulunuyor.

Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), BM Kalkınma Programı (UNDP) ve BM Çevre Programı (UNEP) tarafından hazırlanan yeni bir rapor, tarım sübvansiyonlarının yeniden tasarlanması gerektiğini savunuyor. Bu sübvansiyonların yeniden düzenlenmesiyle birlikte, insanları ve dünyayı olumsuz yönde etkilemek yerine, bu tür parasal desteklerin ekosistemleri koruyan, daha az emisyon üreten, çiftçilere daha iyi yaşam koşulları sağlayan ve küresel beslenmeyi artıran bir gıda sistemi oluşturması hedefleniyor. Rapor, iklim ve insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerinin yanında, şeker gibi sağlıksız beslenmeye katkıda bulunabilecek ürünlerle birlikte sığır eti, süt ve pirinç gibi emisyon yoğun ürünlerin dünya çapında en fazla desteği aldığını ortaya koyuyor.

Bu tür hükümet destekleri, ülkelerin sera gazı salımı azaltma ve Paris Anlaşması'nın hedeflerine ulaşma çabalarına ters düşüyor ve doğrudan çelişiyor. UNEP'te yeşil ekonomi politikası çabalarına öncülük eden ve raporun baş yazarlarından biri olan Joy Kim, şu anda ülkelere iklim değişikliğini finanse etmek için 100 milyar dolar taahhütte bulunma çağrısı yapıldığını ve ormansızlaşmayı önlemek adına oluşturulmuş bir program olan REDD Plus'ı finanse etmek için 4 milyar dolar taahhüt edildiğini belirtiyor. Öte yandan, bu eylemlere ters düşecek şekilde hükümetler çevreye zararlı tarımsal uygulamaları desteklemek için 470 milyar dolar harcıyor.

Et ve süt ürünlerinin üretimi, arazi kullanımı değişikliği yoluyla (çiftçiler mera veya tarla yapmak için ağaçları kestiğinde) doğrudan ormansızlaşmaya katkıda bulunuyor. Hükümetler ayrıca üretimi artırmak için kirletici tarım kimyasallarının kullanımına finansal destek sağlıyor. Joy Kim, artan küresel finansman taahhütlerinin verimsizliğini vurgularken, aslında tarım sektörüne ayrılan desteğe bakılması gerektiğini belirtiyor. Sübvansiyonlar, bu ürünleri, sübvansiyon almayan meyve ve sebze gibi diğer ürünlere göre dezavantajlı bir şekilde daha ucuz hale getirebiliyor.

Ayrıca, bu tarımsal destekleri kimlerin aldığı konusunda da bir eşitsizlik bulunuyor. Mevcut gıdaların %35'ini topraklarının sadece %12'sinde üreten ve dolayısıyla büyük çiftliklerden kilometrekare başına daha üretken olan küçük çiftlikler, daha büyük çiftliklere ve sanayi gruplarına göre daha az sübvansiyon alıyor.

Endüstri bu şekilde çalışmaya devam ederse, 2030 yılına kadar küresel tarımsal desteklerinin 1,7 trilyon dolara çıkabileceği, çevre, küçük çiftçiler ve küresel sağlık üzerindeki olumsuz etkilerinin daha da kötüleşebileceği öngörülüyor. Bu durum aynı zamanda gıda sistemimizin ne kadar bozuk olduğunun da bir işareti niteliğinde çünkü tüm mevcut sübvansiyonlara rağmen, 2020'de dünyada 811 milyon insan kronik açlıkla karşı karşıya kaldı ve 2019'da yaklaşık üç milyar insan sağlıklı beslenme olanaklarına erişemedi.
Rapor, tarımsal sübvansiyonların tamamen ortadan kaldırılmasını değil, ülkelerin desteklerini yeniden yönlendirmesini savunuyor. Hükümetler, gıdaya erişimi ve gıdanın satın alınabilirliğini iyileştiren altyapıya yatırım yapabilir ve sübvansiyonlar verimli sulama sistemleri gibi temiz teknolojiler için kullanılabilir.

Kim, COVID-19 pandemisinin de etkisiyle, birçok ülkenin, özellikle gelişmekte olan ülkelerin, aslında çok ciddi mali kısıtlamalar ve artan borç seviyeleriyle karşı karşıya olduğunu belirtiyor. Bu durum da içinde bulunduğumuz dönemin, hükümetlerin kamu harcamalarının verimliliğini iyileştirmesi, verimsiz kamu harcamalarını azaltması ve kamu harcamalarını sürdürülebilirlikle uyumlu hale getirmesi için mükemmel bir zaman olduğuna işaret ediyor. Aksi takdirde, iklim değişikliği ve biyolojik çeşitliliği finanse etmeye yönelik çabalar da yetersiz kalıyor.
 
 

SHARE: READ MORE

30 September

Paris İklim Anlaşması’nın Türkiye’ye Getirdiği Yükümlülükler

* Bu haberi 3 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 21 Eylül'de New York'ta düzenlenen BM Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada, Paris İklim Anlaşması'nı onaylayarak anlaşmaya taraf olacağını duyurdu. Son gelişmeler doğrultusunda bu yazımızda, bugüne kadar Türkiye’nin Paris İklim Anlaşması ile ilgili yolculuğunu ve anlaşmaya taraf olmanın Türkiye’ye getireceği yükümlülükleri inceledik.

Paris İklim Anlaşması neden onaylanmamıştı?

2015 yılının Aralık ayında Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi’nin (BMİDÇS) Paris’te yapılan 21. Taraflar Toplantısı’nda Paris İklim Anlaşması kabul edildi ve 2016 yılında New York’ta düzenlenen Yüksek Düzeyli İmza Töreni’nde aralarında Türkiye’nin de olduğu 176 ülke anlaşmaya taraf oldu. 4 Kasım 2016'da yürürlüğe giren Paris İklim Anlaşması, küresel sıcaklık artışını 2100 yılının sonuna kadar 1,5 °C üstü ile sınırlamayı hedefliyor. Ülkeleri gelişmişlik düzeylerine göre dörde ayıran anlaşmayı Türkiye’nin imzalayıp ancak mecliste onaylanmamasındaki önemli etkenlerden biri Türkiye’nin konferansta gelişmiş ülke olarak konumlandırılmış olmasıydı. Anlaşmada gelişmiş ülkelere verilen sorumluluklar Türkiye’ye de verilerek, Türkiye ayrıca anlaşmada belirtilen 2020’den itibaren gelişmekte olan ve ada ülkelerinin iklim değişikliğine uyum ve adaptasyonuna ilişkin finans yardımı taahhüdünde bulunan 100 milyar dolar hacmindeki Yeşil İklim Fonu (GCF)’ndan faydalanamayacak ülkelerden biri olarak yer almıştı. Sanayi devrimi sonrası gelişme seviyelerine bakıldığında ülkeler nezdinde bu durumun adil olmadığını savunan Türkiye anlaşmayı onaylamamıştı.

2019 yılında New York'ta gerçekleşen BM İklim Eylemi Zirvesi'nde anlaşmayı Rusya’nın da onaylamasıyla birlikte Türkiye anlaşmayı onaylamayan tek G20 ülkesi olarak kalmıştı. Geçtiğimiz yıl Eylül ayında gerçekleşen Birleşmiş Miletler İklim Eylemi Zirvesi sırasında Çevre ve Şehircilik Bakan Yardımcısı ve İklim Değişikliği Başmüzakerecisi Prof. Dr. Mehmet Emin Birpınar’ın yaptığı açıklamada Türkiye’nin GCF’den ya da gelişmemiş ve ada devletlerine yapılacak olan yardımlardan bir pay beklenmediğini, ancak emisyon azaltımı ve yenilenebilir enerji için Türkiye’nin gerekli kredileri de alabilmesi gerektiği belirtilmişti.

2021 Ağustos ayı itibarıyla BMİDÇS'e taraf 197 ülkenin imzası bulunan anlaşmayı altı ülke (Eritre, Irak, İran, Libya, Yemen ve Türkiye) onaylamamış veya taraf olmamıştır. (Türkiye anlaşmaya imzacı olarak taraf olmuş ancak anlaşmayı mecliste onaylamaması ile taraflık durumu düşmüştür)

Türkiye’yi bundan sonraki süreçte neler bekliyor?

Avrupa Yeşil Mutabakatı çağrısı ile Avrupa Birliği’nin 2030 yılına kadar emisyonlarını %55 azaltma ve 2050 karbon nötr hedefi;  Çin’in 2060 karbon nötr hedefi; Japonya, Güney Kore, Güney Afrika ve Kanada’nın sıfır emisyon planları, Paris Anlaşması’na geri dönen ABD’nin 2050 yılında karbon nötr hedefi gibi küresel gelişmeler yeni bir karbonsuz düzen oluştuğunu gösterirken, bu düzende Türkiye’nin dışarıda kalmaması üzerine halihazırdaki Türkiye’nin mevcut İklim Değişikliği Eylem Planı (2011-2023) , 2030 yılı itibariyle gerçekleşmesi öngörülen %21 emisyon azaltım hedefli “Niyet Edilen Ulusal Katkı” (INDC) beyanı ve Temmuz ayında açıkladığı Yeşil Mutabakat Eylem Planı eksik bir çerçeve sunduğundan ötürü yetersiz bulunuyor. 2030’a kadar sanayi politikaları ve ekonomik hedefleri ile emisyonlarını iki katına çıkarmayı planlayan Türkiye’nin, 2050 için halihazırda bir karbonsuzlaşma hedefi bulunmuyor.
İklim Değişikliği Politika ve Araştırma Derneği Başkanı Dr. Baran Bozoğlu da Türkiye'nin sera gazı salımının %72'sinin sanayi ve enerji sektöründen kaynaklı olduğunu belirterek, anlaşmanın Mecliste onaylanmasından sonra sanayide enerjide dönüşüme gidilmesi gerektiğini belirtiyor. Bozoğlu, taahhüdün yerine getirilmesi için gerekli olan yenilenebilir enerjiye yönelik dönüşümün, AB Yeşil Mutabakat çerçevesinde zaten yapılmak istendiğinin altını çizerek, AB Yeşil Mutabakatı’nın Paris İklim Anlaşması'na dayandırılarak hazırlandığını ifade ediyor.

Türkiye’nin Paris Anlaşması’na geri gelmesiyle birlikte  “Niyet Edilen Ulusal Katkı” (INDC) beyanında yer verilen 2030 yılı itibarıyla %21’e varan azaltım hedefi için ciddi bir çalışma yapması ve uzun dönemli sera gazı azaltım stratejisini açıklaması gerekiyor. Bu stratejide Türkiye için ağırlıklı olarak sanayideki yeşil dönüşümün ve enerji sektöründeki karbonsuzlaşmanın öne çıkacağı tahmin ediliyor. Bu stratejiye paralel olarak sektörel karbonsuzlaşma yaklaşımları belirlendikten sonra sektörel ve şirketlere çeşitli katkı payları belirlenmesi ile birlikte şirketlerin kendi karbonsuzlaşma stratejilerini belirlemesi gerekecektir.
 
 

 

SHARE: READ MORE

17 September

İklim politikası için kritik haftalar

*Bu haberi 3 dakika içinde okuyabilirsiniz.

COP26 (Conference of Parties- 26. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı)’dan önce iklim değişikliği konusunda büyük bir atılım sağlamaları için hükümetler üzerindeki baskı artıyor. 31 Ekim’de Glasgow’da başlayacak olan konferansta uluslararası bir anlaşma imzalanabilmesi iklim politikası için büyük bir önem taşıyor. COP Başkanı Alok Sharma bu zirvenin “kömürün tarihe gömülmesi” yönünde önemli bir fırsat olduğunu savunuyor. Ağustos ayının başlarında yayınlanan Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (Intergovernmental Panel on Climate Change -IPCC) raporunun ise ülkelerde söz sahibi olan zihniyeti harekete geçirmesini umduğunu belirtiyor. IPCC tarafından yapılan araştırma, insanlığın 19. yüzyılın sonundan bu yana ortalama küresel sıcaklıkları 1,1°C arttırdığını ve sera gazı salımları aynı düzende devam ettiği takdirde bu artışın 1,5°C’ye varabileceğini gösteriyor.

Glasgow’daki sürecin başarıya ulaşıp ulaşmayacağı ise dünyanın sera gazı salımının iki öncü kaynağına bağlı: Çin ve ABD. Çin daha fazla kömür santrali inşa etmeyi bırakma vaatlerini içeren iddialı bir net-sıfır yol haritası yayımlarken ABD yoksul ülkelerin yeşil enerjiye geçişine ve iklim değişikliğine uyum sağlamasına yardımcı olmak için on yıllık bir taahhüt verdi.

Gelecek birkaç hafta ise iklim politikası açısından kritik bir süreç. Politico’da aktarıldığı üzere, ABD Başkanlık İklim Elçisi John Kerry, son bir diplomatik baskıyla Çin ve Japonya’yı ziyaret edecek. Bu seyahate eşlik etmesi beklenilen Sharma’nın hala fosil yakıt kullanıma devam eden Çin ile bunu sonlandırması için konuşması bekleniyor. Greenpeace’in ağustos ayında yaptığı bir araştırmaya göre eyalet hükümetleri bu yılın ilk yarısında 24 yeni kömür santrali projesine yeşil ışık yaktı. Bu sonuç, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’e 2020 yılında ilan ettiği 2060 için net-sıfır hedefi ile çelişiyor. Kerry, 2060 net-sıfır planını açıklayan Çin’in bu planının iklim krizini engelleme konusunda yetersiz olduğunu belirtiyor ve sera gazı salımlarını 2030 yılına kadar azaltmadıkları takdirde takip eden yıllarda dünyayı daha kötü felaketlerin beklediği konusunda uyarıyor.

ABD ise iklim finansmanı konusunda diğer ülkelerin gerisinde kalıyor. On yıl önce, zengin ülkeler, yoksul ülkelerin iklim değişikliğinin en kötü etkileriyle mücadele etmeleri ve yeşil yakıtlara yönelmelerine yardımcı olmak için 2020 yılına kadar yılda 100 milyar dolar yardım yapma sözü verdi. Ancak bu hedefe ulaşılamadı ve gelişmekte olan ülkeler bu yardım olmadan sera gazı salımlarını daha hızlı azaltamayacaklarını belirtiyor.

Son seçimlerden sonra iklim değişikliği üzerine dikkate değer vaatleri olan Joe Biden ABD’nin iklim politikası konusunda sessizliğini bozdu. Geçtiğimiz haftalarda gerçekleşen Ida Kasırgası felaketin sonra konuşan Joe Biden, yıllardır bilim insanlarının aşırı iklim felaketlerine karşı uyarmasından sonra aşırı hava olaylarının içinde olduklarını, iklim krizi ile mücadele konusunda kritik noktaların aşıldığını ve gelecek nesle temiz bir dünya bırakabilmek için çok fazla zamanlarının kalmadığına değindi. Biden 1,2 trilyon dolarlık altyapı anlaşması ve 3,5 trilyon dolarlık yatırım paketi ile karbon salımlarını sıfırlamayı, temiz enerjiyi yaygınlaştırmayı, temiz yakıtlı araçları ve sürdürülebilir ulaşım sistemlerini desteklemeyi taahhüt etti.

Kerry’nin Çin’in iklim politikaları üzerine yapacağı Çin’deki görüşmesi çok kritik bir konumda. 2015 Paris Anlaşması’nın başarısı, 2014 yılı ABD Başkanı Barack Obama ile Xi arasında yapılan bir anlaşmadan doğmuştu. Bu sebeple dünyanın en büyük iki karbon kaynağı anlaşmaya vardığında diğer ülkelerin tek bir amaç üzerinde el sıkışması ise daha kolay olacaktı. Ancak iki süper güç arasındaki gerilimler devam ederken, COP26’den önce bu anlaşmanın yapılması güçleşiyor. Çin ile ikinci görüşmesini bitiren Kerry’nin aktardığı üzere Çin, ABD’nin şartlarını kabul etmeyi reddetti. Ancak bu gelişme iklim değişikliği konusundaki görüşmelerin odağını Pekin ve Vaşington arasındaki anlaşmazlıktan başka bir yöne değiştirmeyecek. Dünyadaki sera gazı salımının en büyük sebebi olan iki ülkenin tavrını değiştirip ortak bir amaçta birleşmesinden başka bir seçenek kalmadığı ise bir gerçek.
 

SHARE: READ MORE

17 September

Elektrikli araçlara geçişinin sürdürülebilir ve adil olduğundan nasıl emin oluruz?

*Bu haberi 2 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Günümüzde trafikte her zamankinden daha çok elektrikli araç (Electric Vehicles- EV) bulunuyor. Küresel EV satışları, 2021'in ilk yarısında 2020'ye kıyasla %168 arttı ve elektrikli araçların maliyetinin en geç 2028 yılına kadar benzinli ve dizel içten yanmalı motorlu otomobillerle aynı veya daha az olması bekleniyor. Birçok ülkede içten yanmalı motorlu araçların satışına ilişkin hükümet yasaklarının önerilmesiyle birlikte, elektrikli otomobillerin önümüzdeki on yılda giderek daha yaygın olacağı düşünülüyor. Fakat EV dönüşümü kendi zorluklarını da beraberinde getiriyor. İngiltere'nin ulusal enerji sağlayıcısı, tüketicilere EV dönüşümünün benimsenmesi için yeterli enerji olduğu konusunda güvence verirken, arabalara sürdürülebilir ve ucuza güç sağlamak sorun yaratıyor.
 
Yerel ağların aynı anda milyonlarca arabayı şarj edecek şekilde tasarlanmamış olması, yenilenebilir enerji üretiminin yetersizliği sıfır karbonlu bir elektrik sistemine doğru ilerlerken enerjiye erişimi zorlaştırıyor. Bu nedenle rüzgar ve güneş enerjisi bol olduğunda EV’lerin uygun fiyata şarj edilebilmesini sağlamak için akıllı bir şarj ağına yönelik planlamanın ve hükümet yatırımlarının yapılması önem taşıyor.
 
Bir EV'nin şarj edilmesinde nasıl ve nerede şarj edildiği kadar aracın şarj yerindeki bekleme süresi de önem taşıyor. Araç park halindeyse ve sürücünün acelesi yoksa İngiltere'de standart bir ev şarj cihazı olan yedi kW şarj aleti kullanılarak sekiz saatlik bir seansta araç, yaklaşık bir hafta yetecek bir sürüş için (250km) hazır hale geliyor. Fakat, aracını kısa bir sürede ve seyir halindeyken şarj ederse ancak bir güne yeterli dolum sağlayabiliyor.
 
İkinci durum için; standart şarj cihazlarının neredeyse on katı daha pahalı olan, 50 ila 150kW arasında güç sağlayan bir hızlı şarj cihazı daha uygun. Bu cihazlarla sadece 45 dakikada yaklaşık bir haftalık sürüş için yeterli şarjı sağlamak mümkün olsa da cihazlar elektrik altyapısına büyük yük getireceğinden yerel elektrik kesintilerine yol açabiliyor. Araçlar zamanlarının yaklaşık %95’ini park halinde geçirdiklerinden yavaş ve yenilenebilir şarj modellerinin bu sürede, hızlı şarjların ise uzun yollarda ve acil durumlarda kullanılması isteniyor.
 
Otomobillerin; ileride yenilenebilir üretimin düşük, talebin yüksek olduğu zamanlarda “araçtan şebekeye” olarak bilinen bir teknoloji sayesinde yerel elektrik şebekelerini desteklemeye de yardımcı olması bekleniyor. Bu teknolojiyi etkinleştirmek için, sürücülerin araçlarını şarj ederken şebekeyi destekleyeceği iki yönlü bir sistem geliştirilmesi gerekiyor.
 
Elektrikli cihazların şarj edilmesi konusu ayrıca finansal bir eşitsizlik de yaratıyor. Enerjiye erişimi olan haneler düşük maliyetlerle seyahat edebilecekken bu imkanı olmayanlar sokak şarj istasyonlarının pahalı olması sebebiyle daha yüksek maliyetlerle karşı karşıya kalıyorlar. Birleşik Krallık'taki çoğu düşük gelirli yaklaşık 7 milyon hane, ikinci gruba giriyor.
 
Sadece şebekeye yardımcı olmak için değil, aynı zamanda oluşan bu sosyal eşitsizliği azaltmak için de enerjiye erişimin genişletilmesi gerekiyor. Örneğin; evde şarj imkanı olmayanların da aynı maliyetle çeşitli hizmetlere erişimini sağlamak için sokak şarj cihazları, kullanılmaya başlandığında otomatik olarak araç sahibinin hesabına atanabilir.
 
Birleşik Krallık'ta, evde şarj cihazı olmayanların araçlarını haftada bir şarj edebilmelerini sağlamak için yaklaşık 750.000 sokak şarj cihazına ihtiyaç duyuluyor. Şebekeden gelen üretim ve tüketimi dengelemek ve Birleşik Krallık'ın net sıfır hedefine ulaşmayı desteklemek için bu arabalardaki enerji deposunun kullanılacağı durumda ise beş milyona kadar şarj cihazına ihtiyaç duyulacağı tahmin ediliyor. Bu hedefe ulaşmak içinse 2050 yılına kadar her gün 500 yeni sokak şarj cihazının kurulmasını gerekiyor.
 
Şebeke sistemlerini dengelemek için araçların kullanılması, ihtiyaç duyulan altyapı mevcut olduğundan diğer enerji depolama sistemlerine göre daha ucuz bir alternatif sunuyor. Fakat bunun gerçekleşmesi için otomobil üreticileri, ağ operatörleri, enerji tedarikçileri ve hükümetlerin doğru zamanda doğru yerlere şarj cihazlarını yerleştirmeleri için koordine olmaları gerekiyor.
 

SHARE: READ MORE

17 September

Irak, petrol üreticilerine yenilenebilir enerjiye odaklanmaları konusunda çağrıda bulundu

*Bu haberi 3 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (Organization of the Petroleum Exporting Countries - OPEC) kurucu üyelerinden  Irak’ın maliye bakanı Ali Allawi, kritik bir OPEC toplantısı öncesinde petrol üreticilerine fosil yakıt bağımlılığından uzaklaşıp yenilenebilir enerjiye yönelmeleri için çağrıda bulundu. Aynı zamanda Irak başbakan yardımcısı olan Ali Allawi, Guardian'da, petrol üreticilerini güneş enerjisi ve nükleer reaktörleri içeren, çevreye uygun politikalar ve teknolojilere odaklanan ekonomik bir yenilenme sürdürmeye ve fosil yakıt ihracatı konusundaki bağımlılıklarını azaltmaya çağıran bir yazı yazdı. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Direktörü Fatih Birol’un da katkıda bulunduğu yazıda iklim değişikliğinin en kötü etkilerini sınırlamak için dünyanın enerji üretme ve tüketme şeklini temelden değiştirmesi, daha az kömür, petrol ve doğal gaz yakması gerektiği belirtiliyor. Ayrıca petrol gelirleri ani bir şekilde düşmeye başlarsa geçim kaynaklarının kaybolması ve yoksulluk oranlarının artması söz konusu olduğundan petrol üreten ülkeler, petrole bağımlılıklarını yenip ekonomilerini çeşitlendirmeleri konusunda uyarılıyor.
 
Irak’ın kurucu üyesi olduğu OPEC, Suudi Arabistan, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri, Venezuela, Nijerya ve diğer birkaç Afrika petrol üreticisi ülkesi de dahil olmak üzere dünyanın en büyük üreticilerinin çoğunu içeriyor. OPEC+ grubunda ayrıca Rusya ve bazı küçük üreticiler de yer alıyor. OPEC daha önce üye ülkeler pandeminin etkilerini atlattıkça petrol üretimini arttıracağını açıklamıştı fakat piyasanın yavaşlaması bazı kesimlerin artışı durdurmayı önermesine neden oldu. ABD başkanı Joe Biden tartışmalı bir şekilde OPEC'e geçen ay petrol fiyatlarının yükselmesini önlemek ve ABD ekonomisinin toparlanmasına yardımcı olmak için petrol üretimini daha da artırması çağrısında bulundu fakat bu çağrısı reddedildi. Allawi ve Birol, pandemi kaynaklı mevcut petrol fiyatlarının dalgalanmasının üreticiler için sorunların yalnızca başlangıcı olduğunu öne sürüyor. İklim krizinin sadece petrolden uzaklaşmaya yol açması değil, aynı zamanda yükselen sıcaklıkların şimdiden ciddi sorunlara neden olduğu Orta Doğu ve Kuzey Afrika'yı özellikle ciddi şekilde etkilemesi bekleniyor. Örneğin; Irak'ta sıcaklıkların küresel ortalamadan yedi kat daha hızlı yükseldiği tahmin ediliyor.
 
IEA’nın 2050 yılına kadar net sıfıra yönelik son küresel yol haritası, küresel petrol talebinin 2050 yılına kadar günde 90 milyon varilden 25 milyon varilin altına düşeceğini ve bunun da petrol üretici ülkelerin gelirlerinde potansiyel olarak %85'lik bir düşüşle sonuçlanacağını gösteriyor. Allawi ve Birol, dünyanın en genç ve en hızlı büyüyen nüfuslarından birine sahip bu bölgede, ekonomik sıkıntıların ve artan işsizlik riskinin daha geniş çaplı huzursuzluk ve istikrarsızlık yaratmasından endişeli. Bölgenin temiz enerji üretme ve tedarik etme konusundaki geniş potansiyeli de düşünüldüğünde giderek artan petrol fiyatlarına bağlı kalmak yerine yenilenebilir kaynaklara, özellikle de güneş enerjisine yatırım yapmak öneriliyor.
 
IEA, gelirleri büyük ölçüde petrol ve gaza dayanan ülkelerin, temiz enerjiye geçişe ayak uydurmak için ekonomilerini fosil yakıtlardan uzaklaştırmaları konusunda yıllardır hızlı hareket etmelerini söylüyor. Ajans, Mayıs ayında, küresel ısınmayı 1,5 derecede sınırlamak için yeni petrol aramalarının bu yıldan itibaren tamamen durdurulması gerektiği konusunda uyarıda bulunmuştu. Ancak OPEC üyeleri şimdiye kadar iklim değişikliği konusunda eylem çağrılarına pek olumlu yaklaşmadı; özellikle Suudi Arabistan, küresel iklim eylemiyle ilgili Birleşmiş Milletler müzakerelerine sık sık engel oldu. Fakat, bazı petrol üreticileri iklim eylemi konusunda daha olumlu bir duruş sergiliyor. Artık bir OPEC üyesi olmayan Umman, gelecek için potansiyel düşük karbonlu yakıt olarak hidrojeni takip ediyor. Birleşik Arap Emirlikleri hidrojen ve yenilenebilir enerji kaynakları üzerine çalışıyor ve yakın zamanda yeni bir nükleer santralin açılışını yaptı. Mısır, Fas ve Ürdün, bölgedeki büyük yenilenebilir enerji programlarına sahip diğer ülkeler arasında yer alıyor.
 
Geçtiğimiz yıl yıl Covid-19'un petrol piyasası üzerindeki etkisi petrol ve gaz talebinin yapısal olarak daha zayıf olduğu ve ülkelerin varlıklarını çeşitlendirmek, ekonomilerini güçlendirmek ve dayanıklılıklarını arttırmak için ciddi önlemler almadığı bir dünyada bölge ekonomilerinin gelecekte nasıl görünebileceğine dair bir öngörü sağlamıştı. Ancak dünyanın petrol zengini ülkelerinin tek başına temiz enerjiye geçiş yapmaları mümkün görünmüyor. Bunun için petrol ve gaz üreten ülkelerin sermaye ve emeği gelecek için üretken endüstrilere yönlendirmesi ve buna olanak tanıyan politika ve yatırımlara ağırlık vermesi gerekiyor. Halihazırda petrol üreticileri arasında enerji dönüşümüne yönelik umut verici girişimler olsa da net sıfır karbon salımına ulaşmak için çok daha güçlü eylemler ve çok daha fazla uluslararası iş birlikleri gerekiyor. Bu açıdan bu Kasım'da Glasgow'da düzenlenecek Cop26 iklim değişikliği konferansında Irak ve benzeri ülkelerin seslerinin duyulması önemli.
 
 

SHARE: READ MORE

13 September

Ida Kasırgası: İklim değişikliği fırtınaları nasıl etkiliyor?

*Bu haberi 3 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Amerika Birleşik Devletleri’nin yaşadığı en yıkıcı kasırgalardan biri olan Katrina Kasırgası’ndan tam 16 yıl sonra 29 Ağustos’ta New Orleans’ı vuran Ida Kasırgası bölgede meydana gelen en şiddetli kasırgalarından biri olarak kayıtlara geçti. Hızı saatte 241,4 km’ye ulaşan kuvvetli kasırga, çatıları uçurup ağaçları sökecek güçte olup elektrik santralleri ile elektrik iletim kablolarını sel sebebiyle kullanılamaz hale getirdi ve bölgenin elektriğe erişimini günlerce engelledi.

Kasırganın ardından yapılan birtakım analizler, fırtınaların iklim değişikliğiyle bağlantısını ve neden bazı bölgelerin özellikle kasırgalar açısından riskli olduğunu inceliyor.

Kasırgalar neden bazı bölgelerde daha sık görülüyor?

Araştırmalar, New Orleans gibi belirli şartları barındıran bazı bölgelerin fırtına ve kasırga gibi olaylara daha yatkın olduğunu ortaya koyuyor. Zamanlama faktörü bu riski yaratan etkenlerden biri. Fırtınalar, sezon başlangıcında Teksas ve Atlantik Kıyısı’na vurma eğilimi gösterirken, kuzey Körfez Kıyısı Ağustos-Ekim arasında daha büyük risk altında bulunuyor. Kasırgaların bazı bölgelerde daha sık görülmesinin bir diğer sebebi de deniz tabanının şekli. Louisiana'nınki gibi sığ bir kıta sahanlığı, güçlü bir fırtına dalgası oluşturabiliyor.  

Sera gazı salımları ve kasırgaların artan şiddeti

Fosil yakıtların ulaşım, enerji, endüstri gibi alanlarda kullanılmaya devam edilmesi nedeniyle artan sera gazları konsantrasyonları ile ortalama deniz yüzeyi sıcaklıkları giderek artıyor. İklim değişikliğinin kasırgalar üzerindeki etkisi incelendiğinde, okyanus sıcaklığı kasırgaların potansiyel şiddetini kontrol ettiğinden, yaşanan kasırgaların sıklığı aynı kalsa da iklim değişikliği nedeniyle şiddetlerinin artacağından söz ediliyor. Normalde kuvvetli kasırgaların oluşması günler veya haftalar sürerken uygun koşullar (artan okyanus sıcaklığı, okyanus seviyelerinin artması, havanın nem kapasitesinin artması) bulunduğunda kasırga saatler içinde yıkıcı bir güce ulaşabiliyor. 2020 kasırga sezonu, kategori 3 veya daha yüksek güçte yedi büyük kasırga, Ida’da olduğu gibi karaya çıkmadan hızlı şekilde şiddetlenen 10 kasırga ve isimlendirilmiş 30 fırtına ile rekor kırdı. Geçtiğimiz haftalarda yayınlanan Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (Intergovernmental Panel on Climate Change—IPCC) raporu, en şiddetli olarak belirtilen Kategori 3’ten 5’e kadar değişen kasırgaların görülme sıklığının son kırk yılda hızla yükselen okyanus sıcaklıkları nedeniyle arttığı sonucuna vardı. Okyanus sıcaklıklarının her bir derece artışının, şiddetli kasırga oranında artışın yanı sıra ekstrem yağış olaylarını da %7 oranında şiddetlendireceği tahmin ediliyor.

İklim değişikliğinin ayrıca kasırgaların sebep olduğu hasar üzerinde de önemli bir etkisi bulunuyor. Okyanuslar, insanların yol açtığı sera gazları salımlarının yaklaşık %90’ını absorbe ediyor ve bu da okyanus sıcaklığının artmasına yol açıyor. Okyanus sıcaklığının artması suyun genleşmesine ve okyanus seviyelerinin yükselmesine sebep oluyor. Artan okyanus sıcaklıklarının buzulların erimesine sebep olması ise okyanus seviyelerini arttıran bir başka etken. Artan okyanus seviyeleri Ida, Katrina gibi kasırgalarda oluşan deniz dalgalarını şiddetlendirerek kasırganın kıyılara taşıdığı su miktarını arttırıyor ve kasırgaların yıkım gücünü arttırıyor.

Kasırgaların geleceği ve net sıfır taahhütleri

Dünya Meteoroloji Örgütü, iklim felaketlerinin son 50 yılda beş kat arttığını belirtiyor. 1970-2019 yılları arasında gerçekleşen 11.000’den fazla iklim felaketinde 2 milyonun üzerinde insanın hayatını kaybettiği ve bu felaketlerin yaklaşık 3,64 trilyon dolarlık zarara sebep olduğu açıklandı. Son yaşanan Ida Kasırgası’nın zararının ise yaklaşık 95 milyar dolara denk geleceği öngörülüyor.

Georgia Teknoloji Enstitüsü İklim Uzmanı Kim Cobb, New York ve diğer şehirleri Ida Kasırgası gibi iklim felaketlerine hazırlıksız oldukları yönünde uyarıyor. İklim değişikliğinin bilim insanlarının düşündüğünden daha hızlı gerçekleştiğine değinen ve IPCC raporunun yazarlarından olan Cobb, ülkelerin ve şirketlerin net sıfır hedeflerini Ida Kasırgası gibi iklim felaketlerinin önlenmesi adına hızlıca gerçekleştirmeleri gerektiğini savunuyor. İnsan kaynaklı sera gazı salımlarının azalmaması durumunda yaşanan iklim felaketlerinin şiddetinin giderek artacağını söylemek mümkün.
 
 
 
 

SHARE: READ MORE

11 September

Yatırımcı Araştırması: ÇSY’nin önemi artıyor

*Bu haberi 4 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Gün geçtikçe daha fazla yatırımcı şirketlerin çevresel, sosyal ve yönetişim (ÇSY) performansını gözetiyor. ÇSY odaklı sermaye akışı hızlı bir şekilde artış göstererek 2020’nin dördüncü çeyreğinde üçüncü çeyreğine kıyasla %29 artış gösterdi ve 1,65 trilyon dolara ulaştı. The Forum for Sustainable and Responsible Investment (US SIF) tarafından yakın zamanda paylaşılan bir rapor, Amerika Birleşik Devletleri’nde yatırım yapılan her üç dolardan birinin ÇSY yatırım stratejisi dikkate alınarak yapıldığını gösteriyor. Bununla birlikte, 2050’ye kadar net sıfır karbon ekonomisine ulaşmak hedefiyle, sürdürülebilir fonlara yönelik yatırımın giderek daha da artacağı öngörülüyor.
Küresel olarak üst düzey yöneticilere kurumsal yönetim, hissedar ilişkileri gibi konularda stratejik danışmanlık hizmeti veren Morrow Sodali tarafından 2021 yılında altıncısı gerçekleştirilen Kurumsal Yatırımcı Anketi (Institutional Investor Survey – ISS) yatırımcıların ÇSY konusuna bakış açılarını ve hızla artan ÇSY odaklı yatırımları nelerin arttırdığını sorguluyor. Bu kapsamda Kurumsal Yatırımcı Anketi’ne katılan 29 trilyon dolar değerinde varlığın yönetiminden sorumlu 42 küresel kurumsal yatırımcı Kurumla İlişkiler, ÇSY ve Sürdürülebilirlik, Ücretlendirme ve Oylama, Hissedar Aktivizmi olmak üzere 4 ana başlıkta 19 soruyu yanıtladı.
Yatırım kararlarında ÇSY risk ve fırsatları giderek daha fazla gözetiliyor
Araştırma, yatırımcıların %98’inin şirketlerle kurdukları ilişkilerde, yatırımcıların %95’inin ise yatırım kararı verme sürecinde ÇSY konularına giderek daha fazla odaklandıklarını ortaya koyuyor. Bununla birlikte yatırımcıların %85’i ise şirketle ilgili kararlarda oy verirken ÇSY konularını gözettiğini belirtiyor. Bu doğrultuda eyleme geçmekten çekinmeyen yatırımcılar, istenilen hızda ve seviyede değişim sağlamayacak yöneticilerin seçimine karşı oy kullanıyor.

Yatırımcıların ÇSY konusuna neden daha fazla odaklandıkları sorgulandığında, yatırımcıların büyük bir çoğunluğunun şirketlerin ÇSY performansı ve finansal performans arasında ilişki kurdukları görülüyor. Öte yandan, kanuni düzenlemeler, müşteri odaklılık ve sivil toplum kuruluşlarından gelen baskı da yatırımcıların bu konuya giderek daha fazla odaklanmasına yol açıyor. Ayrıca, özellikle emeklilik fonları olmak üzere varlık yöneticilerinin müşterileri de yatırımcıların ÇSY risklerini gözettiğini ve buna yönelik bir strateji izlediklerini bilmek istiyor.
 

Yatırımcılar, ÇSY’nin şirketlerin iş stratejilerinin parçası olmasına önem veriyor. Araştırma, özellikle COVID-19 krizini de göz önünde bulundurarak, yatırımcıların %78’inin ÇSY konularını şirketlerin iş stratejilerinde değerlendirdiğini gösteriyor. COVID-19’un şirketlerin operasyonları, gelirleri ve kârlılıkları üzerindeki olumsuz etkileri düşünüldüğünde, şirketlerin bu duruma nasıl uyum sağlayacaklarını ve uzun vadede nasıl değer yaratacaklarını iş planları üzerinden anlatmaları kritik önem taşıyor.

İklim değişikliği, yatırımcılar için en öncelikli konu
Araştırma sonuçlarına göre, yatırımcıların %85’i şirketlerle kurdukları ilişkilerde en öncelikli konu olarak iklim değişikliğini belirtiyor. İklim krizine bağlı riskini yatırım portföyleri için kritik olarak değerlendiren yatırımcılar, şirketlerden etkilerine dair ölçülebilir performans göstergeleri ve net sıfıra geçişlerine dair sağlam planlar talep ediyor. Yönetim kurulu yapısı ve etkinliği, insan kaynakları yönetimi, yönetici ücret ve primleri konuları, iklim riskinin ardından yatırımcıların önceliklendirdiği diğer konular arasında yer alıyor.
İklim değişikliğine yönelik yaklaşım ve aksiyonlar aynı zamanda yatırım kararı verme sürecinde büyük önem taşıyor. 2015’ten beri iklim değişikliğinin yatırım kararlarındaki rolü giderek artarken, araştırmaya katılan yatırımcıların %97’si yatırım kararı verirken iklim değişikliği risklerini çok önemli veya önemli olarak değerlendirdiklerini gösteriyor. Bununla birlikte, araştırmaya katılan bütün yatırımcılar şirketlerin iklimle ilgili beyanlarını inceliyor. İklimle bağlantılı beyanlarda yatırımcıların %61’i şirketlerin iklim değişikliği ve finansal performansları arasında şeffaf ve doğrudan ilişki kurulmasını talep ediyor.
Sürdürülebilir değer yaratımı için kritik olduğu düşünüldüğünden, yatırımcılar şirketlerin varlık sebeplerinin duymayı bekliyor; anket katılımcılarının %86’sı şirketlerin kurumsal amaçlarını açıklamaları gerektiğine inanıyor. Araştırmaya katılan bütün yatırımcılar şirket yöneticilerinin kısa ve uzun dönem teşvik planlarında ÇSY performans göstergelerinin yer alması gerektiği görüşünü taşıyor. Son olarak, araştırma sonuçları hem geleneksel hem de ÇSY konularında aktivist kampanyalara desteğin arttığını gösteriyor. Finansal performansla birlikte zayıf bir strateji ve yönetime sahip olmak ve sermayenin yanlış dağıtımı, yatırımcıların aktivistleri destekleme sebepleri arasında sayılıyor. ÇSY konularına yönelik yatırımcıların beklentilerine karşılık vermemek ve bu konuyla bağlantılı yaşanan önemli problemler de aktivistlerin desteklenmesine yol açabiliyor.
Araştırma sonuçlarını şirketler nasıl yorumlamalı?
Kurumsal Yatırımcı Anketi, yatırımcıların karar verme süreçlerinde öncelikli olarak ÇSY konularını gündeme aldıklarını ortaya koyuyor. Diğer yandan COVID-19 pandemisinin sebep olduğu belirsizlik döneminde şirketlerin risk ve fırsatları nasıl değerlendirdiklerini, operasyonel dayanıklılıklarını ve paydaşları için nasıl değer yarattıklarını, şirketlerin ÇSY etkileri üzerinden belirlediklerini ortaya koyuyor. Birçok farklı paydaş, kurumlardan sosyal, çevresel ve ekonomik açıdan pozitif değer yaratmasını beklerken, kurumların bu beklentiye nasıl cevap verdiği giderek daha fazla önem kazanıyor. Bu kapsamda Morrow Sodali araştırma sonuçlarına dayanarak şirketlere bazı önerilerde bulunuyor.
Kurumların, COVID-19’a nasıl cevap verdiklerini, pandeminin iş stratejilerini nasıl etkilediğini ve bu duruma uyum sağlamak için neler yaptıklarını net bir şekilde ortaya koymaları gerekiyor. Şirket yöneticilerinin varlık yöneticileri ve sahipleriyle ÇSY konularında ilişki kurması ve bu konuda bilgi sahibi olduklarını karşı tarafa aktarmaları, finansal ve finansal olmayan performans arasındaki ilişkiyi ortaya koymaları önemli bir nokta olarak belirtiliyor. Şirketlere ayrıca, sürdürülebilirlik hedeflerini gerçekleştirebilmek için ÇSY metriklerini kısa ve uzun dönemli yönetici ücret ve prim teşvik mekanizmalarına dahil etmeleri yönünde tavsiyede bulunuluyor.
Yatırımcılar özellikle iklim değişikliği konusunu önceliklendirse de pandemiyle birlikte insan kaynakları yönetimi, çeşitlilik, eşitlik, kapsayıcılık, tedarik zinciri yönetimi gibi konular da giderek daha fazla yatırımcıların gündemine giriyor. Bu nedenle şirketler kendileri için önemli olan konuları belirleyerek önceliklendirmeli. Bununla beraber, şirketin stratejisini ve yol haritasını yönlendirmek amacıyla kurumun amacını belirleyerek paylaşması, yönetim kurulunun da şirketin amacına yönelik sorumluluk alması önemli. Son olarak araştırma, ÇSY aktivizmine dikkat edilmesi ve yatırımcıların ÇSY ile alakalı konularda beklentilerine karşılık verilmesi gerektiğinin altını çiziyor.
 
 

SHARE: READ MORE

31 August

İklim biliminin çıkmazı

*Bu haberi 3 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC)’nin büyük etki yaratan raporu, küresel ısınmanın artan etkileri konusunda alarm verirken raporun yazarları ve bağımsız araştırmacıları, raporda dünyanın daha dezavantajlı bölgelerindeki tehditler hakkında yeterli bilgi sağlanamadığını söylüyor. Son IPCC raporunun yazarları, iklim araştırmalarındaki boşluklara ve bazı ülkelerin hala uluslararası bilimsel çabalarda yetersiz temsil edilmesine dikkat çekiyor.

Son yıllarda kaydedilen ilerlemeye rağmen, IPCC’nin araştırmaları Avrupa, Kuzey Amerika ve Okyanusya bölgeleriyle sınırlı kalırken, araştırmaların bulguları da gelişmekte olan ülkeler için yol gösterici değil. Bangladeş merkezli Uluslararası İklim Değişikliği ve Kalkınma Merkezi Başkanı Saleemul Huq,IPCC’nin insanlığın bugüne kadar yaptığı en büyük ve işbirliğine dayalı küresel bilimsel girişim olduğunu söylerken, bu girişimin hala birçok boşluğu olduğunu da vurguluyor.  Raporu hazırlayan ekip, 66 farklı ülkeden ve 234 yazardan oluşuyor, ancak bu yazarların çoğu Amerika Birleşik Devletleri, İngiltere, Almanya ve Avustralya gibi gelişmiş ülkelerde bulunuyor.

MDPI dergisi Climate'de yayınlanan bir araştırmaya göre, Altıncı Değerlendirme Raporu üzerinde çalışan yazarların yalnızca %35'i gelişmekte olan ülkelerden geliyor. Beşinci Değerlendirme Raporu için de bu oran %31.

Huq, 2001 ve 2007'de yayınlanan Üçüncü ve Dördüncü IPCC Değerlendirme Raporları üzerinde çalıştığı süre boyunca bilim insanlarının farklı ülkelerden ve farklı milletlerden katılım sağladığını, ancak Küresel Güney'deki ülkelerin sadece bir veya iki yazar tarafından temsil edildiğini söylüyor. Ayrıca, Thomson Reuters Vakfı'na yaptığı açıklamada, iklim değişikliğine karşı en savunmasız ülkelere öncelik verilmediğini de belirtiyor.

“Çarpıtılmış” araştırma

Araştırmanın diğer boşluğu ise IPCC'nin kendi özgün araştırmasını yürütmek yerine yazarlarının, bulgularını, projeksiyonlarını ve sonuçlarını temel aldığı iklimle ilgili binlerce makaleyi değerlendiriyor olması. 

En son yayımlanan rapor, 2013'teki son rapordan bu yana sekiz yıl boyunca üretilen 14.000'den fazla araştırma makalesinin bir incelemesi. Yazarlar da kendilerine sunulan verilerin “dünya çapında eşit olmayan bir şekilde dağıldığını” belirtiyor.
IPCC raporunda, gelişmekte olan ülkelerde yapılan çalışmalar İngilizce olmadığı ve esas olarak ülke düzeyiyle sınırlı olduğu için ülkelerin iklim bilgilerinin ayrıntılarını karşılaştırmanın da zor olduğu açıklanıyor.

Huq, bunun temel nedenlerinden birinin, gelişmekte olan ekonomilerin iklim bilimine çok daha az kaynak ayırmasıyla alakalı olduğunu söylüyor. Gelişmiş ülkelerin hükümetleri, gelişmekte olan ülkeleri veya bu ülkelerle ilgili çalışmaları desteklediğinde bile, baş araştırmacılar genellikle Küresel Kuzey'den oluyor. Araştırmanın bu çarpıtılmış yanları da, bu bilimsel girişimin başarısızlıkları olarak öne çıkıyor.

Mart ayında Conservation Letters dergisinde yayınlanan bir araştırma, 1945 ve 2019 yılları arasında önde gelen ekoloji, evrim ve koruma konulu 13 dergide en çok yayın yapan yazarların geçmişlerini inceledi. Bu yazarların %75’inden fazlasının ABD, İngiltere, Avustralya, Almanya ve Kanada’dan olduğunu, Küresel Güney ülkelerinin ise “çarpıcı bir şekilde yetersiz temsil edildiğini” tespit etti.

Viyana Üniversitesi'nde biyolog olan, çalışmanın ortak yazarı Bea Maas, bu durumun IPCC gibi uluslararası raporlara dönüştüğünü ve ilgili bir araştırma olmadan, bu konulara yönelik önerilerin de önünün kesildiğini söylüyor.

Afrika’ya erişmek

Tüm bunlara karşı IPCC, statükoyu değiştirme konusunda bazı ilerlemeler kaydediyor. Panel, 2007 Nobel Barış Ödülü'nden elde edilen para ödülünü, gelişmekte olan ülkelerden gelen doktora öğrencilerine, salım azaltımları ve adaptasyonuna yönelik fırsatlar veya iklim değişikliği konularında çalışmaları için burs olarak verdi. Ayrıca en son raporu için de İngilizce dışındaki dillerde akademik dergilerde yayınlanmamış “gri literatürü” dikkate almaya başladı.

IPCC, bunlara ek olarak ilk kez Afrika'ya özgü bir iletişim stratejisi geliştirdi. IPCC'nin Altıncı Değerlendirme Raporu’nun çalışma grubu eş başkanlarından Debra Roberts, bu stratejinin Afrikalılarla, Afrika hakkında konuşmalarını sağladığını belirtiyor. Roberts, IPCC'nin bu yıl yazarlarına çeşitlilik eğitimi de sunduğunu ve gelişmekte olan ülkelerdekiler için dijital olarak bir araya gelmenin düzensiz internet bağlantıları ve dil engelleri gibi zorluklarına dikkat ettiklerini de söylüyor. Ayrıca, gelecekte, Küresel Güney'de iklim değişikliği üzerinde çalışacak araştırmacıların katılımını etkilemenin de çok önemli olacağını vurguluyor.

Ekiplerin nasıl kurulduğunu, fırsatların nasıl dağıtıldığını, politikacıların ve karar vericilerin iklim değişikliğinin etkilerinin azaltılmasına yönelik yatırımlara ne kadar teşvik edildiğini etkilemek ve değiştirmek, bu süreçte büyük bir önem taşıyor. Tek tek ülkelere odaklanmak yerine bölgesel veya küresel bir yaklaşım benimsemek için araştırma altyapısını ve kapasitesini artırmak daha kapsayıcı bulgular elde etmeyi sağlayabilir çünkü iklim dünyanın aksine sınırlara sahip değil.
 

SHARE: READ MORE

31 August

Ozon tabakasını onarmanın iklim krizi üzerindeki etkisi

*Bu haberi 3 dakika içinde okuyabilirsiniz.

1980'lerde, Güneş'in zararlı ultraviyole (UV) radyasyonunu emen üst atmosferdeki bir bölge olan ozon tabakasını korumak için atılan adımlar sayesinde insanların dünyanın geleceği hakkında endişelenmesi gereken çevresel konulardan biri eksildi.

1970'lerin ortalarında bilim insanları, diğer uygulamaların yanı sıra, kloroflorokarbonların (CFC'lerin) soğutucu olarak ve aerosol kutularında itici gaz olarak artan kullanımının ozon tabakasını etkilediğini fark ettiler. Daha sonra çok sayıda değişiklikle güçlendirilen ve 197 ülke tarafından onaylanan Montreal Protokolü'nün 1987'de imzalanmasıyla, dünya CFC'leri aşamalı olarak kaldırdı. Bugün ise atmosferdeki CFC seviyeleri düşüyor ve ozon tabakası iyileşmeye başlıyor.

Peki ya Montreal Protokolü imzalanmasaydı dünya şimdi nasıl görünürdü? Uluslararası bir ekiple yürütülen yeni bir araştırma bu sorunun cevabını arıyor.

Daha önceki araştırmalar ve bilim insanları, ozon tabakasının daha ince olduğu ve daha yüksek seviyelerde UV radyasyonunun dünyaya ulaştığı bir senaryoda, cilt kanseri vakalarına çok daha sık rastlanacağını belirtiyor. CFC'ler aynı zamanda sera gazları da olduğu için bu tür senaryolarda küresel ısınmanın da artacağı ortaya konuyor. Gerçekleştirilen yeni araştırma ise bu durumun bitki örtüsü üzerindeki etkisine odaklanıyor.

İnsanlar gibi bitkiler de yüksek UV seviyelerine maruz kaldıklarında zarar görürler. Bitkiler büyüdükçe karbondioksiti (CO²)'yi emer, ancak UV radyasyonu %10 arttığında bitkiler %3 daha az biyokütle biriktirir. Montreal Protokolü olmasaydı, UV seviyelerinin yüzyılın sonunda bugünden ortalama 4,5 kat daha yüksek olacağı tahmin ediliyor. Bu senaryo, insanların saldığı CO²'nin bitkiler ve toprak tarafından tutulması yerine, atmosferde kalacağı ve küresel ısınmanın artacağı anlamına geliyor.

Montreal Protokolü olmayan bir dünya

Araştırma kapsamında, iklimi, atmosferin kimyasını, bitki örtüsünü ve karbon döngüsünü temsil etmek için bilgisayar modelleri kullanılarak iki farklı dünya simülasyonu gerçekleştirildi. İlki, dünyayı CFC'lerin tehlikeleri konusunda uyaran 1974 tarihli makalenin hiç yayınlanmadığını ve bu sebeple de CFC’lerin kullanımlarının yılda %3 oranında arttığını varsayıyor. İkincisi ise, CFC'lerin kontrol edildiği ve ozon tabakasının onarıldığı, şu anda içinde yaşadığımız ve yaşama yolunda ilerlediğimiz bir dünyayı temsil ediyor. CFC'ler dışında, bu iki dünya arasında bir fark bulunmuyor.

CFC'lerin aşamalı olarak kaldırıldığı bir dünya, gelecekteki daha sıcak iklimlerden bekleyeceğimiz bir dünya gibi görünüyor. Küresel sıcaklıklar, tüm olumsuz sonuçlarıyla birlikte artıyor, ancak – gerçek dünyadan beklediğimiz gibi – ozon tabakası yüzyılın ortalarında eski seviyelerine kavuşuyor. Diğer senaryoda ise, ozon tabakası büyük ölçüde inceliyor ve yüzyılın sonunda her yerde ozon konsantrasyonları Antarktika ozon deliğinde görülen seviyelerin altına düşüyor. 2050'lere gelindiğinde, CFC kullanımının azalmadan devam ettiği dünyadaki bitkiler, UV hasarı nedeniyle, CFC'lerin aşamalı olarak kullanımdan kaldırıldığı dünyadakine kıyasla karbonun yarısını emiyor. Yüzyılın sonunda, bu durum bitkilerde ve topraklarda %30 daha az karbon depolanmasına neden oluyor. Bu, yüzyılın sonuna kadar atmosferde %30 daha fazla CO² anlamına geliyor ve bu da iklime 0,8°C daha fazla ısınma ekliyor.

Tek başına 0,8°C, mevcut küresel sıcaklıkları Paris Anlaşması'nın en iddialı hedefini temsil eden 1,5°C seviyesinin üzerine çıkarmak için yeterli. Böyle bir senaryoda, CFC'lerin sera etkisinden kaynaklanacak olan 1,7°C'yi de eklersek, Montreal Protokolü'nün fazladan 2,5°C'lik bir ısınmayı önlediği görülüyor.

Bu bağlamda, Montreal Protokolü'nü iklim müzakereleri için bir model olarak düşünmek çekici olsa da CFC'leri ve alternatif kimyasallar çok daha sınırlı sayıda şirketle bağlantılı. Fosil yakıtlara baktığımızdaysa durumun çok daha yaygın olduğu görülüyor. Yine de içinde bulunduğumuz noktada, Montreal Protokolü’nün başarılı bir iklim anlaşması olduğunu kabul ederek, ilerleyen dönemlerde bunun gibi başarılı anlaşmaların artması iklim kriziyle mücadele için büyük önem taşıyor.
 

SHARE: READ MORE

30 August

Taliban yönetimindeki Afganistan’da, zor kazanılmış kadın hakları tehdit altında

*Bu haberi 3 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Taliban 20 sene sonra tekrardan Afganistan’ın kontrolünü ele geçirirken Afgan kadınları uzun uğraşlar sonucu kazandıkları birçok hakkın ellerinden alınması korkusunu yaşıyor. 1996 ve 2001 yılları arasındaki Taliban iktidarında, kadınların eğitim ve çalışma haklarına el konulmuştu, kadınlar sadece erkek bir akraba eşliğinde sokağa çıkabiliyor ve o zaman bile burka ile tamamen örtünmeleri gerekiyordu. Bu katı kurallara karşı çıkanlara ağır cezalar ve yaptırımlar uygulanıyordu.
 
Taliban'ın devrilmesinden ardından 20 yıl içinde, Afgan kadınları kendi hakları için girdikleri yoğun mücadele sonucunda Afganistan Bağımsız İnsan Hakları Komisyonu'nun kurulması da dahil olmak üzere ülkede insan haklarının geliştirilmesinde proaktif bir rol üstlendi. Kadın İşleri Bakanlığı’nın kurulması, 2009'da kadına yönelik şiddetle mücadele için dönüm noktası niteliğinde bir yasa çıkarılması ve Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi gibi çeşitli uluslararası insan hakları belgelerine imzacı olunması bu sürede elde edilen gelişmelerden birkaçı. Şimdi Afganistan bir kez daha Taliban kontrolündeyken kadınlar daha derin hak ihlallerinin yaşanmasından endişe duyuyor.
 
Zaman içinde elde edilmiş gelişmelere rağmen, Dünya Sağlık Örgütü Afganistan'daki kadınların neredeyse %90'ının en az bir tür aile içi şiddete maruz kaldığını ve %17'sinin cinsel şiddete maruz kaldığını tahmin ediyor. Bu yüksek şiddet oranı kültürel değerlerle desteklense de yasalar ve adalet sisteminin işleyişi ile de mümkün kılınıyor.
 
Çoğu durumda kadınlar; aile üyeleri ve yetkililer tarafından yasal işlem yapmaktan caydırılıyor veya adalete erişimleri engelleniyor. Örneğin Afgan bir kadın, Kadına Yönelik Şiddetin Ortadan Kaldırılması yasası uyarınca haklarını korumak için yasal işlem başlatmaya karar verirse, bu davranışı yüzünden sıklıkla bir aile üyesinden şiddet görüyor. Birçok kadın, mahkeme prosedürleri sırasında taciz edici vajinal muayeneler veya “bekaret testleri” yoluyla cinsel saldırıya maruz kalıyor. Kadınlar evlilik dışı cinsel ilişki de dahil olmak üzere ahlaki suçlarla suçlandığında, ceza yargılamasının rutin bir parçası olarak bekaret muayenesine sokuluyorlar. Çoğu durumda kadınların cinsel geçmişleri mahkemede uzun hapis cezalarını destekleyen bir delil olarak kullanılıyor. Afganistan'da yasal süreçler genelde gecikmeli ilerliyor fakat bu durum ayrımcı kültürel normlar ve aile desteğinin olmaması nedeniyle kadınlar için daha da büyük risk oluşturuyor. Kadınlar arasındaki düşük okuryazarlık oranı, adalet sistemine dair bilgi eksikliği, finansal kaynaklara sınırlı erişim ve maddi açıdan erkeklere bağımlı olma hali yasal yollara başvurmaları önünde önemli bir engel oluşturuyor.
 
Kadınlar, resmi engellere ek olarak, jirgas (yerel liderler meclisi) ve şura (danışma süreci) gibi gayri resmi adalet mekanizmaları aracılığıyla da güçlü bir toplumsal baskıyla karşı karşıya kalıyordu. Ayrıca kadınlar kendi adlarına konuşma özgürlüğüne sahip olmadıklarından, gayri resmi çözüm toplantılarında bir erkek aile üyesi tarafından temsil ediliyorlar ve kabileler arasındaki sorunların çözümünde kadınların değiş tokuş edilmesi gibi ayrımcı çözümlerle karşı karşıya kalıyordu. 
 
Kadınlar, aile içi şiddet nedeniyle evden kaçtıkları durumda zina (ahlaki suçlar) nedeniyle hapse atılabiliyor, mahkemede bir kadın lehine karar alınsa bile, kadın kendi ailesi tarafından şiddete maruz kalabiliyor ve eşlere karşı yasal işlem başlatmak genellikle utanç verici bir tabu olarak algılanıyordu.
 
Özetle, dini değerlere, geleneklere ve kabile değerlerine dayanan ve genellikle ayrımcı kararlarla sonuçlanan Afgan hukuk sistemi kadınlar için Taliban döneminden önce de oldukça zordu. Ancak bu olumsuz uygulamalara rağmen en azından değişim için gerekli adımlar atıldığını ve kadın hakları mücadelesinin yürütüldüğünü unutmamak gerek. Taliban yönetiminde ise ayrımcı uygulamaların çok daha şiddetli hale geleceği ve norm olarak kabul edilmesi bekleniyor. Uluslararası sivil toplum kuruluşlarının ve yabancı elçiliklerin desteği çekildikten sonra şimdiye kadar Afganistan'da faaliyet gösteren birçok kadın hakları organizasyonunun ve diğer sivil toplum gruplarının geleceği ise bir diğer endişe konusu.
 
Taliban’ın, kadınların “kendi çerçevelerinde” çalışmalarına ve okumalarına izin vereceği yönündeki açıklamaları ise sunulan çerçevenin belirsizliği nedeniyle güvensizlikle karşılandı. Uluslararası toplumun geri çekilmesiyle daha da güçlenecek Taliban yönetimi ise kadınları desteklemek için yürürlükte olan anayasal ve uluslararası korumaları kasten ihlal edecek gibi görünüyor. 20 yıl önce Taliban’ın ekstrem şeriat yasaları altında yaşayan kadınlar, yeni rejimin farklı olmayacağını, dini yasaların ataerkil bir düzen içinde yorumlanmasıyla kadın düşmanlığı yapan uygulamaların daha da artacağını düşünüyor.
 
 
 
 

SHARE: READ MORE

27 August

UNICEF: “Neredeyse tüm çocuklar iklim risklerine maruz kalıyor.”

*Bu haberi 3 dakika içinde okuyabilirsiniz.

İklim değişikliği, biyoçeşitlilik kaybı, hava, toprak, su ve okyanuslardaki artan kirlilik seviyeleri dünyanın doğal sistemlerinin sınırlarının aşıldığının en önemli göstergesi. İklim değişikliği küresel olarak insanların iyi olma halini etkilediğinden iklim değişikliği artık sadece çevresel bir kriz değil aynı zamanda insan ve özellikle de çocuk hakları krizi olarak ele alınıyor.
 
1989'da, dünyadaki hemen hemen her ülke çocukların yaşamak için temiz bir çevre, temiz hava, temiz su ve yiyeceğe erişim hakları olduğu konusunda anlaştılar ve çocukların yaşama, eğitim gibi temel haklarını koruma altına alma sözü verdiler. Fakat iklim değişikliği konusundaki başarısız politikalar bu sözün tutulmasını engelliyor. Bugün çocuklar, okula gitmek ya da güvenli bir evde yaşamak yerine iklim ve çevresel şoklar nedeniyle kıtlık, çatışma ve ölümcül hastalıklara katlanıyor. Bu şoklar, dünyanın en genç, en yoksul ve en savunmasız çocuklarını daha da yoksulluğa itiyor ve çevresel risklere karşı dayanıklılıklarını azaltıyor. Çocuklar, aşırı hava koşullarına, toksik tehlikelere ve bunun neden olduğu hastalıklara karşı yetişkinlerden daha savunmasız olmakla kalmıyorlar, aynı zamanda bu durum çocukların geleceğini de yetişkinlere göre daha fazla tehdit altında bırakıyor. UNICEF tarafından yayınlanan Çocukların İklim Riski Endeksi (The Children’s Climate Risk Index - CCRI) raporu çocukların iklim değişikliğinin etkilerine ne derece maruz kaldıklarına ilişkin ilk kapsamlı görüşü sunuyor.
 
Rapora göre çocuklar önümüzdeki yıllarda çok daha tehlikeli ve belirsiz bir dünyada yaşamak zorunda kalacak. Yeryüzündeki hemen hemen her çocuk, en az bir iklim ve çevresel tehlikeye, ısı dalgaları, kasırgalar, hava kirliliği, sel ve su kıtlığı gibi şok veya strese maruz kalıyor. Çocuklar fiziksel ve fizyolojik olarak risklere karışı daha savunmasız olduklarından ve önlerinde daha uzun bir ömür olduğundan iklim ve çevresel şoklardan yetişkinlere göre daha çok etkileniyorlar.
 
Rapor aynı zamanda ülkeleri, çocukların çevresel streslere ve aşırı hava olaylarına karşı ne kadar savunmasız ve tehlikede olduklarına göre sıralıyor. Buna göre, küresel olarak yaklaşık 1 milyar çocuk, yani dünyadaki çocukların neredeyse yarısı, iklim değişikliği nedeniyle yüksek risk altındaki ülkelerde yaşıyor. 163 ülkenin incelendiği raporda Türkiye 97. sırada yer alırken,  Orta Afrika Cumhuriyeti, Çad ve Nijerya çocuklar için en riskli ülkeler arasında yer alıyor. Aşırı derecede yüksek risk altındaki ülkelerin dörtte biri (33 ülkeden 8'i) çok yüksek düzeyde göç oranına sahip, bu ülkelerde nüfusun %5'inden fazlası yerinden edilmiş durumda.

Ayrıca son derece yüksek riskli ülkelerin sadece yüzde 40'ı Ulusal Olarak Belirlenmiş Katkılarında (NDC'ler) çocuklardan ve gençlerden bahsediyor. Rapor aynı zamanda dünyadaki en yüksek riskli yerlerin iklim değişikliğinin nedenlerine en az katkıda bulunanlar olduğunu belirtiyor. Buna göre aşırı derecede yüksek riskli 10 ülke, küresel emisyonların yalnızca yüzde 0,5'inden sorumlu.
 
Raporda birden fazla iklim riskiyle karşı karşıya olan bölgelerde tam olarak kaç çocuğun yaşadığı da inceleniyor ve iklim krizinin çocuklar üzerindeki etkisine dair tam bir fikir oluşturmak için birbirini tetikleyen çevresel riskler, sağlık, eğitim ve su ve sanitasyon gibi temel hizmetlerin mevcudiyeti ve kalitesine ilişkin verilerle birleştiriliyor. Buna göre 850 milyon çocuk - tüm çocukların yaklaşık üçte biri - dört veya daha fazla çevresel krize maruz kalıyor ve bu da çocukların gelişimi için zorlu bir ortam yaratıyor. Bu tehlikeler sadece birbirini şiddetlendirmekle kalmıyor, COVID-19 da dahil olmak üzere diğer sosyal, politik ve sağlık riskleriyle etkileşime girip toplumdaki eşitsizliği de arttırıyor. Üst üste binen tehlikeler nihayetinde dünyanın belirli bölgelerini çocuklar için daha da güvencesiz ve riskli yerler haline getirerek gelecekteki potansiyellerini büyük ölçüde azaltıyor.
 
Hükümetlerin ve şirketlerin, Paris Anlaşması uyarınca sera gazı salımlarını azaltarak iklim değişikliğinin temel nedenlerini çözmek için acilen çalışması gerektiği raporda vurgulanıyor. Ayrıca ülkelerin, Paris Anlaşması hedeflerine ulaşmak için uygun karbon bütçelerini belirlemek ve nihayetinde ekonomiyi fosil yakıtlardan uzaklaştırmak için gereken sert adımları atmak da dahil olmak üzere, en kötüsünü önleme taahhüdünde bulunmaları için hala zaman olduğu belirtiliyor. Fakat iklim krizini ele almak, toplumun her kesiminin harekete geçmesini gerektiriyor. Hükümetlerin çevre politikalarının çocuklara duyarlı olması, şirketlerin çocukların bağımlı olduğu doğal çevreyi korumaları, okullarda öğrencilerin daha yeşil bir geleceğe hazır hale gelecek şekilde eğitilmeleri gerekiyor.
 
İklim değişikliğine karşı sera gazı salımlarını azaltmak gibi uzun vadeli çözümlerin yanında; su, sanitasyon ve hijyen hizmetlerine erişim, sürdürülebilirlik eğitimleri, sağlık ve beslenme hizmetlerine erişim ve sosyal koruma ve yoksulluğun azaltılması gibi alanlara yatırım yapılması büyük önem taşıyor. Ayrıca aktivizm yoluyla gelecekleri için değişim talep eden gençlerin ulusal ve uluslararası alanda daha çok dinlenilmesi gerekiyor. COP26 da dahil olmak üzere tüm ulusal, bölgesel ve uluslararası iklim müzakerelerine ve iklimle ilgili tüm karar alma süreçlerine çocuklar ve gençler dahil edilmeli.

SHARE: READ MORE

19 August

Dijital kimlikler ayrımcılığa mı yol açıyor?

*Bu haberi 4 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Dünya, daha önce mümkün olması asla tahmin edilmeyen bir düzeyde birbirine bağlı hale geldi.  Bunun bir yansıması olarak, devletlerle birlikte iletişim, ulaşım, teknoloji ve uluslararası kalkınma kuruluşlarının birçoğu dijital kimliği benimsedi. Dijital kimlik, dijital bir kanal aracılığıyla açık bir şekilde kimlik doğrulaması yaparak bankacılık, devlet yardımları, eğitim ve diğer birçok kritik hizmete erişimi sağlamak için havalimanlarından sağlık kayıt sistemlerine birçok alanda kullanılıyor. Bankacılık, seyahat ve sigorta endüstrileri ürünleri ve hizmetleri için daha sorunsuz süreçler yaratmayı hedeflerken, hükümetler devlet hizmetlerini evrenselleştirmek amacıyla vatandaşlarını dijitalleştirmeye çalışıyor. Bugünlerde, her bir bireyin kendi dijital kimliğinin olması yönünde çalışmalar hızlı bir şekilde devam ediyor.

Bu yeni dijital veri yönetimi çağına giriş aşaması kendiliğinden gelişmedi. Dünya Bankası ve Birleşmiş Milletler gibi uluslararası kuruluşlar devletleri, yapısal yoksulluk, vatansızlık ve sosyal dışlanma ile mücadele etmek amacıyla vatandaşlarına yasal varlıklarının kanıtını sağlamaları için teşvik etti. Kuruluşlar bu süreçte, özellikle dezavantajlı bireylerin devlet tarafından sağlanan yardımlar kapsamında ödeme almaları için bir kimlik kartı edinmelerinin önemini vurguladı.

Bu gelişmeler olumlu olarak yorumlansa da dijitalleşme bazı durumlara ayrımcılığa da yol açabiliyor. Yapılan bir araştırmaya göre, devletler dijital kimlik sistemlerini belirli gruplara karşı bir silah gibi kullanabiliyor. Araştırma, bu tür sistemlerin Dominik Cumhuriyeti hükümetinin Haiti kökenli siyahi popülasyonların Dominik kimliklerine erişmelerini ve bunları yenilemelerini sistematik olarak engellemesi gibi dışlayıcı mekanizmalar oluşturduğunu vurguluyor.

Dominik Cumhuriyeti'nde doğan Haiti kökenli insanlar, bir süre önce kendilerini kimliklerini (yeniden) almak için bir mücadele içinde buldu. Yetkililer, 80 yılı aşkın bir süredir Haitili göçmenler arasından yeni doğanlara yanlışlıkla Dominikli evrakları sağladıklarını ve şimdi bu hatayı düzeltmeleri gerektiğini iddia ediyordu. Bu vatandaşlar Dominikli olduklarını söylemelerine ve bunu kanıtlayacak evrakları da olmasına rağmen devlet bunu kabul etmedi. Bu uygulamalar, 2013 yılında, ülkede doğan Haiti kökenli insanları Dominik vatandaşlığından çıkaran ve onları vatansız hale getiren dönüm noktası niteliğinde bir kararla sonuçlandı. Sonuç olarak temel haklara erişmek için bir kimliğe sahip olmak gerektiğinden, on binlerce insan temel sağlık hizmetlerinden, refahtan ve eğitimden dışlandı. Bu durum dijital kimlik sistemlerinin, aslında Haiti soyundan gelen vatandaşların Dominik nüfus sicilinden geriye dönük olarak dışlanmasına ve etnik azınlık statülerini daha görünür hale getirmesine yol açtığını gösteriyor.  Yaşananlar, ayrıca vatandaşlığın nasıl tanımlanması gerektiği ve dijital kimlik sistemlerine kimlerin erişebileceği tartışmasını da ön plana çıkarıyor.  

Bu tür dışlanmaların benzerlerinin dünya çapında da yaygınlaştığı görülüyor. Dijital kimlik ve vatandaşlık hakları arasındaki bağlantıları vurgulayan bir örnek de Kenya'nın dijital kimlik programı. Kenya etnik olarak çeşitliliğe sahip bir ulus olsa da belirli azınlıklara karşı sistematik ve yaygın bir ayrımcılık yapıldığı düşünülüyor. Müslüman Kenyalılar, iddiaya göre güvenlik nedenleriyle 1980'lerden beri ülkede özel incelemeye tabi tutuluyor. Bu nedenle, Kenya'daki Müslüman gruplar, ulusal kimlik elde etmek için halihazırda sayısız bürokratik engelle karşı karşıya. Kenya, ulusal kimlik programlarının yeni dijital versiyonu olan Huduma Namba'yı benimsediğinde de bu kurumsal ayrımcılık devam etti. Dijital bir kimlik elde etmek için vatandaşların kimlik kanıtı sağlamaları gerekiyor ancak var olan durum, çok sayıda Müslüman Kenyalı'nın resmi kimlik belgelerine sahip olmadığı anlamına geliyor. Sonuç olarak, birçok Kenyalı Huduma Namba'nın dışında kalmaya devam ediyor. Dahası, dijital kimliğe sahip olmamanın sonuçları, dijital olmayan bir kimliğe sahip olmamanın sonuçlarından çok daha kötü. Eğitimden kamu hizmetlerine ve sağlık hizmetlerine kadar Kenya'daki hemen hemen tüm kamu hizmetlerine erişim için artık bir dijital kimlik gerekiyor. Bu durumda, dijital kimlik yalnızca mevcut önyargının etkisini artırıyor ve ağırlaştırıyor.

2019 yılında, University of Exeter Hukuk Fakültesi'nden araştırmacılar, dijital kimliğin azınlık statüsünü daha belirgin hale getirmesi nedeniyle, dijitalleştirilmiş programların azınlık gruplarına zulmü ve dışlamayı daha kolaylaştırdığını gösterdi. Dijital kimliğe sahip olmak, yasal belgeleri olmayan insanları daha görünür yaptığı için bu kişileri suistimal ve sömürüye karşı daha savunmasız hale getirebilir. Ayrıca bilginin yanlış ellere geçme ihtimali de bulunduğu için, yetkililerin etnik kökenlerine göre bireyleri hedef almalarını kolaylaştırabilir.

Bunun gibi tartışmalar dijitalleşmenin artmasıyla önümüzdeki 10 yıl içinde daha yaygın hale gelecek. Otobüs şirketi nakit değil sadece kart aldığı için artık toplu taşımayla seyahat edemeyen bireyler ya da sistem onu “yasadışı” göçmen olarak işaretlediği için çalışmayı bırakması gerektiğini söylenenler gibi birçok olumsuz senaryoyla karşılaşmamız mümkün. Kendini bu yeni dijital çağdan dışlanmış bulan insanlar için günlük hayat sadece zor değil, neredeyse imkânsız hale gelecek.

Dijital kimlik kayıtlarını hızlandırma ihtiyacı artarken, pandemi sonrası dünyada bir adım geri atıp düşünmemiz gerekiyor. Dijital COVID pasaportları, biyometrik kimlik kartları ve veri paylaşımlı takip sistemleri için yapılan çağrılar, yalnızca sınırları geçen insanların değil, aynı zamanda yerleşik nüfusların da giderek daha fazla denetlenmesini kolaylaştırıyor. İnsanlara dijital bir kimlik vermek, ancak bunu sağlayanların olası ayrımcılık riskini azaltması ve yüksek gizlilik ve veri koruma standartlarını desteklemesi durumunda insan haklarının korunmasına yardımcı olacaktır.
 
 

SHARE: READ MORE

19 August

IPCC’den kırmızı kodlu rapor

*Bu haberi 3 dakikada okuyabilirsiniz.

Orta Çin, Batı Avrupa ve ülkemizde yaşanan orman yangınları ve sel felaketleri de dahil olmak üzere yakın zamanda meydana gelen çok sayıda iklim felaketi, insanların dikkatini daha önce hiç olmadığı kadar iklim krizine odakladı. İklim değişikliğinin olumsuz etkileri hızla artış gösterirken geçtiğimiz haftalarda yayınlanan Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (Intergovernmental Panel on Climate Change—IPCC) raporu, en azından kısa vadede iklim krizinin bazı etkilerinin artık geri döndürülemeyeceğini gösteriyor.
 
Rapor, insan kaynaklı iklim değişikliğinin şimdiden dünyanın birçok bölgesinde ve atmosfer, okyanus, buzullar da dahil tüm sistemlerde hissedilmeye başlayan etkilerini eşi benzeri görülmemiş olarak yorumluyor. Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri António Guterres, raporu "insanlık için kırmızı kod” olarak değerlendiriyor. Ayrıca küresel ısınma seviyelerini sanayi öncesindeki gibi 1,5 derecede tutma hedefinin gerçekçi olmadığını, 1,5 derece sınırının yakın zamanda aşılacağını belirtiyor. Guterres, küresel ısınma seviyelerini bu sınırda tutmanın tek yolunun küresel ölçekte çabaları hızlandırmak ve radikal çözümlere gitmek olduğunu vurguluyor.
 
66 ülkeden 234 bilim insanı tarafından hazırlanan rapor, insan etkisinin iklimi en az 2 bin yıldır görülmemiş bir oranda ısıttığının altını çiziyor. Raporda çok çarpıcı verilere yer veriliyor. 2019'da atmosferik CO2 konsantrasyonlarının 2 milyon yıldaki en yüksek seviyesine ulaştığını gösteren rapor, küresel yüzey sıcaklıklarının 1970’ten beri son 2000 yılda görülmemiş bir hızda arttığını belirtiyor. Son on yılda (2011-2020) kaydedilen sıcaklıklar, yaklaşık 6.500 yıl öncesinin yüzyıllık sıcak dönemlerini bile aşmış durumda. Küresel ortalama deniz seviyesi 1900'den bu yana, son 3.000 yılda olduğundan çok daha hızlı bir şekilde yükseliyor.
 
Rapor, insan faaliyetlerinden kaynaklanan sera gazı salımlarının 1850-1900 yılları arasında yaklaşık 1,1°C'lik ısınmadan sorumlu olduğunu gösteriyor ve önümüzdeki 20 yılda ortalama küresel sıcaklığın 1,5°C'ye ulaşması veya bu dereceyi aşması bekleniyor. IPCC uzmanları önümüzdeki on yıllarda CO2 ve diğer sera gazı emisyonlarında hızlı ve keskin düşüşler olmazsa, 2015 Paris Anlaşması'nın hedeflerine ulaşmanın mümkün olmayacağını ve 21. yüzyılda 2°C'lik küresel ısınmanın aşılacağı konusunda uyarıda bulunuyorlar.
 
Yakın zamanda gerçekleştirilen bir araştırma da sera gazı salımlarındaki artışın yol açabileceği tehlikelerin ciddiyetini ortaya koyuyor. Piyasaların karbon kirliliğini nasıl fiyatlandırdığını etkileyebilecek yeni bir araştırmaya göre, sera gazı salımlarının neden olduğu artan sıcaklıklar nedeniyle Almanya'nınkine eşdeğer bir nüfus - 83 milyon kişi - 2100 yılına kadar hayatını kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya. Gezegenin 2100 yılına kadar 4,1 santigrat derece ısınacağını öngören hesaplamalara göre, dünya atmosferine 2020’de yayılan her 4.434 ton karbon bu yüzyıl içerisinde bir kişinin ölümünden sorumlu olacak. Çalışma ayrıca, üç ortalama Amerikalının hayatı boyunca sebep olduğu hava kirliğinin bir kişinin ölümüne yol açacağını ortaya koyuyor.
 
İnsan faaliyetlerinin iklim üzerine etkisi
 
IPCC raporunda sıcak hava dalgaları, şiddetli yağış, kuraklıklar gibi ekstrem hava olayları ile insan faaliyetleri arasındaki doğrudan ilişkinin daha da belirgin hale geldiği belirtiliyor. Rapor, doğal etkenlerin özellikle bölgesel düzeylerde ve kısa vadede insan kaynaklı değişiklikleri hafifletebileceğini ancak uzun vadeli küresel ısınma üzerinde çok az etkisi olacağını açıkça ortaya koyuyor.
 
Uzmanlar, önümüzdeki on yıllarda iklim değişikliklerinin tüm bölgelerde artacağını tahmin ediyor. 1,5°C'lik küresel ısınma; artan sıcak hava dalgaları, daha uzun süreli sıcak mevsimler ve daha kısa süreli soğuk mevsimler anlamına geliyor. 2°C'lik küresel ısınmada ise, aşırı sıcaklıkların tarım ve sağlık için kritik tolerans eşiklerine ulaştırması bekleniyor. Fakat iklim değişikliğinin tek etkisi sıcaklıklardaki artışla sınırlı kalmayacak. Artan sıcaklıklar, su döngüsünü yoğunlaştıracağından birçok bölgede daha yoğun yağış, sel ve kuraklık yaşanacak. 21. yüzyıl boyunca deniz seviyesi sürekli yükselmeye devam edeceğinden kıyı bölgeleri daha sık ve şiddetli kıyı taşkınlarına ve kıyı erozyonuna maruz kalacak. Daha önce 100 yılda bir meydana gelen aşırı deniz seviyesi olaylarının, bu yüzyılın sonunda her yıl gerçekleşebileceği öngörülüyor. Rapor ayrıca, daha fazla ısınmanın mevsimsel kar örtüsü kaybını, buzulların ve buz tabakalarının erimesini ve yaz Arktik deniz buzunun kaybını artıracağını gösteriyor.
 
Nasıl önlemler alınmalı?
IPCC uzmanları, iklim değişikliğini sınırlamak için hala zaman olduğunu söylüyor. İklimi stabilize etmek, sera gazı salımlarında güçlü, hızlı ve sürekli azalma ve net sıfır CO2 emisyonlarına ulaşılmasını gerektirecek. Başta metan olmak üzere diğer sera gazlarını ve hava kirleticilerini sınırlamak hem sağlık hem de iklim için fayda sağlayabilir. CO2 ve diğer sera gazlarının salımlarında güçlü ve sürekli azalmalar, hava kalitesini hızla iyileştirebilir ve 20 ila 30 yıl içinde küresel sıcaklıklar dengelenebilir. Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) başkanı Peteri Taalas IPCC’nin raporunu yorumlarken, iklim adaptasyonuna dikkat etmek gerektiğini vurguluyor ve iklimdeki olumsuz eğilimlerin onlarca yıl ve bazı durumlarda binlerce yıl devam edeceğini hatırlatıyor. Uyum sağlamanın güçlü bir yolu olarak, erken uyarı, iklim ve su hizmetlerine yatırım yapılmasını öneriyor.
 
Raporun yayınlanan ilk bölümünde insan faaliyetlerinin iklim değişikliğine etkisi ve çevresel problemlerin ciddiyeti üzerinde duruluyor, önümüzdeki aylarda yayınlanması beklenen bir diğer bölümde ise bu etkileri engellemek için neler yapılabileceği üzerine odaklanılacak.
 
Rapordan sonra gözler kasım ayında Glasgow'da yapılacak COP26 iklim konferansı zirvesine çevrildi. Tüm ulusların -özellikle de gelişmiş G20 ekonomilerinin- net sıfır emisyonlu koalisyona katılmaları ve küresel ısınmayı yavaşlatma ve tersine çevirme konusundaki sözlerini somut bir şekilde güçlendirmeleri gerekiyor.
 
 

SHARE: READ MORE

19 August

Net sıfır karbon hedefinin gerçek maliyeti

*Bu haberi 4 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Her geçen gün daha fazla hükümet ve şirket net sıfır karbon taahhüdü veriyor fakat atmosferden karbonu uzaklaştırmanın gerçek maliyeti yoksullar için yıkıcı olabilir. Yoksulluk karşıtı kampanyacılar, bazı net sıfır karbon planlarının uygulanmasının küresel tarım için zararlı etkileri olabileceğini söylüyor. Oxfam International’ın hazırladığı rapor, net sıfır hedefine ulaşmak için tercih edilen planlardan biri olan ağaç dikmenin tamamen gerçekçi olmadığını, çünkü bunun 1,6 milyar hektarlık yeni orman arazisi gerektireceğini söylüyor. Böyle bir alan Hindistan'ın beş katı ve dünya üzerindeki mevcut tüm tarım arazilerinden daha büyük.
 
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi UNFCCC'ye göre, geri dönüşü olmayan çevresel zararları önlemek ve sıcaklık artışını uluslararası olarak kabul edilen 1,5°C seviyesinde tutmak için hükümetlerin, karbon salımlarını 2030 yılına kadar 2010 senesindeki seviyelerinden yüzde 45 azaltmaları gerekiyor.
 
Ülkelerin mevcut salımları azaltma planlarıyla, bilim insanlarının gerekli olduğunu söylediği 1,5°C bir yana, 2015 yılında Paris'teki toplantısında kabul edilen daha yumuşak bir hedef olan 2°C’yle sınırlamak için bile yetersiz görülüyor. Oxfam, mevcut planların, ihtiyaç duyulan yüzde 45'ten çok uzak bir şekilde, salımlarda yalnızca yüzde 1'lik bir azalma elde edeceğini söylüyor.
 
İklim krizi küresel açlık, göç ve insani kriz sorunlarını dünya çapında giderek daha da derinleştirirken bu konuda hükümetlerin mevcut eylem eksikliği, sivil toplum kuruluşlarının eşitsizlik ve yoksullukla mücadele çabalarını zayıflatıyor. 
 
Oxfam International'ın iklim değişikliği lideri Nafkote Dabi hükümetlerin ve şirketlerin verdiği “net sıfır” taahhütlerini gezegenin geleceğiyle ilgili tehlikeli bir kumar olarak görüyor. Dabi’ye göre, 'net sıfır', salımlarda ciddi ve gerçek kesintiler, fosil yakıtların aşamalı olarak kaldırılması ve temiz enerji ve tedarik zincirlerine yatırım yapılmasını gerektiren 'gerçek sıfır' hedeflerine dayanmalı. Bunun yerine, çok fazla “net sıfır” taahhüdü, iklim eylemsizliği için uygun bir ortam yaratıyor. Dabi, doğa ve kara bazlı karbon giderme planları yapılırken verilen sözlerin daha dikkatli kontrol edilmesi gerektiğini belirtiyor. Mevcut planlara göre, net sıfır hedefini gerçekleştirmek için dikilmesi gereken ağacı karşılayacak yeterli arazi olmadığını ve bu önlemde ısrarcı olunduğu takdirde daha fazla açlık, toprak gaspı ve insan hakları ihlalleri yaşanacağı konusunda uyarıyor.
 
Ayrıca, UNFCCC'den Patricia Espinosa, hükümetlerin net sıfır karbon hedefi için verilen taahhütleri yerine getirme konusundaki başarısızlığından duyduğu endişeyi dile getirdi. Her hükümetin, küresel sıcaklık artışını 1,5°C'de tutma hedefine katkıda bulunmak için yapmayı planladığı salımları belirterek “ulusal olarak belirlenmiş katkısını” (NDC) sunması gerekirken Paris'te bu katkıyı sunacağını belirten 197 hükümetten sadece 110'u, son tarihe kadar belgesini sundu. Dünya genelinde son zamanlarda yaşanan sıcaklık dalgalarının, kuraklıkların ve sellerin, mevcut yolumuzu değiştirmek için çok daha fazlasının, çok daha hızlı bir şekilde yapılması gerektiğine dair korkunç bir uyarı olarak görülüyor.
 
Oxfam raporu, dünyanın karbon salımından en çok sorumluluk sahibi olan Çin, ABD ve AB üye ülkelerinin yüzyılın ortasına kadar net sıfıra ulaşma sözü verdiğini, ancak planlarının belirsiz ve doğrulanamaz olduğunu söylüyor. Bazı hükümetler planlarını büyük ölçekte yeniden ağaçlandırmaya dayandırıyor. Örneğin Kolombiya ormanları hala endişe verici bir hızla yok olsa da, hükümetin 2030 yılına kadar bir milyar hektarlık araziyi yeniden ağaçlandırma sözü bulunuyor. BP, Eni, Shell ve TotalEnergies gibi dünyanın en büyük petrol şirketlerinden dördünün ise 2050 yılına kadar net sıfır hedeflerine ulaşmak için Birleşik Krallık'ın iki katı büyüklüğünde bir araziyi ağaçlandırmaları gerekiyor.
 
Bu çözümler, yeterli arazi olmamasının ötesinde de sorunlar barındırıyor. Ormanlar, karbondioksit salımını dengeleyen önemli etmenlerden olsa da atmosfere her yıl orman yangınları nedeniyle binlerce ton CO2 salımı ekleniyor. Başta Avustralya, Kaliforniya, Oregon, Brezilya, Rusya, Batı Kanada, Yunanistan ve Türkiye olmak üzere dünyanın birçok yerinde şiddetlenen orman yangınları karbon dengesini sağlamada önemli bir zorluk oluşturuyor. Geçtiğimiz haftalarda Türkiye’de 10 gün içinde çıkan 187 orman yangını, Türkiye'nin yükselen karbon piyasası için önemli yenilenebilir enerji santrallerinin zarar görme ihtimalini yarattı. Yangınların günlerce devam etmesi ve Türkiye hükümetinin salımları azaltmak veya iklim değişikliğinin neden olduğu değişen çevreye uyum sağlamak için etkin bir eylem planı hazırlamaması Türkiye’nin karbon piyasasında bulunanlar arasında endişelere neden oldu. Gaia Climate, son iki haftada Türkiye’nin 120.000 hektardan fazla karbon yutağı alanını kaybettiğini ve bunun ormanlar tekrar yerine konana kadar her yıl milyonlarca karbon yutak kapasitesi kaybına karşılık geldiğini belirtti.
 
Dolayısıyla salım azaltım çözümleri, azaltılan salımların etkisinin ne kadar süreceğine bağlı olarak kalıcılıklarına göre değerlendirilmeli. Doğal yolla karbon dengeleme faaliyetleri, orman alanlarının yaklaşık olarak 100 yıl boyunca bozulmadan kalması durumunda etkili. Ancak yangınlar, dengelemenin etkinliği için ciddi bir tehdit oluşturuyor.  Bu sebeple hükümetler, karbon depolama ve yenilenebilir enerji gibi daha yüksek kalıcılığı olan projelere odaklanmalı.
 
Kasım ayındaki COP-26 iklim görüşmelerine ev sahipliği yapacak olan Birleşik Krallık, 2050 yılına kadar net sıfıra ulaşmak için sihirli bir şekilde geliştirilecek ve ileride inşa edilecek kanıtlanmamış teknolojilere güveniyor. Bu teknolojiler arasında henüz erken geliştirme aşamasında olan yeni nesil nükleer santraller ve pahalı ve pratik olmadığı için uygulanmasında çekinceler bulunan karbon yakalama ve depolama teknolojileri yer alıyor. Bunların yanında, etkisini kanıtlamış evleri yalıtmak ve bina standartlarını iyileştirmek gibi önlemler ise iki yıldır erteleniyor. Bu, Birleşik Krallık'ın en büyük emisyon kaynağı olan binalardan gelen katkıyı azaltmanın en hızlı ve en kolay yolu olmasına rağmen, hükümet, iktidar partisine büyük fon desteği sağlayan inşaat sektörünün tepkisinden çekiniyor.
 
İklim krizi tüm yıkıcılığıyla etkilerini hissettirmeye başladığından salımların azaltılması hedefinde sadece doğal yollara veya henüz gerçekleştirilmemiş hedeflere başvurmak çevresel problemleri daha da derinleştirebilir. Hükümetlerin ve şirketlerin net sıfır hedefine eldeki önlemlerle şimdiden ulaşmaya çalışması gerekiyor.
 
 

SHARE: READ MORE

19 August

Müşteri iadeleri katı atık depolama alanlarından uzak tutulabilir mi?

*Bu haberi 4 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Amazon geçen hafta, döngüsel ekonomi hedeflerini ilerleterek her yıl 300 milyon ürünü kullanımda tutacağını tahmin ettiği iki yeni program başlattı. Küçük şirketler, iade edilen malları kullanılmış ürün olarak Amazon'da yeniden satabilecek ve yeni Amazon Tasfiye Yoluyla Gönderim, Derecelendirme ve Yeniden Satış seçenekleri aracılığıyla iadelerin ve stok fazlası mallarının işlenmesini Amazon'a ve ortaklarına devredebilecekler.

COVID-19 salgını sırasında çevrimiçi ticaret patlama yaşarken, perakende satıcılar dizüstü bilgisayarlar, tabletler, TV'ler ve yüz maskeleri gibi yeni ürünleri yeniden satmak, geri dönüştürmek veya başka bir şekilde dolaşımda tutmak yerine ortadan kaldırmak zorunda kaldı.

Geçen yıl İngiltere'de iTV News ve daha sonra Kanada Yayın Kurumu tarafından yapılan açıklamalar tüketicilerden ve sürdürülebilirlik savunucularından tepki aldığı için Amazon "sıfır ürün imhası"na yönelik bir taahüt vermek durumunda kaldı.  Bu arada Amazon, 2040 yılına kadar net sıfır karbona ve 2025 yılına kadar yüzde 100 yenilenebilir enerjiye ulaşma hedeflerini ilerletirken, şirket sürdürülebilirlik ekibini de genişletiyor. Ocak ayında, eski Mohawk Group CSO'su George Bandy'yi döngüsel ekonomi çabalarının dünya çapındaki başkanı olarak görevlendirdi.

Amazon'un dünya çapındaki iade, yeniden ticaret ve sürdürülebilirlik direktörü Libby Johnson McKee bir basın açıklamasında, "Müşteri iadeleri tüm perakendeciler için hayatın bir gerçeği ve bu ürünlerle ne yapılacağı endüstri çapında bir zorluk" dedi. McKee’ye göre bu yeni programlar, ister Amazon tarafından ister küçük işletmeler tarafından olsun, Amazon'da satılan ürünlerin iyi bir şekilde kullanılmasını ve israf edilmemesini sağlamak için atılan adımların örnekleri.

Bir tersine lojistik şirketi olan Happy Returns de, markaların Amerika Birleşik Devletleri genelinde, müşterilerin iadelerini herhangi bir yeni ambalaja ihtiyaç duymadan ücretsiz olarak bırakabilecekleri “iade çubuklarını” kullanmalarına olanak tanıyor. Ayrıca, tek kullanımlık karton ambalajdan uzaklaşmayı vurgulayarak, kutusuz, mağaza içi iadeyi tercih etmenin de çevresel anlamda olumlu bir etki yarattığını da belirtiyorlar.

KOBİ'ler için yatırım getirisi

Küçük işletmeler 21 yıldır Amazon üzerinden mal satıyor. 2006'dan bu yana, Amazon Lojistik (FBA) programı onlara ürünlerin depolanması, paketlenmesi ve müşterilere nakliyesini Amazon'un yapmasına izin verme seçeneği sunuyor.

Artık FBA Tasfiyeleri ile satıcılar, iade edilen ve stok fazlası envanterindeki olası kayıpları telafi etmek için Amazon'un "toptan tasfiye ortaklarına ve teknolojisine" de güveniyor. Bu gelişmenin bir diğer özelliği ise, satıcıların "yeni gibi" ile "kabul edilebilir" arasında derecelendirilen, iade edilen ürünleri satarken kendi seçtikleri bir fiyattan listelemelerine olanak tanıyor.

Bu yeni programlardan önce, Amazon'daki küçük işletmeler ya müşterilerden iadeleri kendilerine geri göndermelerini ya da Amazon'un ürünleri bağışlamasını istiyordu. Son iki yılda başlatılan FBA Bağışları aracılığıyla satıcılar, iadeleri veya fazla ürünleri yönetmek veya teslim etmek zorunda kalmadan bağışlayabiliyor. Amazon'a göre bu, okul malzemeleri de dahil olmak üzere 67 milyon öğenin hayır kurumlarına bağışlanmasını sağladı.
 
 Amazon'un yeni girişimlerinin potansiyel çevresel etkileri sorulduğunda, Çevre Savunma Fonu’nun (EDF) tüketici sağlığı direktörü Boma Brown-West, e-ticaret şirketlerinin döngüsel bir ekonomiyi yönlendirmede oynayabileceği büyük rolün altını çizdi. Bunun dışında, tüketici ürünlerinin, modern dünyanın en büyük çevresel etki kaynağı olduğunu ve bunların bertaraf edilmesinin, dünyada her yıl üretilen milyar ton belediye atığına büyük katkıda bulunacağını belirtti. Bütün büyük perakendecilerin döngüsel ekonomiyi hızlandırma ve israfı azaltma konusunda fırsatları ve büyük sorumlulukları bulunuyor.

Brown-West, verimliliği artırmak ve malzeme israfını azaltmak için "daha fazlasını yapmanın" liderleri takip ederek başlayabileceğini de sözlerine ekledi ve Apple, Samsung ve Patagonia gibi şirketlerden ürün geri alma programlarını işaret etti.

Apple 2019 yılında, tüketiciler için geri dönüşüm programının genişletilmesini ve Austin, Teksas merkezli yeni bir Malzeme Geri Kazanım Laboratuvarı'nın duyurusunu içeren geri dönüşüm programlarına ve ilgili e-atık çabalarına daha fazla yatırım yaptığını duyurmuştu. Şirket ayrıca, eski Apple cihazlarının geri dönüştürülmesi, yenilenmesi ve elektronik atıkların çöplüklerden korunması konusundaki mevcut çabalarının başarısını da bildirdi.

Samsung ise, eski Galaxy akıllı telefonlarını Hindistan, Fas, Vietnam ve Papua Yeni Gine'deki yetersiz hizmet alan insanlar için sağlık ekipmanlarına dönüştürüyor. Şirketten yapılan açıklamada, eski telefonların göz hastalıkları olan hastaları taramak için göz bakım ekipmanı olarak yeniden modelleneceği belirtildi. Samsung, geri dönüşüm girişiminin e-atıkları düzenli depolama alanlarından yetersiz hizmet alan topluluklar için tıbbi cihazlar üreten birimlere yönlendirdiğini söylüyor.

Patagonia, tüm iş modelini döngüsel ekonomiye ve sürdürülebilirlik üzerinden tanımlayan bir örnek olarak öne çıkıyor. Ocak 2012’den beri B Corp sertifikasına sahip şirket, çevre üzerindeki etkisini azaltmak için onarılabilir dayanıklı ürünler tasarlıyor ve ürünlerinin mümkün olduğu kadar uzun süre kullanımda kalmasını sağlarken markanın tüm ürünlerine de ömür boyu garanti veriyor. Eskiye ürünler iade edildiğinde ürünler onarılıyor ve yeniden satılıyor. Onarılamayan ürünler ise geri dönüştürülüyor ve ürünün değerinde müşteriye hediye çeki veriliyor.  Patagonia, 2018'de yaklaşık 3.100 kg ağırlığındaki ürünü geri dönüştürdüğünü ve bu tekstil hacmini çöplüklerden uzak tuttuğunu belirtiyor. İade edilen bir ürün geri dönüşüme uygun değilse, şirket "daha iyi bir çözüm" olarak adlandırdığı şeyi bulana kadar deposunda bu ürünü elinde tutuyor. Buna karşılık Patagonia, geri dönüştürülmüş ürünlerini Worn Wear çevrimiçi mağazası aracılığıyla satıyor. 2017 yılında başlatılan program aracılığıyla 120.000'den fazla geri dönüştürülmüş ürün satıldı.

Tüm büyük perakendeciler, döngüsel ekonomiyi hızlandırmak ve israfı azaltmak için sorumluluğa sahip. Bu bağlamda, atık konusunda liderlik yapmak, perakendecilerin isteklerini yükseltmek ve toksik bileşenleri ortadan kaldıran bir ekonomiyi teşvik etmek anlamına geliyor.

SHARE: READ MORE

9 August

G20 Maliye Bakanları ve Merkez Bankası Başkanları toplantısı sonrasında bildiri yayınlandı

*Bu haberi 1 dakika içinde okuyabilirsiniz.

G20 Maliye Bakanları ve Merkez Bankası Başkanları 9 ve 10 Temmuz’da gerçekleşen toplantı sonrasında yayınlanan bildiride aşağıdaki konular hakkında görüşmeler gerçekleştiğini paylaştı:
-Çevresel ve iklim değişikliği kaynaklı risklerin saptanması,
-Kurumsal yönetimin önemi,
-G20/OECD Kurumsal Yönetim İlkeleri’nin gözden geçirilmesi,
-İklim değişikliği ve biyoçeşitlilik kaybıyla mücadele edilmesi ve çevre korumasının teşvik edilmesi,
-Ulusal şartları dikkate alarak düşük sera gazı salımlı, daha müreffeh, sürdürülebilir ve kapsayıcı bir ekonomiye adil ve düzenli geçişi şekillendirmek için uygun politika bileşimlerinin sağlanması,
-İklim değişikliğinin yıkıcı etkilerinden en çok etkilenen ve en yoksul ülkelere destek sağlanırken karbon fiyatı mekanizmalarının ve teşviklerin kullanılması,
-Kaliteli veri ve karşılaştırılabilir raporlama çercevelerinin iklim ilişkili finansal risklerin belirlenmesinin sürdürülebilirlik finansmanı için önemiBu maddelere ek olarak bildiride, G20 Maliye Bakanları ve Merkez Bankası Başkanları Ekim ayındaki toplantıda Sürdürülebilir Finans Çalışma Grubu (SFWG) Sentez Raporu’nu ve öncelikle iklime odaklanan sürdürülebilir finans üzerine çok yıllı G20 Yol Haritası’nı görüşmeyi hedeflediklerini paylaştı.
Açıklama, G20 Maliye Bakanları ve Merkez Bankası Başkanları’nın FSB'nin İklimle İlgili Finansal Raporlamalara İlişkin Görev Gücü (TCFD) çerçevesini temel alarak, yerel düzenleyici çerçevelerle uyumlu raporlama gerekliliklerinin veya rehberliğinin uygulanmasını teşvik edeceklerini açıkladı.
Değinilen başka bir konu da IFRS’nin TCFD çerçevesini ve uluslararası sürdürülebilirlik standartı oluşturucularının çalışmalarını temel alan, çeşitli küresel paydaşlarla görüş alış verişinde bulunarak güçlü yönetim ve kamu gözetimi altında temel bir küresel raporlama standardı geliştirmeye ilişkin çalışma programını ve iklim değişikliğinden kaynaklanan finansal riskleri ele alarak SFWG tarafından yürütülen çalışmaları tamamlayacak olan FSB yol haritası oldu. Açıklama bu yol haritasının memnuniyetle karşılandığını paylaştı.
Bildiri, MDB'lerin çalışmalarının Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’na ulaşmak konusunda uzun vadeli destek sağlamasının önemini vurguladı. Son olarak, G20 Maliye Bakanları ve Merkez Bankası Başkanları bildiride iklim eylemi konusunda daha yakın bir uluslararası koordinasyonun ortak hedeflere ulaşılmasına yardımcı olabileceği konusunda hemfikir olduklarını açıklıyor.
 

SHARE: READ MORE

9 August

Sürdürülebilirlik Trendleri Raporu ve sürdürülebilirlikte öne çıkanlar

*Bu haberi 4 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Sürdürülebilir yatırım yönetimi şirketi Generation Investment Management tarafından bu yıl beşincisi gerçekleştirilen, sürdürülebilirliğin küresel olarak durumunun değerlendirildiği Sürdürülebilirlik Trendleri Raporu yayınlandı. 200’den fazla kaynaktan faydalanarak hazırlanan rapor, net-sıfır, çeşitlilik ve kapsayıcılık, temiz teknolojilerin yükselişi, doğa temelli çözümler gibi sürdürülebilirlik konusunda öne çıkan noktaları ve trendleri ortaya koyuyor. Rapor aynı zamanda sürdürülebilir bir ekonomik dönüşüme karşı yeşil badananın yarattığı riskleri de vurguluyor.
 
Generation Investment Management’ın yönetim kurulu başkanı Al Gore, raporun birçok alanda olumlu gelişmeleri ortaya koyduğunu belirtiyor ve pandemiden sonra iyileşme sürecinde sürdürülebiliğin gözetilmesinin ve eski pratiklere geri dönülmemesi gerektiğinin altını çiziyor. Al Gore ayrıca uzun dönemli iklim hedefleri ile kısa dönemli aksiyonlar arasındaki uyuşmazlığı raporda öne çıkan noktalar arasında belirtiyor ve yeşil badana riskine karşı uyarıyor. 
 
ÇSY’nin parladığı bir yıl
Şirketlerin ve yatırımcıların 2030’a kadar karbon salımını yarı yarıya azaltmaya yönelik hedefleri benimsemesiyle birlikte sürdürülebilirlikle bağlantılı finansal faaliyetler giderek artıyor. Sürdürülebilirlik Trendleri Raporu, sürdürülebilirlikle bağlantılı finansal faaliyetlerin hacminin 2015’ten beri üç katına çıktığını ifade ediyor. Bununla birlikte 2015’ten beri çevresel, sosyal ve yönetim (ÇSY) fonlarına akışın 10 kat arttığı belirtiliyor.
Küresel gayri safi hasılanın (GSH) dörtte üçünü temsil eden hükümetler artık ulusal düzeyde net sıfır taahhütü vermiş olsa da rapor, birçok hükümetin ve şirketin uzun dönemli hedeflere yönelik ne kısa ve orta vadeli hedefleri ne de eylem planları olduğunu ortaya koyuyor.
 
Yeşil badana riski artıyor
Geçtiğimiz yıl sürdürülebilir yatırım için büyük bir fırsat yaratmış olsa da, sürdürülebilir bir dönüşümün önünde yeşil badana büyük bir tehdit oluşturuyor. Bazı net sıfır hedeflerin düşük kaliteli olduğuna, hedefler ve eylemler arasındaki uyuşmazlıklar bulunduğuna ve karbon dengeleme gibi çözümleri hedefleyenlere yönelik bir kontrol mekanizmasının olmadığına dair endişeler dile getiriliyor.
Tüketiciler ayrıca sürdürülebilirlikle ilgili karmaşık ve yanlış yönlendiren açıklamalara maruz kalmakta. Rapor, belirsiz ve uzak zaman dilimlerine yönelik net sıfır hedeflerinin artık kabul edilemez olduğunu ve şirketlerin bu hedeflere nasıl ulaşacaklarına yönelik net planlarını ortaya koymaları gerektiğini söylüyor.
 
Sosyal adalet ve eşitlik gündemde daha fazla yer buluyor
Sosyal meseleler bu yıl yöneticilerin ve şirketlerin gündemlerine daha fazla girmeye başladı. ÇSY’nin sosyal olan “S” boyutuna olan ilgi arttı ve yatırımcılar başta olmak üzere iklim ve doğayla sosyal meselelerin birbirleriyle bağlantılı ve iç içe geçmiş konular olduğu kabul edildi. Rapor, pandemiden sonra iyileşme konusunda dikkat edilmesi gereken noktalardan birini sosyal adalet olarak belirtirken bu alanda hâlâ kat edilmesi gereken çok mesafe olduğunu vurguluyor.
 
Doğa için önemli bir yıl
Bu yılki rapor, bir yandan çevre ve doğanın daha önce hiç bu kadar tehdit altında olmadığını gösterirken aynı zamanda doğa temelli çözümlerin giderek arttığını söylüyor. Doğal çözümlere yönelik risk sermayesi finansmanının, 2016'dan bu yana beş kat arttığı görülüyor. Ancak bunun sürdürülebilir olması için kontrol ve standartların yatırım ve inovasyonun hızına yetişmesi gerekmekte. Rapor, sürdürülebilir ekonominin şekillenmeye başladığını ancak istenen hedeflere ulaşmak için yeşil badanaya gerekli önemin verilmesi ve hızlanmaya ihtiyaç olduğunu belirtiyor.
Bununla birlikte rapor, sektörlere yönelik bazı önemli bulguları da paylaşıyor:
 
Ekonomi & Finans:
-2020’de hayata geçirilen Net Zero Asset Managers girişiminin bugün, 43 trilyon dolar varlık yönetimine sahip 128 imzacısı bulunuyor.
-2020'ye kadar küresel karbon salımlarının beşte birinden fazlası karbon fiyatlandırma inisiyatiflerinin kapsamına alınmış olsa da karbon fiyatlandırmanın nasıl uygulandığı konusunda büyük farklar mevcut.
-Covid-19’un ekonomik yükü insanları eşit olmayan bir şekilde etkiledi. Zengin ülkelerde . Covid-19’un olumsuz etkilerini azaltmaya yönelik kişi başı yaklaşık 8500 dolar harcanırken, düşük gelirli ülkelerde bu miktar 25 dolar oldu.

Doğa temelli çözümler:
-Küresel GSH’nin yarısından fazlası (yaklaşık 44 trilyon dolar) doğa kaybı nedeniyle orta veya yüksek seviyede riskle karşı karşıya.
-Bitki bazlı diyetlere geçiş başta olmak üzere, özel yatırımlar doğal çözümlerin birkaç önemli alanında giderek artıyor.
-Doğa temelli çözümlerin 2030 yılına kadar gereken karbon salım azaltımlarının üçte birini sağlayabileceği tahmin ediliyor.

Enerji:
-Ekonomilerin açılmasıyla karbon salımları neredeyse pandemi öncesi seviyesine geri döndü.
-Yenilenebilir enerjiye yönelik yatırımların taşma noktasına yakın olduğu tahmin ediliyor.
-Enerji dönüşümüne yönelik yatırımlar 2020’de 500 milyar doları aştı ancak gelişmiş ülkelerin bu alanda yeterli yatırıma sahip olup olmadığı konusu sorgulanıyor.
-Birleşik Krallık’ın, büyük ölçüde azaltılmış kömür tüketimi sayesinde 1990'daki karbon salımlarıyla karşılaştırıldığında, şu anda net sıfır hedefinin yarısında olduğu ve karbon emisyonlarının 1880 seviyelerine geri döndüğü görülüyor.  

Sağlık & iyi olma hali:
-Küresel olarak bakıldığında 100 kişiden yalnızca 45 kişiye aşı dozu uygulanmış durumda. Yoksul ülkelerde bu oranın daha da düşük olduğu görülüyor.
-Klinik öncesi veya klinik geliştirme aşamasında olan yaklaşık 300 COVID-19 aşısı bulunuyor ve mRNA teknolojisinin, kanser, kuduz ve HPV dahil olmak üzere COVID-19'un çok ötesinde kullanımlara sahip olacağına inanılıyor.

Mobilite & Yapı işleri
-Yapı işleri, inşaat malzemeleri ve inşaat, mevcut küresel karbon salımlarının %40'ını oluşturuyor.
-Daha yüksek partikül maddeye maruz kalmak COVID-19 nedeniyle ölme riskini artırdığından, pandemi hava kalitesinin insan sağlığı üzerindeki etkisini daha da önemli hale getirdi.
-Sıfır emisyonlu araçların geniş çapta benimsenmesinin, iyileştirilmiş hava kalitesinden dolayı yılda on binlerce ölümü azaltabileceği düşünülüyor.

Değer zinciri & döngüsellik
-Döngüsel ekonomi iş modellerinin karbon salımlarını %31 oranında azaltabileceği tahmin ediliyor.
-Pandemi, tüketicileri ürün değer zincirleri hakkında düşünmeye teşvik etti. Kullanılmış ürünlere yönelik talebin giderek artacağı öngörülüyor.
-E-ticaret, bir yılda üç yıllık büyüme gördü. Generation'ın kendi araştırması, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki büyük perakendecilerde çevrimiçi alışverişin, geleneksel mağazaları ziyaret etmekten %17 daha az karbon salımına yol açtığını gösteriyor.

SHARE: READ MORE

5 August

Küçük işletmeler için net sıfır hedefinin büyük zorluğu

*Bu haberi 4 dakikada okuyabilirsiniz

Küçük veya orta ölçekli bir şirket için net sıfıra yolculuk neredeyse dünyanın en büyük şirketleri kadar zor olabilir. Amerika Birleşik Devletleri Küçük İşletmeler İdaresi'nin belirttiğine göre, ABD’de 32 milyon, 500'den az çalışanı olan olarak tanımlanan, küçük ve orta ölçekli işletme (KOBİ) var. 2020 istatistiklerine göre, KOBİ’ler, Amerikalı işçilerin neredeyse yarısını yani yüzde 47,1'ini istihdam ediyor. Küresel olarak, Dünya Bankası tüm işletmelerin yüzde 90'ının yaklaşık 250 çalışanı olan KOBİ'ler olduğunu tahmin ediyor.  Büyük işletmelerin sürdürülebilirlik alanında birlikte çalıştığı birçok küresel ve yerel danışman ve uzmanın yanı sıra ve bu alana ayırabildikleri büyük bütçeleri varken daha küçük firmalar çok az kaynakla net sıfıra yönelik taahhütler alıyor.

Dünya, Paris Anlaşması tarafından belirlenen net sıfır hedeflerine ulaşma yolunda ilerlerken, KOBİ'lerin rolü giderek daha fazla dikkat çekiyor. Bu firmaların çoğu, kurumsal olarak bağlantılı oldukları çok daha büyük kurumsal şirketlerin tedarik zincirlerinin ve müşteri tabanlarının bir parçası.  Bu sebeple, daha küçük firmaların yarattığı karbon ayak izlerini azaltmalarına yardımcı olmak için daha büyük firmaların yardımına ihtiyaç var.

Küçük işletmeler için net sıfıra giden yol kolay görünse de aslında oldukça zor. Küçük işletmelerin çoğu mütevazı bir fiziksel ayak izine, küçük tedarik zincirlerine ve az sayıda çalışana sahip. Bu, net sıfıra ulaşmayı görünüşte basit hale getirse de KOBİ'ler genellikle kendi tesislerine sahip değil, bazı durumlarda kendi enerji faturalarından sorumlu değil. Bu durum da verimliliği arttırmayı zorlaştırıyor. KOBİ'ler, çevresel konularda harekete geçecek özel personele sahip olma olasılıkları daha az olduğundan ve yenilenebilir enerji veya alternatif ambalaj malzemeleri gibi ürünlerin maliyetini düşürmeye yardımcı olabilecek satın alma gücünden yoksun olduğundan, net sıfır hedefi KOBİ’ler için plan dışı kalıyor.

Diğer bir zorluk da bu girişimcileri sürdürülebilirlik hedeflerinin nasıl belirleneceği ve bu hedeflere nasıl ulaşılacağı konusunda eğitmek. İnternette, “küçük işletmeler" ve "iklim değişikliği" diye aratıldığında, 9 milyondan fazla sayıda makale ve sonuçla karşılaşılıyor. "Küçük işletmeler" ve "net sıfır" araması ise, görünüşte 644.000 sonuçla daha yönetilebilir bir liste veriyor. Bu sonuçların çoğu beklenilen şeylere odaklanıyor: Yeşil enerji satın almak; elektrikli araç kullanmak, enerji kullanan ekipmanı geliştirmek, iş seyahatini azaltmak, ofis atıklarını azaltmak, ışıkları kapatmak, ağaç dikmek, termostatları ayarlamak, gıda israfını azaltmak, çalışanları eğitmek.

Bu listeler KOBİ'lere ne yapacaklarını söylüyor, ancak nasıl yapacaklarını göstermiyor. Sonuç olarak, KOBİ sahipleri nereden başlayacaklarını ve neye öncelik vermeleri gerektiğini bilemiyor. Bu da sürdürülebilirliği genellikle yapılacaklar listesinin aşağısına itiyor. Ancak, küçük ama büyüyen bir kaynak kütüphanesi, daha küçük şirketlerin bu sayede net sıfır hedefine ulaşmasına yardımcı olmayı amaçlıyor. Örneğin bu ay Moody's, KOBİ'ler de dahil olmak üzere herhangi bir şirket için çevresel, sosyal, yönetişim (ÇSY), karbon ayak izi, geçiş ve fiziksel risk yönetimi puanlarına ilişkin tahminler sağlayan bir aracı tanıttı.

Moody's geliştirdiği ÇSY skoru tahmin edici aracıyla, herhangi bir şirket için toplamda 56 ÇSY skoru ve alt skoru sağlamak için en gelişmiş analitikten yararlanıyor. Bu model, bir şirketin varlıkları, çalışanları ve coğrafyası gibi bir şirketin faaliyet gösterdiği yerdeki ekonomik, sosyal, doğal ve insan sermayesi olan bölgesel düzeydeki etkenleri de içeriyor. Bu araç böylece, her ne kadar hala "nasıl yapılır" sorusuna cevap sunmasa da işletme sahiplerinin genelden özele daha hızlı bir şekilde detaya inmesine yardımcı oluyor.
Başka bir yararlı kaynak, "We Mean Business Coalition", Uluslararası Ticaret Odası, the Exponential Roadmap Initiative ve “Race to Zero” (Sıfıra Yarış) Kampanyası tarafından geçen sonbaharda başlatılan KOBİ İklim Merkezi (SME Climate Hub). We Mean Business'ta kurumsal net sıfır direktörü olan Dean Cambridge, bu merkezin ana fikrinin "bilimle uyumlu ve bilim insanlarının söylediklerini karşılayan güvenilir bir iklim taahhüdü yaratmak adına kapsayıcı bir yer oluşturmak" olduğunu belirtiyor. KOBİ merkezi, net sıfırın "nasıl" ve "neden" sorularını diğer kaynakların çoğundan daha fazla araştırıyor. KOBİ'leri bir iklim stratejisi oluşturma, hedefleri ve tedarikçiler için gereksinimleri belirleme sürecine dahil etmek amacıyla hazırlanan 32 sayfalık taahhütte sunulan öneriler sıcaklık artışını 1,5°C derecede sınırlamak ve net sıfır hedefiyle de örtüşüyor.

Daha büyük şirketler, KOBİ'lere iklim konularında rehberlik etmede rol oynayabilir. Örneğin, United Natural Foods (UNFI) şirketinin iklim programı yöneticisi Nate Lapides "İklim konusunda tedarik zincirleriyle daha iyi ilişkiler kurmaları gerektiğini ve gerekli bilgileri sağlayıp, mevcut olan en iyi fırsatları da sunarak, yapılmakta olan işleri büyütmeyi amaçladıklarını belirtiyor. Şirket yakında, tedarikçi ve müşteri katılımının bir parçası olarak en iyi kaynakları bir araya getiren kendi İklim Eylem Merkezi'ni hayata geçirecek.
İşletmeler arası çevre danışmanlığı fikri yeni bir fikir değil, ancak yeterince kullanılmayan bir kaynak olmaya devam ediyor. Büyük şirketler, müşterileri ve tedarikçileri olan daha küçük işletmelerin net sıfırı elde etmelerine yardımcı olma konusunda aracı bir rol oynayabilir mi sorusu her ne kadar açık olsa da iş dünyasının iklim krizine katkılarını tam olarak ele alması için çok daha fazla araştırılmaya ihtiyaç duyan bir soru. Eğer sadece büyük şirketler net sıfır atılımına girerlerse, ki bunun gerçekleşmesi için de uzun bir yol var, şirketlerin büyük bir çoğunluğunun geride kalması riski ortaya çıkıyor. Bu da küçük ve daha büyük işletmelerin yanı sıra dünyamız için de kaçırılmış bir fırsat olabilir.
 

 

SHARE: READ MORE

5 August

İklim krizi nedeniyle meydana gelen sel felaketlerine karşı nasıl daha hazırlıklı olabiliriz?

*Bu haberi 3 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Geçtiğimiz haftalarda başta Almanya olmak üzere Avrupa genelinde ve Türkiye’de de Doğu Karadeniz’de sağanak yağışlar nedeniyle sel felaketleri yaşandı. Yalnızca Almanya’da yaşanan sel felaketinde yaklaşık 200 kişi hayatını kaybetti, binlerce ev yıkıldı ve milyarlarca Euro değerinde hasar oluştu.
 
Bilim insanları, iklim krizi kötüleştikçe ani sel baskınlarının daha yaygın hale geleceği konusunda uyarıyor. İklim değişikliği sıcak hava dalgaları, yangınlar ve sellerden kaynaklanan riskleri arttıracağından hükümet, özel sektör ve bireylerin gelecekteki zararlardan korunmak için daha ciddi önlemler alması gerekiyor. Sigortacılar, iklim krizinin etkilerinden en çok endişe duyanlar arasında yer alıyor ve daha güçlü önlemler alınmadığı takdirde Birleşik Krallık'taki hanelerin ve bazı bölgelerdeki işletmelerin kendilerini sigortasız bulabilecekleri konusunda uyarıyorlar.
 
Çoğu hükümet, iklim politikalarını, iklim üzerindeki insan etkisini azaltmak ve küresel ısınmanın felaket seviyelere erişmesini engellemek için sera gazı salımını azaltmaya odaklıyor. Fakat iklim krizi nedeniyle yaşanan bu tip felaketler aşırı hava koşullarının etkileriyle başa çıkmak için acil önlemlere ihtiyaç duyulduğunu ve hükümetlerin bu tür önlemleri almanın gerisinde olduğunu gösteriyor.
 
Reading Üniversitesi'nden hidrolog Dr Jess Neumann, yoğun yaz yağışlarından kaynaklanan sellerin ileride daha sık olacağını ve hiçbir yerleşim yerinin bu baskınlara karşı hazır olmadığını belirtiyor. Yeşil alan ve bitki örtüsü eksikliği, birçok alanın taşkın riskine aldırmadan asfaltlanması felaketlerin sonuçlarını daha da kötüleştiriyor. Yerleşim yerlerini bu felaketlere hazırlamak için şehirlerin altyapılarının kapsamlı bir şekilde elden geçirilmesi gerekiyor. Uzmanlar drenaj, su tedarik sistemleri ve ulaşımın yanında enerji tedariki ve iletişim ağlarının da iklim krizi kaynaklı oluşabilecek afetlere hazır hale getirilmesi gerektiğini söylüyor.
 
Ayrıca risklere hazır hale gelmek için daha derinlemesine araştırma yapılması ve riskli bölgelerde bulunan insanlara uyarı yapacak kurumlara yatırım yapılması gerekiyor. Fakat yapılan uyarıların yetkililer tarafından yeteri kadar ciddiye alınmadığı yönünde de eleştiriler var. AB'nin Copernicus Acil Durum Yönetim Hizmeti’nin bir parçası olan Avrupa Sel Farkındalık Sistemi (EFAS), Avrupa çapında ulusal ve yerel makamlara olası seller hakkında erken bilgi sağlıyor. Birim özellikle Almanya’yı etkisi altına alan felaketten günler önce Almanya, Belçika, Hollanda, İsviçre ve Lüksemburg'daki yetkililere ve Avrupa Komisyonu Acil Müdahale Koordinasyon Merkezi'ne (ERCC) resmi sel uyarıları yaptı. Kesin tahminler geldikçe uyarılar güncellenmeye devam edildi. Tüm bu uyarılara rağmen yetkililerin önlem almakta başarısız olması ve bireylerin selin etkilerini canlandırma ve kendilerini nasıl etkileyeceğini anlama noktasında yeterli bilgiye sahip olmaması felaketin daha kötü sonuçlar doğurmasına neden oldu. Sel uyarılarının insanların evlerinin su basmış halini ve bu felaket gerçekleştiğinde kendilerini nasıl koruyacaklarını canlandırmalarını sağlayacak ve riskin ciddiyetini gösterecek şekilde geliştirilmesi gerekiyor. Açıkça görülüyor ki insanları ileride çokça karşılaşacağımız doğal afetlere karşı koruyacak uyarı sistemleri gerektiği gibi çalışmıyor.
 
İklim değişikliğinin etkilerini durdurmak mümkün olmasa da iklim krizinin yaşamlarımız üzerindeki etkisini azaltabiliriz. İklim değişikliği sıcak hava dalgaları, yangınlar ve sellerden kaynaklanan riskleri artırdığından, yalnızca karbon salımlarını azaltmanın yeterli olduğunu düşünmemeliyiz. Henüz herhangi bir hükümet karbon salımını azaltma hedefini tutturabilmiş değil, ki öyle olsa bile daha sıcak, iklim değişikliği bakımından daha değişken bir ortamın sonuçlarından kaçmak yine de mümkün gözükmüyor. Bu sebeple ileride karşılaşılacak bu risklere bugünden hazırlanmak afet yönetimi için oldukça önemli.

 

SHARE: READ MORE

5 August

Tokyo Olimpiyatları: Sporcuların ruh sağlığına yeterli önem veriliyor mu?

*Bu haberi 3 dakikada okuyabilirsiniz.

Modern Olimpiyat Oyunları’nın 19. yüzyıl felsefesi olan Olimpizm, dünyayı spor yoluyla daha iyi hale getirmek olarak özetlenebilir ve üç değere dayanır: mükemmellik, dostluk ve saygı. İnsanları olabileceklerinin en iyisi olmaya teşvik etmesi en bariz özelliği olsa da "dostluk" diğer spor etkinliklerine kıyasla Olimpiyatlar‘da “benzersiz” olarak tanımlanıyor.

Önceki Olimpiyatlarda, çeşitli uluslardan sporcular bir kutlama ve dostluk ruhu içinde bir araya geliyorlardı. Ancak, Tokyo 2020'nin katılımcılara aynı deneyimi sağlaması pek olası görünmüyor. Uluslararası Olimpiyat Komitesi (IOC) başkanı Thomas Bach'ın belirttiği gibi, bu “dünyadaki en kısıtlayıcı spor etkinliği” olacak. Bu durum aynı zamanda COVID-19’un sporcuların zihinsel sağlıkları ve performansları üzerindeki etkilerinin de gündeme gelmesine sebep oldu.

Sporcular ve kaygıları

Japonya ve diğer ülkelerde artan vakalara rağmen oyunlara devam etme kararı, sporcuları zor durumda bıraktı. Japon halkının %80'inden fazlası oyunların yapılmasından yana olmadığından, oyuncular ahlaki olarak olimpiyatlara katılıp katılmamalarını bile sorguluyor.
Tokyo'nun mevcut olağanüstü hali, olimpiyatlara seyirci kabul etmiyor olsa da sporcular bunu “taraftarlar için yapmak”tan bahsediyor.  Ancak araştırmalar, boş stadyumların, özellikle ev sahibi ülkelerdeki sporcular için bazı sporlarda performansı olumsuz yönde etkileyebileceğini gösteriyor.

IOC başkanı Bach, Tokyo Oyunları’nın “güvenli ve emniyetli” olacağına söz verdi. Ancak, bulaşıcılığı yüksek delta varyantı, hastane yatış oranlarında artışa neden oluyor. Temmuz 2021'in ortalarında Brezilya Olimpiyat Takımı’nın üyelerine ev sahipliği yapan Japonya’daki bir otelde görülen birden fazla COVID vakası, katılımcılara yönelik riskleri ortaya koydu. İngiliz Olimpiyat Takımı üyeleri de Tokyo'ya uçuşları sırasında COVID'li biriyle temas ettikten sonra kendilerini izole etmek zorunda kaldılar. Son sayılara göre, Olimpiyatlarla bağlantılı 294 COVID vakası kaydedildi ve sayıları da her gün artıyor.

Durum böyleyken, sıkı COVID kurallarının ve önlemlerinin süreç boyunca vurgulanması, sporcuların önceki olimpiyatlarda deneyimledikleri ortamla belirgin bir tezat oluşturuyor. Sporcuların testleri pozitif çıktıkça veya sözde güvenli ortamlarda bile başkalarıyla temas kurdukça, bazı ülkeler artık “oyuncu refahı ve güvenliği” konusundaki endişeler nedeniyle büyük spor etkinliklerinden çekilmeye başladı. Bu kararlar aceleci olmakla ve  ilgili sporculara danışılmadan alınmalarıyla eleştiriliyor. Ulusal Olimpiyat Komiteleri, COVID aşıları olan sporcular için risk seviyesini en aza indirmeye çalışıyor. Ancak bazı sporcular, aşıyı potansiyel yan etkilerin eğitim programlarını etkileyebileceği gerekçesiyle reddediyor.

 Bu durum, COVID-19'un yarattığı karmaşıklığı ve bunun sporcuların rekabet edip etmemeyi seçme özgürlüğü üzerindeki etkisini açıkça gösteriyor. Olumsuz koşulları yönetmek sporcu olmanın önemli bir parçası olsa da yine de tüm bu karmaşıklık, sporcular için eşi görülmemiş korkular ve yeni endişeler yaratıyor.

Ruh sağlığı önemini giderek artırıyor

Sporcu ruh sağlığı ve refahı, performansın anahtarı olarak giderek daha fazla tanınıyor. Bu nedenle bazı ulusal spor kuruluşları, Tokyo 2020 boyunca sporculara uzman desteği sağlıyor. İngiltere Olimpiyat takımı psikologlar ve uzmanlardan oluşan bir destek ekibi kurarak ruh sağlığına öncelik verme konusunda öncü olarak kabul ediliyor. İngiliz Sporcular Komisyonu ayrıca sporcuların maçlar sırasında karşılaşabilecekleri herhangi bir suistimalin etkisini bildirmeleri ve yönetmeleri için 24 saat yardım hattı kurdu. Ancak, bu tür hizmetleri maalesef her ulusun takımı sağlamıyor.
 
Ruh sağlıkları olumsuz yönde etkilendikçe, sporcular da bu konuda kararlar alıp açıklamalar yapmaya devam ediyor. Avustralyalı basketbolcu Liz Cambage için ailesinin, arkadaşlarının ve hayranlarının desteği olmadan olimpiyatlarda yer alma düşüncesi korkutucuydu, bu nedenle de oyunlardan çekilme kararı aldı.

Amerikan Olimpiyat Takımı’nın güçlü sporcularından olan Simone Biles da müsabakasına dakikalar kala ABD Jimnastik (USAG) takım yarışmasından çekildi. Bu kararından sonra Biles, olimpiyatlarda yarışmanın stresinin ve hatta belki de pandemi olimpiyatlarında yarışmanın, geçtiğimiz yıl karantina ve kısıtlamalarla atlatılmış olmasının da etkisiyle üzerinde büyük bir yük yarattığını itiraf etti. Biles, İngiliz takımının COVID-19 pozitif biriyle temasından sonra izolasyona girmelerinin, üzerinde büyük bir stres oluşturduğunu ve müsabakaya geldiğinde zihinsel olarak orada olmadığını hissettiği için çekilmeye karar verdiğini belirtiyor.

23 altın madalya kazanan ve emekli olan Michael Phelps, kendisinin ve sporcuların zihinsel sağlık mücadeleleri konusunda uzun zamandır açıkça görüşlerini dile getiriyor. Phelps, 2012 Olimpiyatları'ndan sonra depresyona girmişken intiharı düşündüğünü söylüyor. Phelps, son 18 aydaki insanların ruh sağlığının ciddiye alınması gerektiğini ve sporcular için de iyi olmamanın sorun olmadığını belirtiyor. Oyuncuların zihinsel sağlıklarına dikkat etmelerini sağlayan sağlıklı bir yaşam programı, düzenli fiziksel sağlık programları kadar önemli. Bununla birlikte, sporcuların ruh sağlığını destekleyen ve geliştiren eylemlerin eksikliği, profesyonel sporcular için şiddetli rekabet ortamında daha büyük olumsuz etkiler yaratabilir. Bu yüzden, sporcuların önce bir insan olarak görülmesi ve ruh sağlıkları için gerekli önlemlerin alınması hem kendi sağlıkları hem de sporun sürdürülebilirliği için büyük önem taşıyor.
 
 

SHARE: READ MORE

5 August

Türkiye’nin iklim krizi ile mücadelesinde yeni bir sayfa: Yeşil Mutabakat Eylem Planı

*Bu haberi 5 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Son zamanlarda herkesin konuştuğu iklim krizine dair en büyük gelişmelerinden biri hiç kuşkusuz Avrupa Birliği (AB)’nin 2019 Aralık ayında Yeşil Mutabakat ile birlikte açıkladığı 2050 net sıfır kıta olma hedefi ve bu hedefe ulaşabilmek için gerçekleştireceği eylemler. Bu eylemlerden bazıları daha mikro seviyede Avrupa içindeki ekonomiyi etkilerken, kimilerinin ise Avrupa ekonomisinin yurtdışı pazarlara bu kadar bağlantılı olmasından ötürü makro açıdan küresel ekonomiyi yeniden şekillendireceği yönünde olduğu anlaşılıyor. Bu “yeşil” dönüşüm gelişmiş ülkeler tarafından memnuniyetle karşılanırken, gelişmekte olan ekonomiler için çeşitli zorluk ve yükümlülükleri de beraberinde getiriyor. Bu eylemlerin en başta geleni kuşkusuz sınırda karbon düzenlemesi (SKD) (Carbon Border Adjustment Mechanism- CBAM) olarak adlandırılan karbon vergisi mekanizması. Temmuz ayı bu anlamda çeşitli önemli gelişmelere sahne olan bir ay oldu. Yeşil Mutabakat çağrısının detayları Fit For 55 paketi ile detaylı bir şekilde önerilen SKD mekanizmasının çerçevesi, sektörel kapsamı ile uygulama usul ve esasları 14 Temmuz tarihinde Avrupa Komisyonu tarafından açıklandı. Sınırda karbon düzenlemesi (SKD) mekanizmasına ilişkin teklifte uygulamaya 1 Ocak 2023 tarihi itibarıyla geçilerek 3 yıllık mali yükümlülük getirmeyen bir geçiş dönemi ile başlanması öneriliyor. Mevzuat taslağında, SKD mekanizmasının AB Emisyon Ticaret Sistemi’ne (ETS) paralel bir sistem olarak kurgulandığı; SKD mekanizmasına tabi olan seçili sektörlerin ise demir çelik, çimento, alüminyum, elektrik üretimi ve gübre olarak belirlendiği görülüyor. 2023 yılında devreye alınacak Sınırda Karbon mekanizması ile Avrupa’ya ihracat yapacak şirketler 2025 yılına kadar sürecek bir geçiş döneminin ardından 2026 yılından itibaren ton başına üretimleri için Avrupa Emisyon Ticareti sistemi EU-ETS’deki güncel karbon fiyatına eş değer bir karbon değerinde karbon sertifikası alacağı belirtiliyor. Güncel karbon fiyatı 55€ civarında iken, bu fiyatın 100€’ya ulaşabileceği de karbon-enerji piyasası analizleri tarafından ortaya konuyor. Bu durumda oluşacak karbon maliyetinin şirketlerin AB’ye ihracatında büyük finansal yükler oluşturması bekleniyor.

Dünyanın daha önce iklim krizi ile mücadelede savaş zamanları dışında bu denli bir seferberlik ve çaba görmediğine ilişkin çeşitli yorumlar bu gelişmelerle birlikte konunun ehemmiyetini tekrar gözler önüne seriyor. Diğer yandan başta SKD olmak üzere komisyonun önerileri katı bir merkezi planlamaya sahip olması ve iklim krizinin yarattığı bu olumsuz etkiyi gelişmekte olan ülkelerin sırtına yüklemesi nedeniyle yoğun eleştilere maruz kalmaktadır. Bu eleştirilerde özellikle AB’nin iklim mücadelesinde gelişmiş ülkeler ve gelişmekte olan ülkeler arasındaki farkı daha da arttıracağı, AB’nin kendisini bir ticaret kalesine dönüştürdüğü ve dikkatli olmazsa bir iklim kulübü oluşturacağı öne çıkıyor.

Uluslararası Ticaret Kuralları ile bir nevi uyumsuzluk oluşturabileceği belirtilen SKD, en son tasarıda buna uygun önlemlerin alınacağı belirtilmesine rağmen AB’ye ihracat yapan gelişmekteki ülkeler tarafından hala SKD’ye ilişkin çeşitli çekinceler bulunuyor. Avrupa Reform Merkezi, SKD’nin gelişmekte olan ülkelerin AB'ye yaptığı 16 milyar dolarlık ihracatı etkileyebileceğini söylüyor. Brezilya, Güney Afrika, Hindistan, Türkiye ve Çin, SKD'nin ürünlerinin Avrupa tarafından ithaline haksız ayrımcılık uygulayabileceği konusunda "ciddi endişelerini" dile getirirken, Amerikan İklim Elçisi John Kerry, SKD’nin “son çare” olması gerektiğini belirtiyor. Bununla beraber ABD Senatosu'ndaki Demokratlar, Başkan Joe Biden'in 3,5 trilyon dolarlık kurtarma paketini finanse etmeye yardımcı olmak için AB'nin yakın zamanda açıklanan sınır karbon mekanizmasına  benzer bir "ithalat ücreti" düşünüyorlar. Pandemi bu dönüşümü hızlandırırken, COP26’ya doğru giden bu süreçte AB'nin diğer büyük ticaret ortakları pozisyonlarını açıklamadı ancak eylem planının sürdürülebilirlik ve çevre uzmanları tarafından memnuniyetle karşılandığı görülüyor.

Yeşil Mutabakat Eylem Planı

Bu gelişmeyi takiben yeşil yatırımların Türkiye’ye çekilmesi ve ilgili tüm politika alanlarında yeşil dönüşümün desteklenmesini hedefleyen bir yol haritası niteliğindeki Eylem Planı’na ilişkin Cumhurbaşkanlığı Genelgesi 16.07.2021 tarihli Resmi Gazete’de yayımlandı. Genelgede 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları ve gündemi doğrultusunda son yıllarda dünyada hız kazanan yeşil dönüşüm politikaları uluslararası ekonomi ve ticaret gündemiyle birlikte bu yeşil dönüşümde Türkiye’nin 2023 ve 11. Kalkınma planındaki hedeflerini koruyarak vereceği katkıya ilişkin detaylar paylaşılıyor.  Bu çerçevede, Eylem Planı kapsamında yer alan hedef ve faaliyetlerin Avrupa Yeşil Mutabakatı Çalışma Grubu kapsamında kamu, özel sektör ve ilgili tüm paydaşlar ile etkin bir şekilde yürütülmesi hedefleniyor. Türkiye’nin en önemli ticaret ortağı olan AB tarafından açıklanan Avrupa Yeşil Mutabakatı ile öngörülen kapsamlı değişiklikler başta olmak üzere bu alandaki dönüşüme uyum sağlanması ve karşı karşıya kalınacak risklerin fırsata çevrilmesi amacıyla T.C. Ticaret Bakanlığı’nın liderliğinde kamu kurum ve kuruluşları ve özel sektör işbirliği içerisinde hazırlanan Eylem Planı 9 ana başlık altında toplam 32 hedef ve 81 eylemi içeriyor. Buna ek olarak eylem planında, eylemlerin gerçekleştirilmesinden sorumlu ana koordinatör kurum ile işbirliği içinde çalışacak ilgili kurum ve paydaşlar ve eylemlerle ilgili çalışmaların yürütüleceği takvime yer veriliyor.

AB tarafından baktığımızda yapılan son anketlerde iklim değişikliği Avrupalılara göre dünyanın karşı karşıya olduğu en ciddi problem olarak görülürken, son zamanlarda Antartika, Kanada, Rusya’da görülen sıcaklık rekorları, Akdeniz havzasındaki yangınlar, Avrupa’da ve ülkemizdeki sel ve yangın felaketleri bunu kanıtlar şekilde. Negatif emisyonlar için koalisyon ve Mckinsey’nin birlikte yayımladığı son raporda ise iklim hedeflerine ulaşılması için 2025 yılına kadar dünyadan 1 milyar ton CO2’nin ortadan kaldırılması gerektiğini belirtiyor. Columbia Üniversite’sinin yaptığı son araştırma 2100 yılına kadar 83 milyon insanın (Almanya nüfusuna eşit) sera gazı salımları nedeniyle ölebileceğini ortaya koyuyor. Tüm bu gelişmeler küresel olarak çok ciddi bir riskle karşı karşıya kaldığımızı gösteriyor. Bu nedenle de Avrupa’nın hedefiyle beraber almayı planladığı eylemlerin kapsayıcı olması gerekirken bir yandan da konunun aciliyeti de göz önüne alındığında bu “yeşil” dönüşüm sürecininde daha hızlı ve yapıcı aksiyonlara ihtiyaç var. Bu doğrultuda Türkiye’nin Yeşil Mutabakat Eylem Planı’ndaki aksiyon ve hedeflerin hızlıca hayata geçmesi ile Türkiye’deki şirketlerin açıkladığı net sıfır hedeflerine paralel iklim risklerini proaktif bir şekilde yönetmeleri için bu risklere yönelik stratejiler geliştirmeleri ve harekete geçmeleri büyük önem taşıyor.  


 

SHARE: READ MORE

13 July

COVID-19 ile mücadele yöntemleri iklim değişikliği için kullanılabilir mi?

*Bu haberi 3 dakikada okuyabilirsiniz.

Şubat ayında ABD'nin Paris Anlaşması'na resmen yeniden katılması dünya liderlerinin rahat bir nefes almasına sebep oldu. Ancak Biden’ın 2 ay sonra Amerika'nın sera gazı salımlarını 2030 yılına kadar yarıya indirmeyi taahhüt etmesiyle Şubat ayındaki rahatlama şaşkınlığa dönüştü ve Kanada ile diğer ülkelerde bu taahhüdü nasıl takip edeceklerine dair soru işaretleri oluşturdu.

Hükümetler arası İklim Değişikliği Paneli (IPCC), Paris Anlaşması hedeflerine ulaşmak için dünyanın planlanandan 20 yıl önce olmak üzere 2030 yılına kadar tamamen karbondan arındırılması gerektiği konusunda uyarıda bulundu. Ancak küresel ekonomiyi on yıl veya daha kısa bir süre içinde yeniden şekillendirmek, pandemi döneminde tanık olduğumuz gibi yeni aşılar üretmek için verilen yarışa benzer şekilde kurumsal inovasyon ve işbirliği gerektiriyor. Ayrıca işletmelerin, hissedarlarının, yatırımcılarının ve düzenleyicilerin iklim değişikliği risklerini içselleştirmeleri ve iklim değişikliğini durdurmanın trilyon dolarlık fırsatlarının farkına varmaları gerekiyor.

Peki, küresel ısınmayı durdurmak için işe nereden başlamak gerek? 2014 yılında kurulan ve atmosferdeki sera gazı seviyelerinin yükselmeyi bırakıp istikrarlı bir şekilde düşüşe geçtiği noktaya ulaşmasına yardımcı olmayı amaçlayan Project Drawdown, 2017 yılında karada ve denizde karbon salımlarını durdurmak ve karbon yutaklarını desteklemek için ilk kapsamlı planını yayınladı. Hedef listesinin başında kömürle çalışan enerji santralleri veya sık uçan yolcular değil, her buzdolabının veya klimanın içinde bulunan inanılmaz güçlü gazların barındığı soğutucular vardı. Bu güçlü gazların şu an aşamalı olarak ortadan kaldırılmasındansa, 2050 yılında kullanımdan kaldırılması 629,4 milyar dolara mal olabilir. Bu amaçla Fortune 100 listesinde yer alan global bir teknoloji şirketi olan Honeywell, düşük sera gazı emisyonlu sıvı soğutuculardan oluşan serisini piyasaya sürdü ve müşterilerine piyasaya çıktıklarından beri 200 milyon metrik tondan fazla sera gazı tasarrufu sağladı. Honeywell'in sürdürülebilirlik yöneticisi Evan van Hook'un bu seriyi şirketin 2004'ten bu yana kendi karbon yoğunluğunu %90 oranında azaltmasını sağlayan inovasyonun bir örneği olarak gösteriyor.

İnovasyonun yanı sıra bir diğer önemli konu da işbirliği. Hiçbir şirketin taahhüt edilen hedeflere tek başına ulaşması mümkün değil, ancak geride kalanları da bu gelişmeleri yakalamaya zorlamak acımasız düzenlemelerden fazlasını gerektirebilir. ABD Yeşil Bina Konseyi (USGBC), 1993 yılında inşaat ve bakım için ilk Enerji ve Çevre Dostu Tasarımda Liderlik (LEED) derecelendirme sistemini geliştirdiğinde, üye odaklı, gönüllü bir yarış için şablon oluşturmuştu. Bugüne gelindiğinde, ortalama bir LEED binası, benzerlerine kıyasla %34 daha az sera gazı salımına neden oluyor ve daha az enerji tüketerek milyarlarca dolar tasarruf sağlıyor.  USGBC başkanı ve CEO'su Mahesh Ramanujam, sera gazı salımlarını sıfıra indirmenin tüm endüstrilerde sistematik düşünme ihtiyacına işaret ettiğini ve tedarik zincirinin gözden geçirilmesi gerektiğini belirtiyor. Ayrıca, yenilenebilir enerjilerin yaygın olarak benimsenmesiyle birlikte şebekeleri ve şehirleri çağdaşlaştırmak ve karbondan arındırmak için yıkıcı teknolojilere ve yeşil binaları norm haline getirmek için daha büyük mali politikalara ihtiyaç olduğunu ekliyor.
Şirketlerin hızla net sıfıra ulaşmak için bu tür önlemleri yalnızca Çevresel, Sosyal, Yönetim (ÇSY) inisiyatiflerinin bir parçası olarak değil, temel iş faaliyetleri olarak görmeleri gerekiyor. Bu bağlamda Honeywell'in kıdemli başkan yardımcısı ve genel danışmanı Madden’e göre, ölçülebilir, izlenebilir ve denetlenebilir net ölçütlere ve hedeflere sahip olmak büyük önem taşıyor.

COVID-19 pandemisiyle beraber aşı ve antiviral ilaçların üretimini geliştirme yarışında dünyanın dört bir yanındaki bilim insanları arasında gerçek zamanlı işbirliğine tanık olduk. COVID-19'a karşı verilen uluslararası müdahale, uluslararası işbirliği ve kurumsal inovasyonun iklim değişikliği gibi diğer küresel zorluklara çözümler sağlamaya yardımcı olabileceğine dair yeni bir umut veriyor. Bu sebeple bilim, endüstri, hükümet ve sivil toplumun küresel düzeyde ortak seferberliği, iklim değişikliği gibi acil durumlarla mücadele etmek için gereken dönüşümleri tetiklemek adına büyük bir rol oynuyor.  
 
 

SHARE: READ MORE

13 July

Toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik küresel taahhütler

*Bu haberi 3 dakikada okuyabilirsiniz.

Birleşmiş Milletler Kadın Birimi tarafından arkurulan Nesiller Boyu Eşitlik Forumu Eylem Koalisyonları’nın Temmuz ayında Paris'te gerçekleştirilen açılış etkinliklerinde, dünyanın birçok yerinden Birleşmiş Milletler liderleri, feminist aktivistler, gençlik aktivistleri ve hükümetler 2026'ya kadar toplumsal cinsiyet eşitliğine yönelik kalıcı bir ilerleme amacıyla bir araya geldi. Eylem Koalisyonu'nun başlangıç etkinliklerinin ardından, Bedensel Özerklik, Cinsel Sağlık, Üreme Sağlığı ve Hakları Eylem Koalisyonu, İklim Adaleti için Feminist Eylem Komisyonu ve Liderlik Eylem Komisyonu’na dahil birçok hükümet, lider, özel sektör ve sivil toplum temsilcileri, gençler ve uluslararası kuruluşlar kendi taahhütlerini sundular.
 
Sunulan taahhütlerden en çok öne çıkan noktalar arasında Bill ve Melinda Gates Vakfı tarafından önümüzdeki beş yıl içinde aile planlamasına yönelik 1,4 milyar ABD dolar aktarılması, Ford Vakfı tarafından toplumsal cinsiyete dayalı şiddet, ekonomik adalet, teknoloji ve yenilik, bedensel özerklik ve Feminist Hareketler ve Liderlik Eylem Koalisyonları’na 420 milyon ABD doları aktarılması, İzlanda Hükümeti tarafından hayatta kalanlara yönelik cinsel sağlık ve üreme sağlığı hizmetlerine ulaşım adına esnek finansmanı desteklemek için Birleşmiş Milletler Nüfus Fonu’na katkılar sunulması ve Birleşmiş Milletler Kadın Birimi’ne erkekler ve oğlan çocuklarının toplumsal cinsiyet eşitliğine dahil olması için bir milyon ABD doları yatırım yapılması olmuştur.
 
Feminist Hareketler ve Liderlik Eylem Koalisyonu'nun lansman etkinliğinde hükümetler, kadın, feminist ve gençlik örgütleri, uluslararası örgütler, vakıflar ve özel sektör tarafından sunulan taahhütler ise 2026 yılına kadar trans, interseks ve kendisini geleneksel kadın ve erkek kategorilerinin içinde tanımlamayan (non-binary) insanlar, etnik azınlıklar, genç feministler ve diğer tarihsel olarak dışlanmış insanlar tarafından yönetilenler de dahil olmak üzere feminist hareketlerin ve örgütlerin sürdürülebilir hale gelmeleri ve herhangi bir korku taşımadan çalışmalarını yürütmeleri için toplumsal cinsiyet eşitliği, barış ve insan haklarını ilerletmek ve desteklemek amaçlanıyor.
 
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Yüksek Komiseri ve Şili'nin eski Başkanı Michelle Bachelet, Nesiller Boyu Eşitlik Forumu’nun diğer BM liderleriyle birlikte, güvenli ve kapsayıcı bir sivil alanı aktif olarak desteklemeyi taahhüt ettiğini vurgulayarak, feminist hareketlerin ve tüm çeşitlilikleri ile kadın hakları savunucularının çevrimiçi ve çevrimdışı olarak katılımı için ilerici adımlar atılacağını belirtti. Ayrıca, kadınların ve kız çocuklarının, cinsel sağlık haklarını kullanmaları ve bedensel özerklik kazanmaları için düzenlenen etkinlikte kadınların ve kız çocuklarının kendi bedenleri hakkında kendi kararlarını vermelerine yönelik dönüştürücü, çok paydaşlı taahhütler de açıklandı. Bu kararların önemine işaret ederek, Bill ve Melinda Gates'in kurucu ortağı Melinda Gates ise, daha fazla kadının ve kız çocuğunun ihtiyaçlarını karşılayan yeni ve gelişmiş doğum kontrol teknolojileri geliştirmeye, kadınları ve kız çocukları doğum kontrol seçenekleri hakkında tam olarak bilgilendirmek için yenilikçi stratejilere yatırım yapmaya odaklandıklarını belirtti.
 
Bu gelişmelere ek olarak, Kuzey Makedonya Cumhurbaşkanı Stevo Pendarovski, kapsamlı cinsel eğitimi yaygınlaştırarak, temel bir kadın hakkı olarak kürtaja erişimi ve özerk feminist kadın örgütlerine verilen desteği arttırma taahhütlerini açıklarken, kadınların ve kız çocukların küresel düzeyde güçlenmesine yönelik koşulları sağlamak için siyasi irade göstermenin ve sürekli ortak faaliyetlerde bulunmanın yükümlülüğüne işaret etti.
 
Eylem Koalisyonu açılış etkinliklerini sonlandıran İklim Adaleti için Feminist Eylem Koalisyonu konuşmacıları ise, toplumsal cinsiyete dayalı iklim çözümlerinin finansmanını artıran, kadınların ve kız çocukların yeşil bir ekonomiye geçişe öncülük etmelerini teşvik edip, iklim etkilerine ve afet risklerine karşı dirençlerini artırmalarını sağlayan taahhütleri dile getirdi.
 
Tüm bunların yanı sıra, Nesiller Boyu Eşitlik Forumu’nda düzenlenen etkinliklerde öne çıkan önemli konulardan biri de kadınlara yönelik şiddeti sona erdirme mücadelesinde erkeklerin adımlar atmaya ve sorumluluk almaya çağrılmasıydı. Bu çağrının aciliyetinin arka planında, kadınlara ve kız çocuklarına yönelik toplumsal cinsiyete dayalı şiddetin artmasını tetikleyen COVID-19 pandemisi bulunuyor. Salgın ile birlikte dünya genelinde fiziksel ve cinsel şiddet, aile içi istismar, kadın cinayetleri, insan ticareti, çocuk yaşta evlilikler ve kadın sünneti katlanarak arttı ve endişe verici seviyelere ulaştı. Forumda paylaşılan verilere göre, 2020'de bazı ülkelerde COVID-19 salgınının ilk haftalarında yardım hatlarına yapılan çağrılar beş kat daha artarken, bu çağrıların birçoğunda kadınlar yardım alamadı ve istismarcılarından kurtulmanın yollarını bulamadı. Bu bağlamda, yetişkin erkeklerin ve oğlan çocukların, sorumluluk ve hesap verebilirlik ilkelerini üstlenerek, erkek ayrıcalığına ve bu normların toplumda tezahür ettiği şiddet biçimlerine meydan okuyabilmeleri önem kazanıyor. Bu durumun taşıdığı kritik önemi işaret etmek adına Birleşmiş Milletler genel sekreteri António Guterres, cinsel ve toplumsal cinsiyete dayalı şiddetin yaşandığı her ülkeye "ulusal acil durum" çağrısında bulundu ve Birleşmiş Milletler üye devletlerini kadınlara ve kız çocuklarına yönelik şiddeti ortadan kaldırmak adına çözümler üretmeye çağırdı.
 
Genel hatlarıyla, düzenlenen etkinliklerde cinsiyet eşitliği ve şiddet içermeyen bir geleceğin öneminin ve anlamının üzerinde durulurken, birlikte hareket etmenin de bu mücadelenin bir parçası olduğuna işaret edildi.
 

SHARE: READ MORE

12 July

Bilim insanlarına göre hiçbir yer aşırı sıcaklardan korunaklı değil

*Bu haberi 2 dakikada okuyabilirsiniz.

Son günlerde, Batı Kanada ve Amerika Birleşik Devletleri’ni vuran iklim kaynaklı sıcak hava dalgası ve daha önce hiç görülmemiş rekor sıcaklıklar yüzlerce can kaybına yol açtı. 29 Haziran’da Britanya Kolumbiyası'nda sıcaklık 49.5 °C’e ulaşırken arka arkaya üçüncü kez tüm zamanların sıcaklık rekorı kırıldı. Antarktika kıtasının 18.3°C’lik yeni rekor yüksek sıcaklığı Dünya Meteoroloji Örgütü tarafından doğrulandı. Rekor sıcaklıkların yaşandığı bölgelerde elektrik hatları eridi, yollar büküldü ve orman yangınları başladı. Bilim insanları, 40 yılı aşkın bir zamandır rekor sıcaklıkların iklim değişikliğiyle bağlantısı konusunda zaten uyarılarda bulunuyorlardı. Uzmanlar, iklim krizi küresel sıcaklıkları daha da yükseltirken, Kuzey Sibirya'dan Avrupa'ya, Asya'dan Avustralya'ya kadar tüm toplumların bu tarz aşırı hava olaylarına hazırlanmaları gerektiğini söylüyor ve artık hiçbir yerin güvenli olmadığını hatırlatıyor.
 
ABD başkanı Joe Biden da ABD ve Kanada'daki sıcak hava dalgasının iklim krizine bağlı meydana geldiğini söyledi ve yetkililerin Britanya Kolombiyası, Alberta, Yukon ve Kuzeybatı Toprakları genelinde 103 sıcaklık rekoru kırıldığını açıkladı. Britanya Kolumbiyası'nda  sıcak hava dalgası nedeniyle beş gün içinde en az 486 ani ölüm gerçekleşti. Bu ölümlerin kaçının sıcak hava dalgasıyla ilgili olduğunu kesin olarak söylemek için henüz erken olsa da bildirilen ölümlerdeki önemli artışın nedeninin ekstrem sıcaklıklar olduğu düşünülüyor. Ani sıcaklıklar nedeniyle hayatını kaybedenlerin çoğunun, yalnız yaşayan, sıcak ve iyi havalandırılmayan konutlarda bulunan yaşlılar olduğu belirtildi.
 
University College London'dan Profesör Simon Lewis, durumu "korkunç" olarak nitelendirirdi ve aşırı sıcaklık olaylarının gıda fiyatlarından güç kaynaklarına kadar her şey üzerinde büyük etkileri olabileceği konusunda uyardı. Aşırı sıcaklar nedeniyle şimdiye kadar yaklaşık 9.300 hanede elektrik kesintisi yaşandı. Yerel yetkililer, 200.000'den fazla insanı etkileyen planlı bir elektrik kesintisine de ihtiyaç duyulacağını söyledi.
 
Ulusal Hava Servisi'nin Hava Tahmin Merkezi'nde meteorolog olan Richard Bann, ısı dalgasının biri Alaska'daki Aleut Adaları'ndan, diğeri ise Kanada'daki James Körfezi ve Hudson Körfezi'nden gelen iki basınç sisteminden kaynaklandığını açıkladı. Küresel ısınmanın da katkısıyla “ısı kubbesi” olarak tanımlanan sıcak hava dalgası daha da şiddetleniyor. İnce bir tabaka halinde olmayan bu sıcaklık atmosfere kadar uzanabiliyor ayrıca basınç ve rüzgarlara da etki edebiliyor. Bu sıcaklıklar, dünyada görülen en yüksek sıcaklıklar olmasa da bu bölgelerin alışkın olmadığı bir yükseklikte olması ve uyum sağlayabilecekleri sıcaklıkların çok üstünde olmasından dolayı endişe verici.
 
Bilim insanları, ABD ve Kanada'daki sıcak hava dalgasının verdiği ve vereceği zararların dünyanın dört bir yanındaki politikacılar ve topluluklar için bir "uyandırma çağrısı" olarak görülmesi gerektiğini söyledi. Kasım ayında İngiltere'de gerçekleşecek BM Cop26 iklim zirvesi öncesi sıcaklık rekorlarının iklim acil durumuyla mücadele çabalarını arttırması gerektiği düşünülüyor. Uzmanlar hükümetleri ve politika yapıcıları bu ekstrem hava koşullarını ciddiye almaları konusunda uyarıyorlar. İklim Krizi Danışma Grubu’nu kuran İngiltere eski baş bilim danışmanı Sir David King, riskler çok uzun zamandır bilinmesine rağmen harekete geçilmediğini ve artık sorunun çözümü için çok kısa bir zamanımız olduğunu vurguluyor. Pennsylvania Eyalet Üniversitesi'nde atmosfer bilimi profesörü ve Yeni İklim Savaşı'nın yazarı Michael E. Mann ise, gezegen ısındıkça bu tür tehlikeli hava olaylarının daha yaygın hale geleceğini belirtiyor. Uzmanların ortak görüşü ise aşırı sıcak hava dalgalarını kesmek için sera gazı salımlarının hızlıca sıfıra indirilmesi ve toplumların yarattıkları yeni iklim koşullarına uyum sağlamaları için iklim eylem planları hazırlanması gerektiği yönünde.
 

SHARE: READ MORE

12 July

Modern köleliği engellemek tüketicilerin elinde mi?

*Bu haberi 2 dakikada okuyabilirsiniz.

Çoğu insan, işçilerin sömürülmesi veya köleleştirilmesiyle üretilen ürünleri satın almak istemese de aşırı emek sömürüsü ve diğer modern kölelik biçimleri, dizüstü bilgisayarlar, cep telefonları ve giysiler gibi düzenli olarak tükettiğimiz birçok ürün ve hizmetin tedarik zincirlerinde sıkça yaşanıyor. Bu durum tüketicilerin sömürülen işçiler tarafından üretilen ürün ve hizmetlerin arz ve talebini azaltmada ne kadar etkin bir rol oynaması gerektiği sorusunu doğuruyor.
 
Araştırmalar, dünya genelinde 32 milyar dolarlık üretimin 40,3 milyon insanın sömürülerek çalıştırılması sonucu elde edildiğini gösteriyor. Birleşik Krallık'ın 2015 Modern Kölelik Yasası gibi birtakım yasalar; tüketicilere bilgilenme, harekete geçme ve modern köleliği ortadan kaldırmaya yardımcı olacak seçimler yapma konusunda sorumluluk yüklüyor. Buna göre tüketicilerden şüpheli istismar durumlarını bildirmeleri ve bilinen kölelik ürünlerini boykot etmeleri isteniyor. Ancak küresel tedarik zincirleri karmaşık olduğundan genellikle tüketiciler tarafından iyi anlaşılamıyor. Bu nedenle, modern köleliğin engellenmesi için gerekli bütün çabayı tüketicilerden beklemek, bu süreçleri detaylıca bilen işletmelerin ve bir şeyleri değiştirme gücü bulunan hükümetlerin sorumluluk almamasına neden olabilir.
 
Köleliğin nedenlerinin sistemsel olduğunu, ticaret ve yönetişim süreçleri ile iç içe olduğunu düşünenler aşırı emek sömürüsü biçimlerinin, hükümetin ve iş dünyasının yapısal rolü ele alınmadan azaltılamayacağını öne sürüyorlar. Dolayısıyla hükümet ve iş dünyasından, üretim sistemlerinde modern kölelik ve sömürü sorununu şeffaflıkla ele almaları bekleniyor.
 
Ancak bu durum tüketicilerin rolünü göz ardı etmeyi gerektirmiyor. Birleşik Krallık'taki tüketicilerin modern kölelik anlayışına odaklanan bir araştırma tüketicilerin yaptıkları tercihlerin sosyal ve çevresel sonuçları söz konusu olduğunda, "suç ortağı" olarak tanımlanabileceklerini gösteriyor. Araştırmaya göre, tüketiciler kölelik ve aşırı emek sömürüsü risklerinden habersiz değiller hatta bazıları bu tür konulara ilgisiz olduklarını açıkça ifade ediyor. Sorumluluğu işletmelerden ve hükümetlerden alıp tamamen tüketiciye kaydırmanın sistemsel bir çözüm sunamayacağı açık olsa da tüketim alanının görünüşte iyi huylu ve apolitik olduğunda ısrar etmenin de yararlı bir yol olmadığı savunuluyor. Tim Jackson’ın Öncelikli Endişeler: Kirlilik, Kâr ve Yaşam Kalitesi kitabında dile getirdiği gibi “ekonomiyi sürdürülebilir kılmak için en azından bazı sorumlulukları tüketiciye vermemiz gerektiği” kabul ediliyor. Örneğin çevresel konularda tüketicilerin zaman içinde daha duyarlı hale geldiği gözlemlenebilir. Her ne kadar karbon salımlarından büyük ölçüde şirketler sorumlu olsa da, daha temiz ve daha adil bir topluma geçişte bilinçli tüketici tercihleri de oldukça önemli. Modern köleliği düşündüğümüzde de durum farklı değil.
 
Toplumu modern kölelikten kurtarmak söz konusu olduğunda, tüketicilere gerçekçi olmayan sorumluluk yüklenmesi desteklenmese de araştırmalar tüketicilerin bu sorunla mücadelede iş dünyası ve hükümetlerle ortaklık içinde hareket etmeye hazır olduklarını gösteriyor. Tüketiciler seslerini olumlu değişimi desteklemek için yükseltebilir ve daha fazla güce sahip olanları bu değişimi tetiklemek için teşvik edebilirler.
 

SHARE: READ MORE

10 July

Şirketler sürdürülebilirlik raporlamasına nasıl hazırlanabilir?

*Bu haberi 2 dakikada okuyabilirsiniz. 

Giderek daha fazla şirket sürdürülebilirliğe dair hedefler benimsiyor ve karbon ayak izlerini azaltmayı amaçlıyor. Ancak henüz yatırımcıların ve halkın bir şirketin sürdürülebilir olup olmadığını değerlendirmesine yönelik küresel olarak kabul edilen standartlar bulunmuyor. Henüz belirlenmiş standartlar olmasa da geçtiğimiz 18 ay içerisinde bu konuda birçok gelişme kaydedildi.
Uluslararası Finansal Raporlama Standartları (IFRS) Vakfı’nın önerdiği Uluslararası Sürdürülebilirlik Standartları Kurulu (ISSB) Kasım ayında gerçekleşecek COP26’da hayata geçecek. G7 zirvesinin ardından paylaşılan bildiride ise G7 Maliye Bakanları ve Merkez Bankası Başkanları ISSB’ye desteklerini belirterek iklimle bağlantılı finansal açıklamaların zorunlu kılınması yönünde çağrıda bulundu.
Bütün bu gelişmeler, önümüzdeki yıllarda şirketlerin raporlamaya dair önemli inovasyonlarla karşılacağının sinyalini veriyor. Oxford Analytica ve EY tarafından hazırlanan “Sürdürülebilirlik raporlama standartlarının geleceği” isimli araştırma şirketlerin bu gelişmeler karşısında kendilerini nasıl hazırlayabileceği konusunda 5 öneride bulunuyor.

Sürdürülebilirlik raporlamasının zorunlu olmasını beklemeyin
İçinde bulunduğumuz dönem,  şirketler için sürdürülebilirlik raporlamasına dair yeni düzenlemelere hazırlanmak, şeffaflık ve hesap verebilirlik konusunda taahhüt vermek için büyük bir fırsat barındırıyor. IFRS ve diğer düzenleyiciler daha çok iklim odaklı bir yaklaşım sahiplenecek gibi görünse de, şirketlerin yalnızca iklim değil, çevresel, sosyal ve yönetimsel (ÇSY) birçok alanı kapsayacak şekilde raporlama yapmayı değerlendirmesi önemli. Bu durum, şirket stratejisine yön vermek, riskleri yönetmek ve uzun vadede daha sürdürülebilir bir performansa sahip olmak için veri toplamak anlamına geliyor. Şirketler ilk adım olarak kendi sektörleri, stratejileri ve paydaşları için en anlamlı olabilecek metrikleri belirleyerek işe başlayabilir.

Yönetim kurulunun gündeminde çevresel, sosyal ve yönetimsel performansın ve sürdürülebilirlik raporlamasının olduğundan emin olun
Şirketlerin rekabet gücünü elinde tutabilmesi için yönetim kurullarının, ÇSY yatırımlarının sermayeye erişimi ve yatırımcılarla ilişkileri nasıl etkilediğini anlaması gerekiyor. Kurullar, sürdürülebilirlik raporlamasına yönelik küresel gelişmeleri gözlemleyerek, ÇSY veri sağlayıcılarının şirketlerini nasıl değerlendirdiklerini takip etmeli. Ayrıca, hangi ÇSY alanlarının şirketleriyle daha ilgili olduğunu inceleyerek, daha sonra bu alanları şirketin stratejisine ve risk yönetimine entegre etmeli.

Sürdürülebilirlik raporlamasına dair güven inşa edin
Şirketler ÇSY ile bağlantılı bilgileri açıklamaya ve raporlamaya başladıkça açıklamaların güvenilirliğine, ve “yeşil badana”ya dair ek sorularla karşılaşılması mümkün. Şirketler bu nedenle sürdürülebilirlik raporlaması yaparken kullandıkları süreçler konusunda güven yaratmalı. Raporlamayla ilgili yeni düzenlemelere hazırlanmak için önemli bir adım sürdürülebilirlik denetimlerine hazırlanmaktan geçiyor.

Finans birimini süreçlere dahil edin
Finans birimleri sürdürülebilirlik raporlamasına hazırlanmak için kritik bir role sahip. Birimler, halkın ve yatırımcıların sürdürülebiliğe dair neler bilmesi gerektiğini anlayarak, bunu en uygun metriklere çevirmeli. Raporlama finansal olmayan ve finansal veriler arasında doğrudan bir ilişki kurması gerektiğinden, finans yöneticileri deneyimlerini ve bilgilerini finansal olmayan raporlama süreçlerinin çerçevesini çizmek için kullanabilir.

Standart oluşturma sürecine katkı sağlayın
Şirketler sürdürülebilirlik raporlamasına dair standart oluşturma sürecine aktif katılım gösterebilir. Düzenleyici kurumların gerçekleştirdiği toplantılara katılan ve sürdürülebilirlik performansını şimdiden açıklamaya başlayan şirketler standart belirleme sürecinde ve tartışmalarında daha fazla rol oynayabilir ve elde etmiş olduğu güvenilirlikten faydalanabilir.
Şirketlerin ve liderlerinin düzenleyiciler ve sivil toplumla birlikte çalışarak tutarlı, küresel standartlara ulaşmak için çalışması kritik önem taşıyor. Geç olmadan şirketlerin de raporlamaya hazırlanması ve bu çalışmalara zorunlu kalmadan önce başlanması şirketlere pek çok alanda avantaj sağlayabilir.
 

SHARE: READ MORE

2 July

Çevre suçları uluslararası suçlar kapsamına alınacak mı?

*Bu haberi 2 dakikada okuyabilirsiniz. 

Günümüzde var olan birçok düzenlemeye ve dünya genelinde artan çevre bilincine rağmen petrol sızıntıları, açık ocak madenciliği, trolle balıkçılık gibi çoğunluklu şirket faaliyeti olan birçok faaliyet nedeniyle insanlar çevre tahribatı yaratmaya devam ediyor. Bazı çevre hukukçuları bir ekosistemin yok edilmesine sebep olan bu tahribata yol açanların tıpkı soykırım ve savaş suçluları gibi uluslararası suç kapsamında yargılanmasını istiyor. Mayıs ayında Hollanda mahkemesinin Shell’in çevreye verdiği zararları insan hakları meselesi olarak ele alması ve şirketi suçlu bulması bir dönüm noktası olsa da tanımın genişliği ve hangi faaliyetin suç teşkil ettiğini belirleme zorluğu genel bir düzenlemenin oluşmasını zorlaştırıyor.
 
İngilizcede bu suçu betimlemek için Yunanca’da ev anlamına gelen oikos ve yıkmak veya öldürmek anlamına gelen Latince caedere kelimelerinden türetilen “ecocide” terimi kullanılıyor. İklim davaları, soykırım, savaş suçları ve insanlığa karşı suç işleyenleri yargılamak için kurulmuş, merkezi Lahey'de bulunan daimi, bağımsız bir mahkeme olan Uluslararası Ceza Mahkemesi'ni (ICC) kuran ve 1998’de hazırlanan Roma Statüsü'nün ilk taslaklarına dahil edilmişti. Ancak, ABD, İngiltere ve Hollanda'nın iklim davalarının yetersiz tanımlandığını savunmasının ardından suç kategorisi olmaktan çıkarıldı.
 
Hollanda merkezli Stop Ecocide Foundation, bu karışıklığın üstünden gelmek için uluslararası hukuk kapsamında yargılanabilecek iklim davalarını “çevreye ciddi ve yaygın veya uzun vadeli zarar verme olasılığı olduğu bilindiği halde işlenen yasadışı eylemler” olarak tanımlıyor. Bu sayede, iklim davalarını ICC’nin yargı yetkisi talep edebileceği suçlara eklemek hedefleniyor.
Teklif üzerinde çalışan avukatlar, iklim davalarında insanlığa karşı işlenen diğer suçlarda olduğu gibi suçun insanlar üzerindeki etkisinin kanıtlanmasının gerekmediğini söylüyor. Bu tanıma göre küresel ısınmaya neden olan sera gazı salımlarındaki artışı önlemede yaşanan bir ihmal de suç kapsamında değerlendirilebilecek. Önerinin destekçileri ayrıca, çevre katliamını savaş suçları ve soykırımla aynı kategoriye konmanın ve Lahey'de tutuklanıp diktatörlerle birlikte yargılanma tehdidinin caydırıcı olacağını düşünüyorlar.
 
1978 yılında yürürlüğe giren bir Birleşmiş Milletler sözleşmesi, önemli çevresel tahribatları yalnızca savaş zamanlarında da olsa kısmen yasaklamıştı. Ayrıca bazı ülkelerde iklim davalarının önünü açan yasalar da bulunuyor. Son zamanlarda da ulusal mahkemeler hükümetleri ve ülkeleri kirlilik ve iklim değişikliği konusunda hesap vermeye zorlamak için giderek daha başarılı bir arena haline geldi. Hollanda’da görülen Shell davasında ise dönüm noktası niteliğinde bir karar çıkarıldı. Mahkeme Shell’in sera gazı salımlarını azaltmak için daha fazlasını yapması gerektiğine karar verdi ve "şirketlerin insan haklarına saygı gösterme sorumluluğu olduğunu" hatırlattı. İklim davalarının insanlık suçu olarak ele alma çağrısı uluslararası arenadan da destek görüyor. 2019'da Papa Francis, Uluslararası Ceza Hukuku Birliği'ni çevreyi yok etmeyi "barışa karşı suçların beşinci kategorisi" olarak tanımaya çağırmıştı ve iklim aktivisti Greta Thunberg, desteğini Stop Ecocide Foundation'a 100.000 Avro para ödülü bağışlayarak gösterdi.
 
Öte yandan iklim davalarının önünü açacak yeni suç tanımlamasına karşı çıkanlar, ICC'nin kusurlu bir kurum olduğunu ve bir çevre katliamı yasasının ekonomik kalkınmayı kısıtlayabileceğini söylüyorlar. Dünyayı bir kaynak olarak görenler, iklim yasalarının doğayı koruma hedefine çok fazla odaklanıp insan ihtiyaçlarını karşılamaktan uzaklaştığını düşünüyorlar. ICC ayrıca zayıf yönetimi ve etkisiz kovuşturmaları nedeniyle yavaş olmakla eleştiriliyor. Mahkemenin, Myanmar veya Sri Lanka gibi yerlerde tahribatı engelleyememesi örnek olarak veriliyor.
 
İklim davalarının uluslararası bir suç olabilmesi için Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin taraf 123 devletinden birinin öneride bulunması, çoğunluğun bu değişikliği kabul etmesi gerekiyor. Bu sebeple sivil toplumun yanı sıra üye ülkelerdeki parlamenterlerin de bu sürecin hızlanması için harekete geçmesi ve takipçisi olması gerekiyor.
 

SHARE: READ MORE

2 July

Net sıfır ve sonrası: Tarihsel salımların temizlenmesi

*Bu haberi 3 dakikada okuyabilirsiniz

G7 zirvesi ile birlikte grubun tüm üyeleri artık 2050 yılına kadar net sıfır taahhüdü vermiş durumda. Bu durum, iki yıl önce İngiltere'nin böyle bir taahhütte bulunan ilk büyük ekonomi olduğu düşünüldüğünde oldukça önemli bir gelişme. Bununla birlikte, şu anda 121 ülke UNFCCC Climate Ambition Coalition’a üye ve 38 OECD üyesinden 35'i (Avustralya, İsrail ve Türkiye hariç) yüzyılın ortasına kadar net sıfır olmayı hedeflediğini açıklamış durumda.

Bu taahhütler önemli olsa da yeterliliği konusundaki tartışmalar devam ediyor. Küresel sıcaklıklardaki artışı 1,5°C'de tutabilmek için için 2050 yılına kadar bütün dünyanın net sıfıra ulaşmasının gerekli olduğu vurgulanıyor. Fakat bunun için başta Çin olmak üzere salımların büyük bir kısmından sorumlu olan Hindistan ve Rusya gibi ülkelerin çok daha azimli olması gerek. Ayrıca taahhütlerin yerine getirilmesi de sonuca ulaşmak açısından oldukça önemli. Mevcut eylemler ile geleceğe yönelik verilen hedefler arasındaki boşluk da eleştirilen diğer bir nokta. 

Belirli bir tarihe kadar salımlar ve yakalama-depolama arasında bir dengenin sağlanması önemli olmakla birlikte, karbondioksitin atmosferdeki uzun süreli etkisi, küresel sıcaklıkların ne kadar artacağının temel belirleyicisinin, salınan karbondioksitin kümülatif miktarı olduğu anlamına geliyor. Ülkelerin iklim değişikliğine olumsuz etkilerini sonlandırmak için sadece net sıfıra ulaşmaları değil, aynı zamanda atmosferden, son birkaç yüz yılda sebep oldukları kadar karbondioksiti temizlemesi gerekiyor. Ancak bu durum çoğu ülke tarafından görmezden geliniyor. Geçtiğimiz haftalarda gerçekleşen G7 zirvesinde bahsi geçmeyen en önemli konulardan biri bu tarihsel sorumluluk oldu.

G7 ülkelerinin küresel ısınmaya orantısız bir şekilde katkıda bulunduğu herkes tarafından biliyor. Küresel ısınmaya en çok hangi ülkelerin neden olduğu internette araştırıldığında, her yıl ne kadar ülkenin karbon salımı gerçekleştirdiğine dair listeler karşımıza çıkıyor. Daha derine inildiğinde ise bulunan bir sonraki bilgi, 1990'dan beri ülkelerin karbon salımlarını ne kadar azalttığı oluyor. Bu durumun salımlarını azaltan gelişmiş ekonomilerin gururunu okşadığını söylemek mümkün. Ancak, etkileri neredeyse süresiz olarak devam eden karbondioksit değerlendirildiğinde, bir ülkenin küresel ısınmaya katkısının asıl belirleyicisinin, herhangi bir yıl içerisindeki değil, zaman içindeki birikmiş salımları olduğunu vurgulamak gerekiyor.
 
Mevcut ve kümülatif salımlar arasındaki fark çok keskin olabiliyor. Örneğin 2019'da Birleşik Krallık, yaklaşık 350 milyon ton, küresel toplamın %1'inden biraz daha az, karbondioksit salımı gerçekleştirdi. Ancak, erken sanayileşmesi nedeniyle, Birleşik Krallık, yaklaşık olarak küresel toplam 1,5 trilyon ton karbondioksit salımının %5’i olan 78 milyar ton karbondioksitin kümülatif salımndan sorumlu tutuluyor. Birleşik Krallık, 2050 yılına kadar net sıfır hedefine ulaşsa bile, 80 milyar tonun üzerinde bir “karbon kalıntısı” biriktirmiş olacak. Bu kalıntılara dair borçlar yüzyılın sonuna kadar ödenecek olsaydı, yıllık ortalama 1,6 milyar ton yakalama-depolama işleminin gerçekleştirmesinin gerekli olacağı ifade ediliyor. Bu miktar ise ülkenin şu anda her yıl gerçekleştirdiği salımdan dört kat daha fazla.

Hindistan gibi ülkeler için ise durum tam tersi. Hindistan, mevcut küresel salımların yaklaşık %7'sini oluştururken kümülatif salımların yalnızca %3'ünden sorumlu. Bu durum da Hindistan ekonomisinin daha yakın zamanda sanayileştiğine işaret ediyor.  Erken sanayicilerin çevreye verdikleri zarar hala atmosferde kalarak iklim değişikliğine sebep olurken, Hindistan ve Çin gibi ülkeleri salımları hızla kesmenin önemi ve zorunluluğu konusunda ikna etmek zor gibi gözüküyor.

Bu sebeplerle, ülkelerin yalnızca net sıfır hedeflerine ulaşma taahhüdünde bulunmaları değil, aynı zamanda tarihsel salımlarını da ele almaları gerekiyor. Tarihsel salımlara yönelik taahhütlerde bulunan bazı şirketler bulunuyor. Örneğin, bu durumun öncülüğünü yapan Microsoft, sadece mevcut salımlarını ortadan kaldırmakla kalmayıp, aynı zamanda tüm tarihi salımlarını temizleme sözü verdi. Erken sanayileşen ülkelerin de bu örneği takip etmesi gerekiyor. Bu doğrultuda, Kasım 2021'de gerçekleşecek olan Glasgow iklim konferansı COP26'da, ülkelerin bundan böyle salımlarına ek olarak, küresel ısınmaya ne kadar neden olduklarını, ne kadar neden olmaya devam ettiklerini ve gelecekte ne kadar ısınmaya neden olacaklarını öngördüklerini rapor edeceklerini ilan etmeleri, süreç açısından son derece önemli bir adım olacaktır.  
 

SHARE: READ MORE

2 July

NATO ve iklim değişikliği: Durum ne kadar kötü?

*Bu haberi 4 dakikada okuyabilirsiniz

Haziran ayında gerçekleştirilen zirvede dünyanın en güçlü savunma ittifakı olan Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO), ilk kez ilkim değişikliğiyle ilgili mücadele çabalarını hızlandırma kararı aldı.  Karara göre NATO üyelerinin, personel güvenliğini veya operasyonlarının etkinliğini etkilemeyecek şekilde “askeri faaliyetlerden kaynaklanan sera gazı salımlarını önemli ölçüde azaltma” sözü verdiği belirtildi.

Brüksel'deki bir zirvenin ardından yayımlanan bildiride, grubun organizasyon başkanından, NATO salımlarını azaltmak için gerçekçi, iddialı ve somut bir hedef geliştirmesine ve ayrıca 2050 yılına kadar net sıfır salıma ulaşmanın fizibilitesini değerlendirmesine yönelik istekleri yer alıyor. Ayrıca açıklamaya göre iklim değişikliği "zamanımızın tanımlayıcı zorluklarından biri" olarak ifade ediliyor. Bu doğrultuda NATO, iklim değişikliğinin dünya güvenliğini nasıl etkileyeceğini öngörme ve bunlara uyum sağlama konusunda önde gelen bir uluslararası güç olmak istediğini vurguluyor.

Avrupa ve Kuzey Amerika’dan 30 ülkenin oluşturduğu güçlü bir siyasi ve askeri ittifak olan NATO’nun dünyanın dört bir yanındaki birliklerle birlikte hareket eden zırhlı araçlar veya uçakların yanı sıra yoğun gaz yakan ekipman cephanelikleri kullanması çeşitli çevresel zararlara neden oluyor. Ancak Avrupa Parlamentosu'nun bazı üyeleri tarafından bu yılın başlarında hazırlanan bir raporda, orduların genellikle sera gazı salımlarını alenen bildirmekten muaf olduklarından, çevresel etkilerinin ne kadar büyük olduğunu doğru bir şekilde ölçmenin zor olabileceği belirtildi. 2019'da yayınlanan bir araştırmaya göre eğer ABD ordusu bir ülke olsaydı, yalnızca yakıt kullanımı ve salımında dünyada 47. sırada yer alacağı varsayılıyor. Ek olarak Uluslararası İklim ve Güvenlik Askeri Konseyi (IMCCS) son yıllık raporunda, savunmanın dünyadaki yakıt ve gaz gibi hidrokarbonların en büyük tüketicisi olmaya devam ettiğini söylüyor.

Geçtiğimiz haftalarda yayınlanan açıklamada NATO, "Müttefiklerin askeri faaliyetlerden ve tesislerden kaynaklanan sera gazı salımlarını ölçmelerine yardımcı olacak bir haritalama metodolojisi" geliştireceğini ve bu salımları azaltmak için "gönüllü hedefler" belirlemelerinde yardımcı olabileceğini belirtti. Reuters’ın haberinde bazı NATO müttefiklerinin güneş enerjisi gibi enerji kaynaklarını kullanarak silahlı kuvvetlerini daha yeşil hale getirme çalışmalarına başladığı belirtiliyor.

Ayrı bir üst düzey askeri liderler grubu olan Uluslararası İklim ve Güvenlik Askeri Konseyi yayınladığı yıllık raporunda, savaş gemileri gibi askeri teçhizatın uzun ömürlü olmasının, savunmanın kendisini yıllarca fosil yakıtlara bağımlı hale getirdiğini vurguladı. Ayrıca 2021 raporunda, teknolojideki herhangi bir ilerlemenin havacılık gibi sivil sektörler için de faydalı olabileceğine dikkat çekerek askeri kara, deniz ve hava araçlarının karbon nötr yakıtlarına ve yakıt sistemlerine yönelik araştırma ve geliştirme yatırımlarının öneminin altı çiziliyor.

İklim değişikliğinin dünyanın güvenliğini tehdit edebilecek zorluklara yol açabileceği konusundaki farkındalık gün geçtikçe artıyor. Bu farkındalığa sebep olan önemli etkenler ise genellikle insani yardım gerektiren ve toplu yer değiştirmelere neden olabilen sıcak hava dalgaları, sel ve kuraklık gibi aşırı hava olaylarındaki artışla ilişkilendiriliyor. Ayrıca uzmanlar, iklim değişikliğinden kaynaklanan çevresel değişikliklerin aynı zamanda "tehdit çarpanları" olarak da hareket edebileceğini belirtiyor. Örneğin, çevresel değişikliklerin kaynak kıtlığı üzerindeki mevcut gerilimleri yoğunlaştırabileceği veya bölgesel istikrarsızlığa ve çatışmalara yol açabileceği düşünülüyor. Zaten günümüzde, BM Mülteci Ajansı’na göre, hava olaylarının yılda ortalama 20 milyon insanı yerinden ettiği belirtiliyor.
 
Aşırı hava olaylarının NATO üyeleri üzerinde oluşturabileceği en önemli etki ise yurtdışındaki askeri personelinin refahını veya operasyonlarının ve teçhizatının bütünlüğünü riske atabilmesi. NATO'dan yapılan açıklamada, "İklim değişikliği dayanıklılığımızı ve sivil hazırlığımızı test ediyor, planlamamızı, askeri tesislerimizin ve kritik altyapımızın dayanıklılığını etkiliyor. Bu durumlar da operasyonlarımız için daha sert koşullar yaratabilir." diye ifade edildi.

Gündemdeki bir diğer tartışma konusu ise NATO’nun iklim değişikliğine yönelik önlemler almakta neden bu kadar geç kaldığı. NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, daha önce Norveç'te çevre bakanı ve iklim değişikliği konusunda BM özel elçisi olarak görev yapmış olması sebebiyle konuyla ilgili kişisel olarak endişeli bir konumda olduğu ve bu nedenle bir süredir örgütü iklim değişikliğine öncelik vermeye teşvik ettiği söyleniyor.

Eylül ayındaki bir görüş yazısında Stoltenberg, "Gezegen ısındıkça havamız daha vahşi, daha sıcak, daha rüzgarlı ve daha yağışlı hale geliyor, toplulukları baskı altına alıyor, çünkü gıda, tatlı su ve enerji kaynakları tehdit ediliyor. Bugün bunu, iklim değişikliğinin göçü tetiklediği Afrika'nın Sahel bölgesinde görebiliyoruz. Buzların eridiği, jeopolitik gerilimlerin arttığı Kuzey Kutbu'nda. Veya burada, rekor kıran sel ve orman yangınlarının her yıl arttığı Avrupa'da." diye belirtiyor.

Yapılan açıklamanın, NATO'nun en büyük mali katkısı olan Beyaz Saray'daki büyük bir ideolojik değişimin ardından geldiği düşünülüyor. Donald Trump, hem ABD'nin NATO'ya verdiği desteğe hem de iklim değişikliğiyle mücadeleye yönelik küresel çabalara açıkça şüpheyle yaklaşıyordu, ancak onun yerine geçen Başkan Joe Biden, her ikisini de politikalarında çok daha merkezi hale getirdi. Göreve geldikten sonra, Başkan Biden, ABD'yi Paris iklim anlaşmasından çekme kararını direkt geri aldı ve dış politika ve ulusal güvenlik alanları da dahil olmak üzere yurtiçinde ve yurtdışında iklim kriziyle mücadele etmek için bir yürütme emri yayınladı.

NATO’nun en büyük maddi destekçisi olan Joe Biden ile başlayan ABD’deki bu denli değişimlerin NATO’daki öncelik sıralamasını etkilediği belirtiliyor. Biden’ın iklim krizini gündeminin merkezine almasının sonrasında da NATO’nun iklim değişikliğine karşı çalışmalara başladığı düşünülüyor.
 
 

SHARE: READ MORE

1 July

Dünyanın en hızlı büyüyen atık yığını: E-atıklar

*Bu haberi 2 dakikada okuyabilirsiniz. 

Dünya genelinde her yıl on milyonlarca elektronik atık oluşuyor.Bu hızlı artış nedeniyle Birleşmiş Milletler, e-atıkları dünyanın en hızlı büyüyen atık yığını olarak tanımlıyor. Yapılan son araştırmalar ise e-atıklardaki hızlı büyüme trendinin COVID-19 salgını nedeniyle azaldığını söylüyor. Fakat bu da pandeminin görünüşte olumlu diğer çevresel etkilerinden biri olarak yorumlanıyor.
 
Geçtiğimiz haftalarda yayınlanan bir BM raporuna göre, küresel elektronik ve elektrikli alet satışları 2020'nin ilk üç çeyreğinde önemli oranda azaldı. Satışlardaki bu düşüşün gelecekte ortaya çıkabilecek 5 milyon tondan fazla e-atığı önlediği düşünülüyor. Ancak tıpkı pandemi kısıtlamaları hafifledikten sonra tekrar eski seviyelerine çıkan küreselsera gazı salımı gibi e-atıklardaki bu düşüşün de geçici olduğu düşünülüyor. Veriler, pandemiden çıkarken daha sürdürülebilir teknoloji kullanımına geçilmediği gibi teknolojik ürünlere sahip olanlar ve olmayanlar arasında oluşan derin “dijital uçuruma” da dikkat çekiyor.
 
BM'nin tanımına göre, atılan buzdolapları ve elektrikli fırınlardan kullanılmış tüketici elektroniğine kadar her şeyi kapsayan e-atıklar, son yıllarda gelişmekte olan ülkelerde daha fazla insanın modern teknolojiye erişmesi, ürünlerin kullanım sürelerinin kısalması ve cihazların onarımının daha zor hale gelmesiyle önemli oranda arttı. 2014 ve 2019 yılları arasında dünyanın e-atık ayak izi yılda 49 milyondan 60 milyon tona yükseldi. Ancak pandeminin, dünyanın dört bir yanındaki insanların yaşama ve çalışma şekillerini alt üst etmesiyle ve küresel tedarik zincirini etkilemesiyle genel fikir e-atık trendlerinin de değişeceği yönündeydi.
 
Birleşmiş Milletler Üniversitesi'nde kıdemli program görevlisi olan Kees Baldé ve yardımcı yazarı Ruediger Kuehr 50 ülkenin 2020'nin ilk üç çeyreğinde elektronik ürün tüketimini pandeminin olmadığı koşullardaki beklenen tüketimle karşılaştırdıkları rapordan şaşırtıcı bulgular elde ettiler. Okulların ve iş yerlerinin uzaktan çalışma ve öğrenme modellerine geçmesiyle geçtiğimiz yılın toplam elektronik satışlarında bir artış bekleniyordu. COVID-19 nedeniyle cep telefonları, dizüstü bilgisayarlar ve oyun konsolları gibi küçük elektronik cihazların küresel satışlarındaki artış; masaüstü monitörler, TV'ler, lambalar ve ev aletleri dahil olmak üzere daha büyük ekipmanların satışlarındaki düşüşle telafi edildi. Araştırmacılar, bu tarz büyük elektronik cihazların satışındaki düşüşün, pandeminin hiç olmadığı bir dünyaya kıyasla gelecekteki e-atık üretimini 5,4 milyon ton veya yüzde 6,4 azaltacağını tahmin ediyor.
 
Ancak artan dijital uçurum da göz önüne alındığında bu düşünüldüğü kadar olumlu bir değişim yaratmıyor. Kuzey Amerika ve Avrupa'daki yüksek gelirli ülkelerin toplam elektronik satışlarında yalnızca %5'lik bir düşüş yaşanırken düşük gelirli ülkelerde bu oran %30. Bu çıktı, küresel olarak dijital uçurumun daha da derinleştiğini kanıtlar nitelikte. Rapor, elektronik cihaz satışlarının düşmesinin gelecekte e-atık konusunda sürdürülebilir bir pozitif etki yaratması için pandeminin e-atık yönetimini nasıl etkilediğine de dikkat edilmesi gerektiğini söylüyor. BM’ye göre COVID-19'dan önce, e-atıkların %20'sinden daha azı geri dönüşüm için resmi olarak toplanıyordu. Büyük şehirler ve elektronik cihaz perakendecileri, pandemi sırasında e-atık toplamayı askıya aldığından pandemi sonrasında bu oran daha da azabilir.
 
Memorial University of Newfoundland'da elektronik atıkları araştıran Josh Lepawsky, elektronik atıklarda pandemi kaynaklı herhangi bir düşüşün, artan teknoloji tüketiminin genel eğilimine kıyasla önemsiz bir durum olacağından şüpheleniyor. Baldé ve ekibinin araştırması da bu düşünceyi destekler nitelikte. Elektronik cihaz satışlarının gelişmiş ülkelerde 2020'nin üçüncü çeyreğinde ilk ikisine kıyasla önemli ölçüde artması pandemi sonrasında bir toparlanma yaşandığını gösteriyor. Pazar araştırma şirketi Canalys'e göre, ABD'de kişisel bilgisayar talebi 2021'in ilk çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 73 arttı.
 
Baldé son olarak pandemi kaynaklı bir e-atık düşüşünün, ülkelere geri dönüşüm altyapılarını güçlendirmek için “nefes alma alanı” sağlayabileceğini söylüyor. Fakat bunun geçici bir rahatlık vermesinin önüne geçmek, e-atık oluşumunu düşük seviyelerde tutmak ve e-atıkların geri dönüşümüne yönelik çözümler sunmak ise ülkelerin elinde.
 

SHARE: READ MORE

18 June

G7 zirvesinde iklim krizi tartışmaları

*Bu haberi 4 dakikada okuyabilirsiniz

7 dünya liderinin (İngiltere, ABD, Fransa, Almanya, İtalya, Kanada, Japonya) katılımlarıyla 11-12-13 Haziran’da İngiltere’nin güneybatısındaki Cornwall’de gerçekleşen G7 zirvesi sonucu küresel konular hakkında ortak açıklamalar yayınlandı. Zirvenin 2021 gündemindeki başlıklardan birisi iklim ile çevreydi ve küresel zenginliğin yarısından fazlasını elinde bulunduran bu 7 ülkenin tartışmalarının büyük bir çoğunluğunu iklim değişikliği ve biyoçeşitliliğin korunması oluşturdu. Bu kapsamda özellikle fosil yakıt desteklerinin sonlandırılmasından, enerji üretim ve tüketimine yönelik yaptırımlardan ve yeşil politikalara verilen desteklerin artmasından bahsedildi. Ancak bu konu başlıklarına verilen desteğin sadece sözde kaldığını düşünen iklim aktivistleri bu duruma tepki gösterdi.

Communiqué’de iklim krizi hakkında nelerden bahsedildi?
G7 ülkeleri tarafından alınan kararları duyurmak için yayınlanan “Communiqué” adlı bildiride G7 üyeleri olan ülkeler, Paris Anlaşması’na olan taahhütlerini ulusal politikalar yardımıyla sağlamlaştırıp, hızlandıracaklarını ve en geç 2050’de net sıfır karbon hedeflerine ulaşacaklarını belirttiler. Ayrıca, iklim krizi ve biyoçeşitlilik kaybının önlenmesi adına uluslararası iş birliklerinin daha fazla destekleneceğine de değindiler. Verilen taahhütler arasında, iklim ve çevre sektöründe (ve diğer tüm sektörlerde) cinsiyet eşitliği de dahil olmak üzere her anlamda eşitliğin sağlanması için çalışılacağı da yer alıyor.
Üye ülkeler, teknoloji odaklı çözümlerle net sıfır karbon hedeflerinin destekleneceğini ve Uluslararası Enerji Ajansı (IEA)’nın yol haritasını önceliklendirerek bu konu ile ilgili politikalarla halkın ve endüstrinin teşvik edileceğini paylaştılar. Enerji alanında ülkeler tarafından önceliklendirilen konular arasında enerji sektöründe verimliliği arttırmak, yenilenebilir enerji kullanımını ivmelendirmek, sıfır karbon salımlı enerji planı, atık üretimini azaltma gibi hedefler yer aldı. Bildiride ayrıca daha çevre dostu ve karbon salımı az olan taşıtların üretilmesi ve yaygınlaştırılmasının daha sürdürülebilir bir taşıma sistemi için gerekli olduğu kararı paylaşıldı. Endüstri ve inovasyon uygulamaları olarak ise çevre dostu uygulamalar yardımıyla batarya, enerji üretim sistemleri kullanılıp karbon yakalama teknolojisi ve hidrojen enerjisi gibi uygulamalar ile daha yeşil ürünler ve verimli bir endüstri kurmayı hedefi dile getirildi. Evlerde yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımından yararlanarak enerji verimliliğinin sağlanması ve inşaat malzemelerinde daha sürdürülebilir seçeneklerin tercih edilmesi desteklendi.
Net sıfır ekonomiye geçişin özellikle gelişmekte olan ülkelere yarattığı ekonomik zorluğu aşmak üzere (ülkeler arası) ikili ve çoklu iş birliklerinin sürdürüleceği belirtildi. Bu bağlamda, gelişmekte olan ülkelerin net sıfır ekonomiye geçişlerine destek olmak için 11 yıl önce 100 milyar dolar harcama sözünü veren  G7 ülkeleri, katkılarını arttırmaya yönelik vaatlerde bulundu. Ancak sadece Almanya 2 milyar avrodan 6 milyar avroya ve Kanada var olan katkı sözünü iki kat arttırarak 4.4 milyar dolara çıkarttığını spesifik olarak belirtti.
Biyoçeşitlilik konusunda, G7 ülkeleri 2030 Nature Compact’ı desteklediğini ve bunu bir global misyon olarak görerek, okyanusların veya toprakların en az %30’unun koruma altına alınması hedefiyle birliktebiyoçeşitlilik kaybını 2030 yılına kadar tersine çevirmeyi taahhüt ettiler. Son olarak, çevre ve iklim ile ilgili konuların COP26 (UN Climate Change Conferance, 2021 Kasım) konferansında daha derinlemesine işleneceği kararlaştırıldı.

Sosyal kuruluşların ve siyasilerin alınan kararlarla ilgili düşünceleri
David Attenborough’un zirvede G7 liderlerine yönelik yaptığı konuşmada iklim krizi konusunda acilen harekete geçilmesi yönünde yaptığı uyarılar sonrasında G7 ülkeleri karbon yakalama teknolojisi olmayan kömür santrallerini kullanmaktan uzaklaşma sözü verdi. Ancak, bu değişikliğin nasıl yapılacağına dair ayrıntılı bir plan ya da bunu başarmak için bir hedef tarih vermediler. Şimdilik, gelişmekte olan ülkelerdeki yeni kömür yakıtlı elektrik üretimi sübvansiyonunu gelecek yıldan itibaren durdurmayı kabul ettikleri biliniyor.
G7 ülkelerinden İngiltere’nin başbakanı Boris Johnson, kapanış basın toplantısında zirvenin başarılı geçtiğini düşündüğünü paylaştı. Johnson, küresel ısınmayı 1,5 derecenin altında tutmaya çalışmak için “büyük taahhütler” verildiğini ve Build Back Better fonuyla gelişmekte olan ülkelerin altyapılarını temiz ve sürdürülebilir bir şekilde geliştirmeleri için gerekli finansmana erişim sağlayacaklarını belirtti.
Johnson’ın olumlu yorumlarının aksine, sosyal kuruluşlar zirvede alınan kararlara şüpheyle yaklaşıyor. Yoksulluğun ve adaletsizliğin ortadan kaldırılması için çalışan sosyal bir kuruluş olan Oxfam’dan Max Lawson, çoğu G7 ülkesinin iklim finansmanı konusunda taahhüt verme fırsatını kaçırmalarını kabul edilemez buldu. Gelişmekte olan ülkelerin, kendileri için dönüm noktası niteliğindeki COP26 öncesinde G7 zirvesi cephesinde gelişmeleri beklediğini belirten Lawson, yeşil kalkınma projeleri için belirsiz finansman vaatlerinin bu hedeften uzaklaşmaması gerektiğini vurguladı.
74 ülkede operasyonları devam eden uluslarası bir çevre örgütü ağı olan Friends of the Earth sözcüsü Jamie Peters ise iklim değişikliğinin önemi hakkında güzel sözler duyduklarını ancak kapsamlı bir finansman sağlanmadıkça ve bu sözler uygulanmadıkça zirvenin yalnızca sahnelenmiş tiyatrolar ve gösterişli konuşmalardan ibaret olacağını belirtti.
G7 zirvesinin sonuçları iklim aktivistlerini tatmin etmese de, altı aydan kısa bir süre kalan COP26’da alınacak kararların iklim krizini çözme yolunda büyük önem taşıdığı dünya tarafından kabul ediliyor. Bu nedenle COP26’da iklim güvenliğini sağlamak adına önemli taahhütler verilmesi için ülkelerin bu zaman içerisinde iklim krizine karşı mücadele konusunda hırs ve tutkularını daha çok artırmaları gerek gibi gözüküyor.
 
 

SHARE: READ MORE

18 June

Şirketler değişen toplumsal cinsiyet normlarını artık görmezden gelemiyor

*Bu haberi 4 dakikada okuyabilirsiniz. 

Toplumsal cinsiyet tartışmalarının ekseni değişmeye başlıyor. Günümüzde cinsiyet kimliğinin, geleceğimizi yeniden şekillendirecek köklü bir yeniden tasavvurundan bahsetmek mümkün.

ABD'deki Y kuşağının %12'sinden fazlası kendini trans veya geleneksel cinsiyet normlarına uyum göstermeyen (gender non-conforming) olarak tanımlıyor ve çoğunluğu cinsiyet kavramının erkek/kadın ikilisinden ziyade bir geniş bir spektrum olduğuna inanıyor. Y kuşağına kıyasla, Z kuşağının cinsiyet konusundaki görüşleri daha da ileri düzeyde. ABD'de yapılan bir araştırma, insanların %56'sının cinsiyetten bağımsız bir zamir kullanan birini tanıdığını ve %59'unun formların "erkek" ve "kadın" dışındaki seçenekleri içermesi gerektiğine inandığını gösteriyor. Küresel olarak, Z kuşağının %25'i yaşamları boyunca en az bir kez cinsiyet kimliklerini değiştirmeyi umuyor.

Şirketler, bu değişimin artık görmezden gelemeyecekleri bir şey olduğunu anlamaya başladığından beri toplumsal cinsiyet anlayışlarını anlamak ve ele almak üzere çeşitli sosyal kuruluşlardan yardım alıyor. Bu kuruluşlardan biri olan ve kâr amacı gütmeyen Reimagine Gender'ın CEO'su, özel sektörden liderlerin bu konuda kendilerine sıklıkla başvurduklarını belirtti. Şirketlerin soruları genellikle, geleneksel cinsiyet ikiliğine uymayan trans ve diğer çalışanların deneyimlerine odaklanıyor. Gelen sorulardan bazıları şöyle: “Bütün çalışanlarımızı desteklemek için tuvalet politikalarımızı gözden geçiriyoruz, bize herhangi bir tavsiyeniz var mı?”; “İşe alım ve İK sistemlerimize hangi cinsiyet kimliği seçeneklerini dahil etmeliyiz?”; “İstihdamda Fırsatı Eşitliği Komisyonu gibi birimlere raporlamamız için bu tanımlayıcıları nasıl uzlaştırabiliriz?”
Bu soruları duymak cesaret verici ve ele alınması önemli sorular olsa da, çoğu şirket büyük resmi kaçırıyor. Bugün, toplumsal cinsiyetle ilgili yeni algıları ve gerçekleri ele almak, yalnızca kapsayıcı politikalar oluşturmak, şirket içi bilgi sistemlerini değiştirmek veya e-posta imzalarına zamirleri dahil etmekle ilgili değil, pazar araştırmasından müşteri deneyimi ve satılan ürünlere kadar tüm şirket genelinde cinsiyete nasıl yaklaşıldığını anlamakla ilgili. Bu değişime yanıt veren kuruluşlar, artık geleneksel toplumsal cinsiyet kavramlarını ve buna bağlı klişe, ikili sınıflandırmaları satın almayan ve giderek büyüyen bir tüketici kitlesi için büyük iş fırsatını fark etmeye başlayabilirler.
Toplumsal cinsiyet, ürünler, pazarlama ve süreçler üzerinden ve hiç düşünmediğimiz bir şekilde kendini gösterebilir ve tüketicilerin satın alma davranışlarını etkileyebilir. Bu konuda atılacak ilk adım, cinsiyet hakkında yaptığınız varsayımların daha fazla farkına varmaktır. Örneğin, neredeyse tüm sanal sesli asistanların (Alexa gibi) kadın isimleri ve sesleri olduğu gerçeğinden başlayabiliriz. Böyle olmasının ardında yatan nedenleri ya da bir sesli asistanın neden bir cinsiyete ihtiyacını olduğunu sorgulayarak başlamak mümkün.

Ürünlerin nasıl cinsiyetlendirdildiği ve bunun şirketleri yeni müşterilere ulaşmaktan veya yeni yaratıcı ürün grupları geliştirmekten alıkoyup koymadığını düşünerek farkındalığın bir adım ötesine geçebiliriz. Yapılan bir araştırma Z kuşağının %48'inin, ürünleri cinsiyete göre sınıflandırmayan markalara değer verdiğini gösteriyor. Bununla ilgili güzel bir örnek; Hasbro CEO'su Brian Goldner, dünya çapındaki My Little Pony tüketicilerinin %30'unun erkek olduğunu öğrendikten sonra, şirketin markalarında "eski cinsiyet tanımını ortadan kaldırdığını" duyurması olabilir.

Aslında ürünlere cinsiyet atfedilmesi en çok ürün geliştirme sırasında yapılan beyin fırtınalarında öne sürülen varsayımlar üzerinden oluyor. Örneğin bir ürün tasarımı için 9-12 yaş arası çocuklarla yapılan bir odak grup görüşmesinde soruların kız ve oğlan çocukların için ayrı ayrı kategorilendiriliyor, ancak bu kategorilendirme araştırma yapanın kendi algısı üzerinden kurgulanmış oluyor.

Ürünlerin cinsiyetlendirilmesinden kaçınmak için ürün geliştirme sırasında yapılan beyin fırtınaları sırasında bu gibi cinsiyet varsayımlarını dikkate almak gerekiyor. Sorulacak birkaç soru farkında olmadan yapılan varsayımları belirlemede yardımcı olabilir: "İhtiyacımız olmamasına rağmen bu ürüne bir cinsiyet atfediyor muyuz"; "Bu ürünün kimler için olduğunu düşünüyoruz ve neden böyle düşünüyoruz?" ; "Bu grupla aynı özellikleri paylaşan ve ürünle de ilgilenebilecek başka müşteri segmentleri var mı".

Şirketler müşterilerinin cinsiyetleri nedeniyle belli bir ürünü aradıklarına dair varsayımlarda bulunur mu? Bir şirketin bu tarz varsayımlarda bulunması fırsatları kaçırmalarına yol açabilir. Örneğin, pek çok kadın kozmetik ve yüz bakım ürünleriyle ilgilenmiyor veya para harcamak istemiyorken ABD'deki erkeklerin %56'sından fazlası 2018'de en az bir kez bir çeşit yüz kozmetiği kullandı. Özellikle yeni doğan bebekler için tasarlanan ürünlerde klişeleşmiş cinsiyet temalarının var olduğunu, örneğin kızlar için pembe ve kalpli, oğlanlar için mavi ve dinazor desenli ürünler sunulduğunu görmek mümkün. Ürünleri açıkça kadınsı veya erkeksi olarak tanımlamak, ilgilenebilecek müşterileri dışlayabilir.
Bu, pazarlama stratejisi sırasında müşterileri segmentlere ayıramayacağımız anlamına gelmez, ancak bunların geleneksel yollarla cinsiyete dayalı olduğunu varsaymak bazı potansiyel müşterileri kaçırmalarına sebep olabilir. Markaların hedef kitlelerini değerlendirerek ürün geliştirirken veya pazarlama stratejisi belirlerken, ürünlerinin muhtemel alıcılarını belirli cinsiyet sınıflarıyla nitelendirmemesi önem taşımaktadır.

Müşteri deneyimine gelince, şirketlere sıklıkla verilen ilk tavsiye, asla birinin cinsiyetini varsaymamaktır. İster yüz yüze ister yazılı iletişim yoluyla etkileşim kuruyor olsun, müşterilere her zaman nasıl çağrılmayı tercih ettiklerini sormayı unutmamak önem taşıyor. Örneğin United Airlines, tüm rezervasyon kanallarında ikili olmayan cinsiyet seçenekleri sunuyor.

Sağlık şirketleri de hasta ile iletişimi iyileştirmenin yollarını arıyor. Bazı ülkelerde doktor randevusu alınırken nasıl hitap edilmesini istediği hastaya soruluyor. Bu uygulama, cinsiyetleri ve zamirleri atanmış cinsiyetleriyle uyumlu olmayan (özellikle insanların kendilerini savunmasız hissedebilecekleri sağlık kuruluşlarında) ve öz adını kullanmaktan bile çekinen insanlar için oldukça kritik bir soru. Bu saygı çerçevesinde alınan ve verilen hizmet her iki tarafı da memnun kılar.

Bir çalışanın müşterisi ile uzun bir konuşma yapacağı durumlarda, birisine nasıl hitap edilmeyi tercih ettiğini sorabilir ve zamirleri tamamen kullanmaktan kaçınabilir. Örneğin, "Adınızın Merve olarak listelendiğini görüyorum, size Merve diye hitap edebilir miyim, yoksa tercih ettiğiniz başka bir isim var mı?" Bu gibi küçük müşteriler için büyük bir fark yaratma potansiyeli bulunuyor.

Cinsiyet hakkında daha geniş düşünmeye başlandığında, bundan fayda sağlayacak olanların sadece müşteriler olmayacağını görmek mümkün. Bir şirketin çalışanlarının çoğu ve gelecekteki muhtemel çalışanları kendilerini tam ve özgün olarak ifade edebileceklerini hissettikleri bir şirkette çalışmayı daha çok isteyecek ve o şirketi daha fazla benimseyecektir.

Cinsiyeti bir spektrum olarak anlamak ve iş süreçlerinin her adımında bunu akılda tutarak yaklaşmak şirketlerin hem müşterileri hem de çalışanları için yeni olanaklar açacaktır. Toplumsal cinsiyet gerçeği giderek kendini her alanda daha fazla gösterirken şirketlerin bu değişimlere sadece uymak yerine liderlik etmek ve büyütmek gibi fırsatları var.
 
 

SHARE: READ MORE

17 June

Şirketler LGBTİ+ hak savunuculuğu iddialarında ne kadar samimiler?

Her yıl haziran ayı dünya genelinde LGBTi+ hakları için dönüm noktası olan Stonewall ayaklanmasının yıldönümünden hareketle Onur Ayı olarak kutlanıyor. Haziran ayının gelmesiyle birlikte birçok şirket desteklerini gökkuşağı logoları ve Onur Ayı temasına özel çıkardıkları ürünlerle göstermeye çalışıyor. Fakat LGBTi+’ların iş yerinde ayrımcılığa uğradığını gösteren pek çok araştırmaya göre çoğu şirket kapsayıcılık adına gökkuşaklı logo veya ambalaj kullanımından öteye gidemiyor.
 
“Gökkuşağı badana” (Rainbow-Washing) hükümetlerin veya şirketlerin olumsuz eylem ve davranışlarının üstünü örtmek için LGBTİ+’lara destek veriyormuş gibi görünmesi olarak tanımlanabilir. Şirketlerin her haziran ayında performatif olarak tanımlayabileceğimiz destekleri, gökkuşağına boyanan logolar, Onur Ayı’na özel piyasaya sunulan ürünler bu “badana”nın birer örnekleri olabilir. Bazı çok uluslu firmalar Onur Ayı kapsamında sosyal medya hesaplarının logolarını gökkuşağı bayraklı hale çevirirken Orta Doğu ülkelerine yönelik hesaplarında böyle bir değişikliğe gitmedi. LGBTİ+ haklarını evrensel değil de yerel bir hakmış gibi değerlendiren bu yaklaşım çoğu firmayı eleştirilerin odağı haline getirdi.
 
Gökkuşağı badana, hükümetlerin eylemlerini tanımlamak için de kullanılabilir. Örneği İsrail hükümeti, İsrail'in eşcinsel hakları konusundaki nispeten ilerici duruşunu insan hakları ve uluslararası hukuk alanında yaptıkları ağır ihlalleri örtmek için bir araç olarak kullanıyor. Gökkuşağı badanası, İsrail'in nispeten eşcinsel dostu yasalarıyla desteklenen demokratik, liberal ve eşcinsel dostu bir imajını tasvir ediyor. Fakat İsrail'in bu yaklaşımı Arap ve Filistinli'lerin geri kalmış, homofobik ve barbar insanlar olduğuna yönelik ırkçı bir algı oluşturmak için kullanıldığından sorunlu görülüyor.
 
Gökkuşağı badana, LGBTİ+ ayrımcılığın kendini gösterdiği en önemli sorunlardan biri olan gelir eşitsizliğinin göz ardı edilmesine sebep olabiliyor. Gelir adaletsizliği sorunu kadınlar ve erkekler, beyazlar ve siyahlar arasında olduğu gibi heteroseksüeller ve LGBTi+’lar arasında da oldukça ciddi ölçüde yaşanıyor. Yapılan bir araştırmaya göre LGBTi+ çalışanlar gelir adaletsizliğinden iki farklı şekilde etkileniyor. Araştırma, heteroseksüel hemcinslerine kıyasla eşcinsel erkeklerin %11 daha az kazandığını belirtirken lezbiyen kadınlar %9 daha çok kazanıyor. Başka bir araştırmaya göre oluşan bu farkın nedeni eşcinsel erkeklerin hetero erkeklerin domine ettiği ve genelde daha yüksek gelir getiren işlerden kaçınması, lezbiyen kadınların da  hetero kadınların daha sık istihdam edildiği düşük gelirli işlerden kaçınması.
 
LGBTi+’ların farklı meslek dallarına yönelmesinin bir sebebi farklı eğitim geçmişine sahip olmaları olabilir. Örneğin ABD’de LGBTi+ öğrencilerin üniversiteye gitme oranları daha düşük. Ayrıca STEM alanında eğitim alanların oranı da %12 daha az.
 
Eğitim ve meslek tercihlerinde görülen bu farklılıklarda ayrımcılığın payının ne olduğuna dikkat etmek çok önemli. LGBTi+’ların sadece önyargı yüzünden istedikleri eğitimi alamaması veya iş yaşamında ayrımcılığa maruz kalmaları, hak ettikleri ücreti alamamaları bireyleri etkileyeceği gibi ülke ekonomisine de zarar vermekte.
 
Yapılan son araştırmalar bu tercihlerde ayrımcılığın kilit rol oynadığını gösteriyor. Avustralya’da yapılan bir araştırma LGBTi+ çalışanların daha az ayrımcılığa uğrayacaklarını düşündükleri işleri tercih ettikleri ve meslek seçiminde çoğunlukla hetero erkeklerin istihdam edildiği alanlardan kaçındıklarını gösteriyor. ABD'de yapılan bir diğer bir araştırma deneyinde ise katılımcılardan bazı CV'leri değerlendirmeleri istendi. Özgeçmişlerin bir kısmı LGBTİ+ faaliyetlerine atıfta bulunurken, bir kısmı bulunmamaktaydı ve sonuçta erkek katılımcıların LGBTİ+ etkinliği içeren özgeçmişleri elediği belirlendi. Stonewall tarafından yapılan bir diğer araştırma ise LGBTİ+ çalışanların iş ortamında yaşadıkları ayrımcılığı ortaya çıkardı. Araştırmaya göre 2017 yılında ABD’de çalışan LGBTi+ çalışanların %18’i son 12 ayda iş arkadaşlarının olumsuz yorumlarının veya davranışlarının hedefi olduğunu belirtti.
 
Eşcinsellere karşı ayrımcılık küresel bir sorun. Franklin & Marshall Küresel Eşcinsel Hakları Barometresi, 2018'de LGBTİ+ kişilere sağlanan yasal ve sosyal korumalar konusunda ülkelerin %62'sine başarısız not verdi. Ülkeler arasındaki fark ise geniş. Finlandiya barometrede 100 üzerinden 96 puan alırken, Rusya sadece 19 puan aldı.
 
Çeşitlilik, kapsayıcılık ve LGBTİ+ katılımının önemli destekçilerinden olan küresel şirketler koalisyonu Open For Business hazırladığı rapor, bu ayrımcılığın ülkeler için potansiyel ekonomik sonuçlarından bahsediyor. Rapora göre LGBTİ+ ayrımcılığı Macaristan ekonomisine her yıl GSYİH'nın %0,1 ila %0,2'si veya yaklaşık 200 milyon sterline mal olurken bu oran Romanya’da GSYİH'nın %0,6 ila %1,7'si arasında değişiyor ve 3 milyar sterline kadar çıkıyor.
Bu ayrımcılıkların beyin göçü, kişilerin ruh sağlığı üzerindeki olumsuz etkileri ve yabancı yatırımcıların ülkenin bu tutumuna tepkisi gibi ek, dolaylı ekonomik maliyetleri de olabilir.
 
Araştırmalar aynı zamanda toplumda birtakım önyargılar mevcut olsa da, LGBTİ+ hakları geliştikçe tutumların değişeceğini gösteriyor. Yakın zamanlı araştırmalara göre Avrupa genelinde eşcinsel ilişkileri tanıyan yasalar yürürlüğe girdikten sonra LGBTİ+ kişilere yönelik tutumlar da daha olumlu hale geldi.
 
Toplumdaki bu önyargıları kırmak mümkünken potansiyel ekonomik faydalar da göz önüne alındığında, şirketlerin ve devletlerin senenin sadece belirli birkaç haftasında kapsayıcılığı ve LGBTİ+ haklarını savunmanın ötesine geçmeleri gerekiyor. Daha da önemlisi, şirketlerin bu konuya bir pazarlama stratejisi olarak bakmaktan vazgeçip tüm LGBTİ+ topluluğunun gerçekten desteklendiği ve tanındığı bir dünyaya doğru ilerlemesi gerekiyor. Onur Ayı’nın direnişten kaynaklandığını ve yılda bir kez para kazanabilecek bir parti olmadığının anlaşılması dileğiyle.

SHARE: READ MORE

16 June

İklim davaları bir insan hakları meselesi olarak ele alınıyor

*Bu haberi 5 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Geçtiğimiz haftalarda çevrecilerin çok uluslu petrol şirketi Shell’e karşı açılan davayı kazanması büyük yankı uyandırdı. Bu gelişme sadece fosil yakıt sektörünün değil, çelik üreticilerinden havayolu şirketlerine kadar tüm kurumsal kirleticilerin tehdit altında olduğunu gösteriyor. Mahkeme kararına göre Shell’in, 2030 yılı sonuna kadar karbon salımını yüzde 45 azaltmak zorunda olduğu dava, çevre hukuku avukatları tarafından iklim davalarında bir dönüm noktası olarak görülüyor. Bu davayla birlikte bir şirketin iklim politikası yalnızca “yetersiz” olarak görülmekle kalmadı, bu yetersizlik bir insan hakları sorunu olarak ele alındı. 
 
Özellikle net sıfır karbon salım taahhütlerinde bulunan ve daha temiz enerjiye geçiş sözü veren Avrupalı petrol devleri, bu geçişi hızlandırmaları için büyük baskı altında. Fransa’da ayrı bir dava da petrol grubu Total aleyhinde sürüyor. 14 yerel kuruluş ve birkaç STK, mahkemenin Total’in sera gazı salımını azaltma kararı almasını talep ediyor. Total aleyhindeki dava, hem Fransa'nın imzaladığı Paris İklim Anlaşması'na hem de Fransa'daki büyük şirketlere, ticari faaliyetleri sonucunda ortaya çıkabilecek insan hakları ve çevreye yönelik riskleri belirleme ve önleme sorumluluğunu yükleyen yasaya dayanıyor.
 
Şirketlerin iklim değişikliği riskleriyle uyumlandıramadıkları stratejileri hissedarlarında da hoşnutsuzluk yaratıyor. İklim krizinin etkileri ağırlaşırken petrol ve gaz üretimini iki katına çıkarmayı planlayan ExxonMobil’in, yıllık hissedar toplantısında şirketin yalnızca  %0,02'sine sahip olan Engine No. 1 adlı küçük bir yatırım şirketi iki yönetim kurulu üyesinin iklim değişikliğiyle mücadeleye daha uygun görülen yöneticilerle değiştirilmesi adına yeterli hissedar desteğini kazandı. Bir diğer önemli gelişme ise Chevron'un yıllık toplantısında yaşandı. Hissedarlarının %61'inin sadece üretim sürecinde değil, kapsam 3 sera gazı salımını azaltma önerisini desteklediği görüldü.  
 
Dünyada ilk kez örneği görülen bir diğer dava da Avustralya’da yaşandı. Avustralya federal mahkemesi, sekiz gencin açtığı davada çevre bakanı Sussan Ley'in gençleri iklim krizinden korumakla yükümlü olduğuna karar verdi.
 
Danimarka’da açılan ilk iklim davası ise Avrupa'nın en büyük domuz üreticisi olan Danish Crown'a karşı, domuz eti üretiminin “düşündüğünüzden daha iklim dostu” olduğunu söyleyen bir pazarlama kampanyasında karbon ayak izini yanlış tanıttığı için açıldı. 
 
Bütün bu örnek davalar ve gelişmelerden sonra şirketlerin iklim değişikliği faaliyetleri konusunda daha çok yasal tepkiyle karşılaşacağı düşünülüyor. Bu davaların şirketlerin faaliyetlerini ve iklim değişikliğini gelecekte nasıl etkileyeceği ve çevre hukuku açısından ne anlama geldiği konusunda daha fazla bilgi edinmek için S360 olarak Hollanda’da çevresel hukuk alanında çalışan Laura Burgers ile kısa bir röportaj gerçekleştirdik. Burgers, Hollanda'daki Amsterdam Dönüştürücü Özel Hukuk Merkezi'nde (ACT) yardımcı doçent olarak çevresel hukuk alanında çalışıyor. Kasım 2020’de iklim değişikliği davalarında yargının rolü üzerine olan doktora tezini tamamlayan Burgers, Shell davası sürecini yakından takip etme fırsatı yakaladı. 

1. İlk kez, büyük fosil yakıt üreticilerinin ticari faaliyetlerini ve taahhütlerini hedef alan bir dava başarıyla sonuçlandı. Fosil yakıt endüstrisi üzerindeki caydırıcı etkisini göz önünde bulundurarak bu habere çevre hukuku açısından nasıl yaklaşıyorsunuz? 

Mahkeme insan haklarına saygı göstermek, insan haklarını korumak ve yerine getirmek zorunda olan devletlerin aksine, şirketlerin insan haklarına saygı gösterme yükümlülüğü olduğunu belirtti. Yani hükümetlerin insan haklarını gerçekleştirmek için aktif olarak bir şeyler yapması gerekir, ancak özel şirketlerin yalnızca insan haklarını olumsuz yönde etkileyen davranışlardan kaçınması gerekir. İklim değişikliğinin etkilerinin tam bir felaket olacağını biliyoruz: deniz seviyesinin yükselmesi Hollanda'daki insanların evsiz kalmasına neden olacak, sıcak hava dalgalarının artması yaşlı insanların ölümüne sebep olacak ve kasırgalar ölümlere ve yaralanmalara yol açacak. Dolayısıyla iklim değişikliği aynı zamanda bir insan hakları meselesidir. Mahkeme de Shell’in insan haklarını tehlikeye atacak ölçüde salıma neden olmaktan kaçınma yükümlülüğünde olduğu sonucuna vardı. Shell'in bu karardan sonra üzerine düşeni yapması ve 2030 yılına kadar sera gazı salımının %45'ini azaltması gerekiyor ki bu tüm fosil yakıt üreticileri için gerekli bir rakam. 
 
2. Karar açıklandığında adliyedeydiniz, o günden özel bir anınız var mı? Adliyede ortam nasıldı ve Shell'in tepkisi ne oldu? Sizce bu karar bekleniyor muydu?  

Maalesef korona önlemleri nedeniyle davanın taraflarıyla aynı odada değildim ama başka bir odada oturup video yayınını izledim. Koridorlarda davayı kazananların kutlama yapıp tezahürat ettiklerini gördüm.  

3. Mahkeme bu kararları nasıl uygulayacak ve Shell buna uymazsa ne olacak? Bu kararın fosil yakıt endüstrisinin yanı sıra çevreyi kirleten faaliyetlere yatırım yapan, sigortalayan veya finansman sağlayan şirketlerin de içinde bulunduğu gerçek bir dönüşümü başlatacak kadar güçlü olduğuna inanıyor musunuz?  

Davayı açan çevre örgütleri, kararı uygulatmak için henüz ceza talep etmedi. Bu davaya herhangi bir maddi çıkar için değil, sadece Shell'in iklim değişikliğine karşı üzerine düşeni yapmasını sağlamak için başladıklarını belirtiyorlar. Gerekirse icra takibi başlatabilir ve ceza talep edebilirler. Ancak Shell gibi tanınmış ve büyük bir şirketin yasalara uyması bekleniyor. Mahkeme, yaygın olarak kabul edildiği gibi tüm şirketlerin insan haklarına saygı gösterme yükümlülüğü bulunduğunu vurguladı. Diğer şirketlere karşı yapılan iklim iddialarının da mahkemelerce kabul edilip edilmeyeceği ileride görülecektir, çünkü her şirket Shell kadar fazla miktarda sera gazı salımından sorumlu değil ve her şirket, neden olduğu salımlar üzerinde Shell kadar fazla etkiye ve kontrole sahip değil. 

4. Bu kararın zamanlaması, COP26'nın yaklaşmakta olduğu ve IEA'nın sıfır karbonlu bir gelecek için yol haritasına ilişkin en son raporunu yayınladığı düşünüldüğünde oldukça önemli. Artık iklim krizinin bir insan hakları sorunu olarak ele alındığını görüyoruz. Bu konunun Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve benzeri mercilerce örnek bir karar olduğunu düşünüyor musunuz?   

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nin gelecekteki kararları hakkında tahminde bulunmak çok zor ama iklim değişikliğinin bir insan hakları meselesi olduğunu inkar ederlerse çok şaşırırım. Diğer şirketlerin tepkilerine gelince, stratejilerinde dava risklerini zaten hesaba kattıklarını düşünüyorum. Bunun önemli bir etkisi olacaktır. 
 
5. Bu kararın AB ülkeleri üzerinde büyük etkisi var ama AB üyesi olmayan, Paris Anlaşması’na taraf olmayan ülkeler ve özel sektörleri üzerindeki etkisini nasıl yorumluyorsunuz? 

Mahkeme, insan haklarına saygı gösterme yükümlülüğünün, OECD gibi kuruluşlara üye olup olmadıklarına bakılmaksızın tüm şirketler için geçerli olduğunu vurguladı. Bu, Birleşmiş Milletler İş ve İnsan Hakları Rehber İlkeleri’nde ortaya konan fikir birliğini doğru bir şekilde yansıtıyor. İklim değişikliğinin giderek insan hakları meselesi olarak görülmeye başlaması küresel bir gelişme olduğundan AB'ye özgü bir durum değil.

SHARE: READ MORE

10 June

Çin’in 5 yıllık yol haritasından çıkartılabilecek iç görüler

*Bu haberi 3 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Çin’in Mart ayında 14. 5 yıllık Kalkınma Planı’nı açıklamasının ardından, 2060’a kadar karbon nötr olmayı da içeren iklime yönelik taahütleri politikacılar, liderler ve uzmanlar tarafından büyük bir ilgiyle takip ediliyor. Çin’in açıkladığı planlar beraberinde Çin ile iklim konusunda uluslarası ortaklık yapma yönünde de ilgi artışına sebep oldu. Çin ve Amerika Birleşik Devletleri yaptıkları ortak bir açıklamada gelişmekte olan ülkelerin fosil yakıt bağımlılığından, yeşil, düşük karbonlu bir enerji sistemine geçişleri için gerekli aksiyonları alacaklarını ve uluslararası yatırım ve finansal desteği maksimize edeceklerini paylaştılar.
Bütün bu gelişmelerin finansal piyasalar üzerine etkisine bakıldığında ise, 14. Kalkınma Planı’yla birlikte Çin’de çevresel, sosyal ve yönetişimsel (ÇSY) konulara gösterilen ilginin giderek arttığını söylemek mümkün. 2018’de Çin’de ÇSY ile bağlantılı ETF’lere yönelik finansal akış 4.9 milyar dolar iken 2019’da bu rakam 20.5 milyar dolara ulaştı.
Çin’in taahhüt ettiği hedeflerine ulaşması için teknolojik çözüm ve inovasyonların yanı sıra enerji piyasalarında da önemli bir değişim yaşanmasına ihtiyaç var. 14. Kalkınma Planı’ndan yola çıkarak Çin’in net sıfır ekonomi olma yolculuğuna dair çeşitli iç görüler bulunuyor

Enerji piyasaları ve karbon salımı yönetmelikleri yakın zamanda değişebilir
Çin hükümetinin 2030’a kadar emisyonların zirve yapacağını açıklamasına rağmen kömür Çin’in pandemi sonrası ekonomisinin can damarını oluşturuyor. Salımlarda henüz bir dönüm noktasına ulaşılmaması Çin’in karbonsuzlaşma planlarını tehlikeye atabileceğinden önümüzdeki 5 yıl, verilen taahhütlerin yerine getirilmesi açısından kritik önem taşıyor. Bu nedenle ulusal hedeflere ulaşmak için önümüzdeki dönemde yerel hükümet plan ve politikalarının ve endüstrinin önemli ölçüde değişeceği ve planlara uyumlu hale getirileceği tahmin ediliyor.

Endüstri iyileştirme planlarının önemli etkileri olabilir
14. Kalkınma Planı iklim politika ve hedefleriyle birlikte endüstri iyileştirme planlarını da içeriyor. Bu  planlar Çin’in ekosistem onarma çabalarının bir parçasını oluşturarak, yükselen üretim maliyetlerini ve bununla birlikte sosyal ve çevresel maliyetleri azaltmayı hedefliyor. 13. Kalkınma Planı’yla birlikte Çin kaynak yoğun üretimi, yüksek değer üreten ve verimli kaynak kullanımını teşvik eden bir üretim modeline dönüştürmeyi hedeflemeye başlamıştı. Bu durumun önümüzdeki yıllarda daha da hız kazanması bekleniyor.
Bu kapsamda önümüzdeki yıllarda kaynak yoğun olup düşük katma değer üreten şirketler işletme haklarını kaybedebilir. Ayrıca bu şirketler üretim süreçlerinde iyileştirme yapma, kirlilik azaltımı ve kontrol mekanizmalarını artırma vb. sebeplerle yüksek sermaye masraflarıyla karşı karşıya kalabilir. Ayrıca, uzun dönemli çevresel izinler elde etmeleri imkansız hale gelebilir.

Zorunlu değişimler, beraberinde inovasyonu ve fırsatları getirebilir
Şubat 2021’de Çin, yeşil ve düşük karbonlu döngüsel ekonomiyi teşvik etmek için bir kılavuz yayınladı. Döngüsel ekonomi için değişim çağrısında bulunan bu kılavuz endüstri iyileştirme planlarını desteklemenin yanı sıra çeşitli sektörler için de büyük fırsatlar barındırıyor. Bu fırsatlar özellikle altyapı sektörü (çelik, çimento, yapı malzemeleri vb.), tüketim ürünleri (tekstil, kağıt yapımı, deri üretimi, plastik) ve atık yönetimi alanlarında öne çıkıyor.

ÇSY yatırımları henüz istenen noktada değil
ÇSY yatırımları küresel pazarlarda ana akım haline gelmiş olsa da, Çin’de bu durum hâlâ başlangıç seviyesinde. Kredi verenler ve yatırımcılar henüz ÇSY ile bağlantılı risk ve fırsatları yatırım kararlarında değerlendirmek için hazır değil. Bu nedenle ÇSY ile bağlantılı risk ve fırsatların tespit edilmesi, sürdürülebilirlikle ilgili konuların Çin’de stratejik yatırım için nasıl bir fırsat yaratacağı konusunda uzmanlık oluşturulmasına ihtiyaç var.

Çin’in sürdürülebilir kalkınma için bir yol haritası bulunsa da küresel politik ve ekonomik gelişmeler de piyasalar ve şirketlerin başarısı üzerinde büyük rol oynayacak. Özellikle istenen değişimlerin yaşanması için Çin’deki şirketlerin kendi çevresel etkilerini iyi anlamaları, gelişmelerin şirketlerini nasıl etkileyeceğini öngörmeleri ve buna yönelik hem riskleri hem de fırsatları göz önünde bulundurarak hareket etmeleri gerekiyor. 
 

SHARE: READ MORE

4 June

İklim krizi için sadece yeni teknoloji değil, yeni bir kültür ve siyaset de gerek

*Bu haberi 3 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Bilim insanlarının Antroposen olarak adlandırdıkları, insanların doğal çevreyi şekillendiren baskın güç haline geldiği yeni bir jeolojik çağda yaşıyoruz. Pek çok bilim insanı bu yeni dönemin başlangıcını ikinci dünya savaşı sonrası ekonomik patlamayla, yani “büyük ivmeyle” ilişkilendiriyor. . Dünya üzerindeki insan kontrolünün bu denli hızlı artışı, diğer etkilerinin yanı sıra insanlığı felaketle sonuçlanması beklenen iklim değişikliğinin uçurumuna getirdiğine, kitlesel bir yok oluşu tetiklediğine, dünyanın nitrojen döngüsünü bozduğuna ve okyanusların asitlenmesine sebep olduğuna inanılıyor.

Toplumdaki genel görüş ise teknolojinin bu soruna çözüm olabileceği yönünde. Yenilenebilir kaynaklardan elde edilen elektriğin, enerji verimliliğine sahip binaların, elektrikli araçların ve hidrojen yakıtlarının, salımların azaltılmasında belirleyici bir rol oynayacağı tahmin ediliyor. Ana akım iklim değişikliği modellerinin çoğu, uygulamaya hazır olmaktan çok uzak olmasına rağmen, büyük ölçekli karbon yakalama teknolojilerini göz önünde bulundurarak gelecekte bir dereceye kadar “negatif salım” olacağını öngörüyor. Bu çözüm önerilerinin başarısız olması durumda ise jeomühendislik pratiklerinin öneminin artacağı düşünülüyor.

Ancak bir diğer önemli görüşe göre bu anlatıdaki sorun, çevresel bozulmanın nedenlerine değil semptomlara odaklanılması. Geleceğe dair umutların bağlanıldığı teknolojiler, beklendiği gibi gerçekleşse ve çok fazla ek hasara yol açmasa bile- ki ikisi de şu an büyük varsayımlar – insanların düşünce yapılarını düzeltmeyecek. Çünkü yaşanan durumun, bilim ve teknoloji değil, bir kültür ve siyaset krizi olduğuna inanılıyor. İnsanların kendini bu karmaşadan yenilikçi gelişmelerle ve mühendislik harikalarıyla kurtarabileceğine inanması, Antroposen'in temel dersi olduğuna inanılan gezegen ölçeğindeki süreçlerle uğraşmanın kibir değil alçakgönüllülük gerektirdiğini göz ardı etmek olarak görülüyor.

Uygarlık anlayışının temelinde, dünyanın insanlığın sömürüsü için var olduğunu öne süren ekstraktivizm anlayışının ve sınırları olan bir bölge içinde anlamsız olan sonsuz büyüme fikrinin yer aldığı düşünülüyor. Başarının işaretleri olarak maddi mülkiyet, sadece tüketmek uğruna tüketme dürtüsü ve eylemlerin uzun vadeli sonuçlarını görmezden gelmek küresel kapitalizm kültürünün bir parçası haline geldi. Ancak yerli halkların bizlere öğrettiği gibi bu kavramlar kesinlikle tartışmasız gerçekler değil.  

Birçok yerli topluluk, doğal ortamlarını yakından tanıyabildi ve çoğu zaman zorlu koşullara rağmen bin yıl boyunca varlıklarını sürdürebildi. Bu süreçte yerli toplulukların çevrenin desteğinin sınırlarını anlamaya başladıklarına ve çevreye özen göstermenin aynı zamanda bir öz bakım eylemi olduğunu kavradıklarına inanılıyor. Örneğin, Pasifik adalarındaki yerliler aşırı avlanmayı önlemek için okyanusun yasak bölgelerini belirlerken, And Dağları'ndaki yüksek rakımlı bölgelerdeki çiftçiler mahsullerini yetiştirmek için erozyonu azaltan teraslara güveniyordu. Bu bilgiler doğrultusunda dünyanın kalan biyoçeşitliliğinin %80'inin yerli halkların yaşadığı topraklarda bulunmasının tesadüf olmadığı söylenebilir.

Dünya ile insan ilişkisini yeniden inşa etmek, uygarlığın birçok başarısını göz ardı etmek anlamına gelmek zorunda değil. Teknolojik yeniliklerden bazılarının, çok yönlü çevresel krizin belirtilerinin tedavi edilmesine yardımcı olabileceği düşünülüyor. Ancak nedenleri ele almak, mevcut toplumun üzerine inşa edildiği sonsuz büyüme, doğal çevrenin araçsallaştırılması ve türcülük gibi bazı varsayımlardan vazgeçmek anlamına gelebilir.

Bu durumun pratikte nasıl şekillendiği de farklı bir tartışma konusu. Bir medeniyetin kolektif zihniyetini değiştirmek aynı zamanda değerlerde de bir değişimi beraberinde getirir. Çocukları kibir ve bireysellikten ziyade alçakgönüllülük ve bağlılık konusunda eğitmek anlamına gelebilir. Tüketim ile ilişkimizi değiştirmek, reklamın büyüsünü, üretilen ihtiyaçları ve statüyü kırmak olabilir. Ayrıca, ulus devletin ve şu andaki nesillerin yaşam süresinin ötesinde bir siyaset için talepleri dönüştürmek ve siyasi örgütlenmek anlamına geldiği düşünülüyor. Galler hükümetinin gelecek nesillerin iyi olma hali  için oluşturduğu bakanlığı buna bir örnek olarak görmek mümkün.  

COVID-19 salgınının, medeniyetin ne kadar kırılgan ve miyop olduğunu gösterdi. Teknoloji, aşıların geliştirilmesi yoluyla pandemiden bir çıkış yolu bulmada büyük bir rol oynamış olsa da toplumlar insanlıktan daha güçlü olan doğa güçleri karşısında felç olurken insanlığın sınırları da vurgulandı. İnsanlığın kaotik tepkisinin ise teknolojik hünerin, iyi siyasi liderliğin yerini tutamayacağını gösterdiği düşünülüyor. Uygarlığın tüm başarılarına rağmen derinden kusurlu olduğu ise vurgulanan diğer konulardan biri. Bu krizi gerçekten çözmenin yollarından biri ise insanlığın kim olduğunu yeniden hayal ederek kurmasına bağlı.
 

SHARE: READ MORE

4 June

Uluslararası Enerji Ajansı, 2050 yılına kadar net sıfır hedefine ulaşmak için şimdiye kadarki en ciddi uyarısını yaptı

*Bu haberi 3 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Uluslararası Enerji Ajansı (International Energy Agency- IEA), iklim kriziyle mücadelede koyulan hedeflere ulaşmak için nelere ihtiyaç duyulduğuna ilişkin şimdiye kadar hazırlanan en kapsamlı raporunu yayımladı. Bugün, yüzyılın ortalarında veya hemen sonrasında net sıfır emisyona ulaşma sözü veren ülkelerin sayısı artsa da küresel sera gazı emisyonları da artıyor. Ayrıca bu ülkelerin çok azı fosil yakıt araştırmalarını durdurma niyetinde. İngiltere, Kuzey Denizi'nde yeni petrol ve gaz sahalarına ruhsat veriyor, Çin kömürle çalışan enerji santralleri inşa ediyor ve petrol şirketleri hala yeni üretime yatırım yapıyor.
 
Rapora göre iklim kriziyle mücadelede verilen uluslararası çabalar için kritik bir döneme yaklaşıyoruz ve 2050'ye kadar net sıfıra ulaşma ve küresel sıcaklıklardaki artışı 1,5°C ile sınırlama şansımızın ne kadar gerçekçi olduğunu belirleyecek şey taahhütler ile eylemler arasındaki farkın kapatılmasında yatıyor. IEA, raporda hükümetlere 2035'ten itibaren yeni fosil-yakıtlı otomobillerin satışının durdurulması ve 2040 yılına kadar küresel elektrik üretiminin karbonsuz hale getirilmesi gibi net sıfır hedefine ulaştıracak 400 önlem sunuyor.
 
IEA’nın raporunda belirttiğine göre, dünya küresel ısınmanın güvenli sınırları içinde kalacak ve 2050 yılına kadar net sıfır emisyon hedefine ulaşacaksa, kömürle çalışan yeni elektrik santralleri, yeni petrol ve gaz sahaları oluşturulmamalı. IEA, fosil yakıtları büyük ölçüde azaltmaya yönelik şimdiye kadarki en güçlü uyarısında, 2035'ten sonra yeni fosil yakıtlı arabaların satılmaması ve enerjiye yapılan küresel yatırımın 2 trilyon dolardan iki katına çıkarılması çağrısında da bulundu. Ayrıca rapor bu değişimlerin, ülke ekonomilerine bir yük getirmeyeceğini, aksine net fayda sağlayacağına dair de kanıtlar sunuyor. Buna göre, önlemlerin 30 milyon yeni istihdam alanı yaratması ve küresel GSYİH büyümesine yılda 0,4 puan eklemesi bekleniyor. Kömür sektöründeki yaklaşık 5 milyon işin bu önlemlerle birlikte kaybolması beklenirken hükümetlerin bu geçişi kolaylaştıracak faaliyetlerde bulunmasının gerekliliği üzerinde duruluyor.
 
Geçen ay IEA, salımların pandemi sonrası önlemlerin gevşemesini takiben ikinci en büyük sıçramayı yaşayacağı konusunda uyarmıştı. IEA'nın yönetici direktörü ve dünyanın önde gelen enerji ekonomistlerinden biri olan Fatih Birol, iklim krizi konusunda ciddi olan hükümetlerin bu yıldan itibaren petrol, gaz ve kömürde yeni yatırımlar yapmamaları gerektiğini belirtti. Birol, aynı zamanda raporun herhangi bir yatırımı yasaklamadığını fakat hükümetlerin net sıfır hedefine ulaşmak istiyorlarsa gerekli aksiyonları da alması gerektiğini vurguluyor. Yani hükümetlerin verdiği hedeflere ulaşmak için güçlü politikalar oluşturması gerekiyor.
 
Raporda bahsedilen ve son zamanlarda tartışma konusu olmuş bir diğer konu da karbon salımını azaltacak teknolojilerin günümüzdeki gelişimi. Bill Gates’in son kitabında iklim kriziyle mücadelede bugün alınabilecek önlemlerden ziyade gelecek teknolojilerin rolü üzerinde fazlaca durması ve ABD iklim elçisi John Kerry’nin 2050 yılına kadar net sıfır karbon emisyonuna ulaşmak için gereken karbon azalmalarının yarısının yeni teknolojiler kullanılarak yapılması gerektiğini söylemesi, iklim uzmanları tarafından endişeyle karşılanmıştı. Oysa iklim, mevcut salımlardan ziyade kümülatif salımlara yanıt verdiğinden, gerekli karbon kesintilerinin yapılması geleceğin teknolojilerine bırakılırsa, 1,5°C sınırında kalmak için çok geç olacak. Birol, karbon emisyonlarını 2030 yılına kadar yarıya indirmeyi sağlayacak teknolojilerin günümüzde mevcut olduğunu ve şimdiden harekete geçilmesi gerektiğini söylüyor.
 
Gelişmiş piller, özellikle elektrikli araçlarda kullanım için hidrojen ve karbon yakalama teknolojileri bahsedilen yeni teknolojilerden en etkili olanları olarak belirtiliyor. Birol’a göre küresel ekonominin çoğunluğu rüzgar ve güneş enerjisi gibi halihazırda yaygın bir şekilde kullanılan teknolojiler sayesinde karbondan arındırılabilir. Fakat çelik ve çimento üretimi, havacılık ve nakliye gibi karbondan arındırılması zor sektörler için bu yeni teknolojiler oldukça önemli.
 
2050 yılına kadar net sıfır karbon salımı hedefinin tutturulması hükümetlerin ciddi bir şekilde çabalamasını gerektiriyor. Özellikle pandemi sonrasında yaşanan hızlı artışın önüne geçmek hükümetlerin etkin politikalar oluşturmasına bağlı.
 

SHARE: READ MORE

4 June

İklim Anksiyetesi Artıyor

*Bu haberi 3 dakika içinde okuyabilirsiniz.

İklim krizinin sonuçları her geçen gün hayatımızda daha da belirgin hale geliyor. Uzun süreli kuraklıklar, aşırı yağış ve sel baskınları, orman yangınları ve özellikle kentlerde görülen sıcaklık artışları gibi aşırı iklim olayları, iklim değişikliğinin sonuçlarıyla yüzleşmemize sebep oluyor. Sosyal açıdan ise gıda ve konut güvenliğini tehdit etmesi ve gıda fiyatlarında artışa sebep olması nedeniyle iklim değişikliği; toplumsal ve ekonomik olarak geri kalmış, dezavantajlı kesimleri çok daha güçlü bir şekilde etkiliyor ve dünya genelinde eşitsizliklerin artmasına neden oluyor.
 
Bilim insanları, son zamanlarda bu etkiler dışında pek farkında olmadığımız ve üzerine çok konuşulmayan iklim krizinin yarattığı travma ve depresyonun etkilerine dikkat çekiyor. Araştırmacılar, önlem alınmadığı takdirde halihazırda milyarlarca insanı etkileyen ve trilyonlarca dolar maliyeti olan ruh sağlığı sorunlarının küresel ısınmayla birlikte daha da artacağını belirtiyor. Örneğin; Avustralya'da son zamanlarda çıkan orman yangınları hükümete ruh sağlığının desteklenmesini sağlamak için 76 milyon Avustralya dolarına (42 milyon sterlin) mal oldu. Imperial College London tarafından paylaşılan “İklim değişikliğinin ruh sağlığı ve duygusal refah üzerindeki etkisi” isimli raporun yazarlarından Emma Lawrance, gelecekte daha fazla insanın bu sorundan etkilenmesini ve eşitsizliklerin artmasını öngördüğünü belirtiyor.
 
Sıcak hava dalgaları intihar oranlarının artmasına neden olurken, seller ve orman yangınları gibi aşırı hava koşulları mağdurlarını travmatize ediyor, gıda ve konut güvenliğiyle birlikte yaşanan geçim sıkıntıları ciddi stres ve depresyona neden oluyor. Evini kaybeden, sel riski olan bölgelerde yaşayan, kuraklık nedeniyle geçim kaynağını kaybeden veya iklim krizi nedeniyle yaşanan yangınlarda bir yakınını kaybetmiş insanlar yaşadıkları şok ve travma nedeniyle anksiyete veya depresyon rahatsızlığı yaşayabiliyor, bu da uzun dönemde intihar riskinin artmasına yol açıyor.
 
Yapılan araştırmalar ayrıca gelecekle ilgili kaygıların insanların, özellikle de gençlerin ruh sağlığına ciddi zararlar verdiğini gösteriyor. Eko-kaygı, değişen iklim nedeniyle insanların yaşadığı varoluşsal endişeleri tanımlamak için kullanılabilir. İnsanların ileride güvende olup olmayacakları, çok daha sık meydana gelen doğal afetleri atlatıp atlatamayacakları veya dünyamızın geleceği hakkındaki endişeleri bu duruma örnek olarak verilebilir. Eko-kaygı, iklim krizinden doğrudan etkilenmemiş olanların da ruh sağlığını tehdit ediyor. 2020'de pandeminin ortasındayken bile, Birleşik Krallık'taki gençlerin çoğu iklim değişikliği konusunda Covid-19'dan çok daha fazla kaygılı olduklarını belirtiyor.
 
İklim krizi her ne kadar ruh sağlığı üzerinde ciddi etkilere neden olsa da bu konu görmezden gelinmekte. Öyle ki 2010-2020 yılları arasında yapılan, iklim değişikliğinden bahseden 54.000 tıbbi araştırma makalesinin sadece %1'inden azı ruh sağlığından da bahsediyor. İklim krizinin görmezden gelinen bu etkileri oluşturulan politika ve planlarda da yer bulamıyor. Görülüyor ki, iklim krizi ve ruh sağlığı arasındaki ilişkinin daha detaylı incelenmesi gerekiyor. Elde olan az veriye rağmen, şimdiye kadar yapılan araştırmalar sıcaklıkların artmasıyla intihar oranlarının da arttığını gösteriyor.  Bu ilişki belirli bir eşiğin üzerindeki ısıda her 1ºC’lik artış için %1'lik bir artış olarak belirtiliyor. Ayrıca, hava kirliliği, orman yangınları ve kasırgalar gibi aşırı hava olaylarının intihar oranlarının artmasına neden olduğuna dair kanıtlar da bulunuyor. Yüksek sıcaklıkların ruh sağlığını doğrudan nasıl etkilediği henüz tam olarak bilinmiyor, ancak bilim adamları beyne giden kan akışındaki değişikliklerin belki de ilaçlarla şiddetlendiğini ve uyku kaybının da etkisi olabileceğini öne sürüyorlar. Paylaşılan verilere göre, bir afetten kaynaklanan psikolojik travma vakalarının fiziksel yaralanma vakalarını 40'a bir oranında aşabileceği görülüyor.
 
Imperial College London tarafından paylaşılan raporda, bu döngünün kırılmasında iklim değişikliğiyle mücadelede atılacak adımların önemine dikkat çekiliyor. Bireylerin, toplulukların ve hükümetlerin iklim krizine karşı atacakları adımlar, yalnızca krizin etkilerini azaltmakla kalmıyor, aynı zamanda insanlara daha sağlıklı yaşamlar, umut ve harekete geçme duygusu vererek ruh sağlığını da artıyor. Örneğin; evlerdeki sıcak suyun güneş panellerinden elde edilmesi gibi bu artan kaygıyı eyleme dönüştürmek önemli bir ilk adım olabilir. Hükümetlerin de bu adımların atılmasını teşvik edici ve kolaylaştırıcı düzenlemeler yapması gerekiyor. Yürümeyi ve bisiklete binmeyi kolaylaştırmak, insanların ziyaret edebileceği doğa açısından zengin yerler sağlamak ve evlerin ısıtılmasında enerji verimliliği önlemlerine dikkat etmek bireylerin ruh sağlığına önemli faydalar sunulabilir.
 
İklim krizinin yarattığı çevresel ve sosyal problemler artık gündelik hayatımızın birer parçası fakat tüm bunların yanında iklim krizinin dünya çapında yüz milyonlarca insanın ruh sağlığına da önemli etkileri var. Bu krizle mücadeleyi sadece çevresel ve sosyal problemlere indirgemek ve ruh sağlığına etkilerini görmezden gelmek sorunu daha da derinleştirebilir. Bireylerin bu sorunu fark edip önceliklendirmesi kadar hükümetlerin de iklim kriziyle mücadele planlarında ruh sağlığına etkilerinden bahsetmeye başlamaları büyük önem taşıyor.
 

SHARE: READ MORE

4 June

Avrupa Birliği Taksonomisi Hakkında Bilinmesi Gerekenler

*Bu haberi 4 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Avrupa Birliği (AB) Taksonomisi’nin, Avrupa Yeşil Mutabakatı’nın temel aracı olması ve etkisinin Avrupa sınırlarının da dışına çıkması bekleniyor. Bu nedenle AB sınırları içerisinde operasyonlarını sürdüren yabancı kökenli şirketlerin ve pazarların Taksonomi’nin yaptırımlarından ve sonuçlarından haberdar olması büyük önem arz ediyor.

Taksonomi, çevresel açıdan sürdürülebilir ekonomik faaliyetleri belirleyen bir sınıflandırma sistemi oluşturuyor. Bu kapsamda faaliyetlerin altı çevresel hedefe yönelik etkisi performans kriterlerine dayandırılarak değerlendiriliyor: iklim değişikliğini hafifletme; iklim değişikliğine uyum; su ve deniz kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı ve korunması; döngüsel ekonomiye geçiş, suyu koruma ve geri dönüşüm; kirliliğin önlenmesi ve kontrolü. Başka bir deyişle, Taksonomi, neyin "yeşil" olarak kabul edilebileceğini ve neyin olamayacağını açıklayan bir mekanizma.

AB Taksonomisi’nin, 2030 iklim ve enerji hedeflerine katkıda bulunmanın yanı sıra, AB'yi 2050'ye kadar iklim nötr olmaya yönlendirecek bir yol haritası sunan Avrupa Yeşil Mutabakatı’nın hedeflerini de destekleyeceği öngörülüyor. Açıklamalara göre, belirli tarama kriterlerini tanımlayarak çevresel olarak sürdürülebilir faaliyetlerin bir listesini oluşturan Taksonomi, şirketler, yatırımcılar ve politikacılar için neyin “yeşil” olduğuna dair net tanımlar sağlanmasını amaçlıyor. Ayrıca, Taksonomi’nin tarım, inşaat, bilgi iletişim teknolojileri, imalat, ulaşım, kamu hizmetleri ve finans dahil olmak üzere bir dizi sektörde çevresel olarak sürdürülebilir olduğu kabul edilen faaliyetlere yatırımın artmasını sağlaması bekleniyor.

AB'de yerleşik olan, faaliyet gösteren veya yatırımcıları olan şirketlerin, Taksonomi’ye, özellikle aşağıda bahsedilen altı nokta çerçevesinde dikkat etmeleri gerektiği düşünülüyor.
 
        1. Yatırımcılar, işletmelerin faaliyetlerinin AB Taksonomisi ile ne ölçüde uyumlu olduğunu sorgulayabilir.AB Taksonomisi’nin amaçlarından biri Avrupa düzeyindeki birçok mali mekanizmanın temelini oluşturmak olduğundan Avrupalı kurumsal yatırımcıların ve varlık yöneticilerinin, sürdürülebilir fonlarının AB Taksonomisi’ne nasıl uyum sağladığını açıklaması gerekecek. Bu nedenle yatırımcılar, şirketlere faaliyetlerinin Taksonomi ile ne kadar uyumlu olduğunu sorarak yatırımlarını şekillendirebilir.
Finansal Olmayan Raporlama Direktifi (NFRD) uyarınca, 500'den fazla çalışanı olan ve kamu yararına çalışan şirketlerin, sürdürülebilirlikle ilgili politikalar dahil olmak üzere yıllık raporlarda finansal olmayan bilgileri de açıklamaları gerekiyor. Bu nedenle NFRD’nin de AB Taksonomisi’ni içerecek şekilde düzenlenmesi gerektiği tartışma konuları arasında. NFRD kapsamına giren şirketlerin, Taksonomi ile uyumlu olarak, faaliyetlerinin çevresel sürdürülebilirlikle nasıl ve ne ölçüde ilişkili olduğuna dair bilgileri şeffaf bir şekilde açıklaması istenebilir.

       2. Şirketler, ilk adım olarak faaliyetlerinin Taksonomi ile uyumlu olup olmadığını değerlendirebilir.

Taksonomi, ekonomik faaliyetlerin düzenlemede tanımlanan altı çevresel hedeften en az birine "büyük ölçüde katkıda bulunması" gerektiğini, diğer beş çevresel hedeften herhangi birine "önemli bir zarar vermemesi" gerektiğini ve "minimum güvenlik önlemleri" ile uyumlu olması gerektiğini ortaya koyuyor.

Avrupalı yatırımcılara sahip şirketler bu Taksonomi’yi kullanarak, ekonomik faaliyetlerinden hangilerinin çevresel olarak sürdürülebilir olarak değerlendirildiğini ölçebilir ve bu doğrultuda aksiyon alabilir. Şirketler daha sonra, Taksonomi ile uyumlu olmayan faaliyetlerden kaynaklanan potansiyel yasal ve finansal riski azaltmak için uygun adımları düşünebilir ve faaliyetlerini Taksonomi ile uyumlu hale getirmek için yeni fırsatları keşfedebilir.

        3. Diğer pazarlar da kendi taksonomilerini oluşturmaya başlıyor.

Kanada, Japonya, Malezya, Singapur, Güneydoğu Asya Uluslar Birliği ve Birleşik Krallık dahil olmak üzere diğer pazarlar da kendi taksonomilerini oluşturmak için değerlendirme sürecindeler.

Ayrıca, Finansal Sistemi Yeşillendirme Ağı (NGFS) tarafından da politika yapıcılara, ilgili paydaşlara ve uzmanlara ekonomik faaliyetlerinde Çevresel, Sosyal ve Yönetişim (ÇSY) şeffaflığı sağlayan sınıflandırmalar geliştirmeleri ve benimsemeleri tavsiye ediliyor. Uluslararası Sürdürülebilir Finans Platformu (IPSF) Ekim ayında, farklı yetki alanlarındaki taksonomiler arasındaki ortaklıkları belirlemek ve sınır ötesi yeşil yatırım ölçeğinin büyümesini desteklemek için bir "ortak zemin taksonomisi" üzerinde çalışmak üzere, AB ve Çin'in ortak liderliğinde bir çalışma grubu kurdu.

        4. AB Taksonomisi Avrupa'nın ötesindeki işletmeleri de etkileyecek.

Avrupalı yatırımcıları olan işletmelerin AB Taksonomisi’ne uyumunun sorgulanması oldukça muhtemel gözüküyor. Dahası, küresel olarak faaliyet gösteren Avrupalı şirketlerin de AB Taksonomisi merceğini küresel operasyonlarına uygulaması bekleniyor. Taksonomi her ne kadar bir Avrupa yönetmeliği olsa da Avrupa ile iş yapan yabancı pazarlar üzerinde de etkili olacağı öngörülüyor.

       5. AB Taksonomisi sadece çevre ile ilgili değil.

Taksonomi ile uyumlu olmak için, işletmelerin aynı zamanda OECD Çokuluslu Şirketlere İlişkin Kılavuz İlkeleri ile Birleşmiş Milletler İş ve İnsan Hakları Kılavuz İlkeleri’nin asgari sosyal güvencelerini de karşılaması gerekiyor.

       6. Zorunlu raporlamanın 1 Ocak'ta başlaması planlanıyor.

Avrupa Komisyonu, Taksonomi’nin kullanımını kolaylaştırmak için bir bilişim teknolojileri aracı oluşturuyor ve bu aracın 2021'in ilk yarısında kullanıma sunulması bekleniyor. Yatırımcıların, 2021 raporlama dönemini kapsayacak şekilde, ÇSY fonlarının iklim etkilerinin azaltımı ve iklim adaptasyonuyla uyumu hakkında 1 Ocak'a kadar rapor vermesi gerekecek.
 

SHARE: READ MORE

21 May

Koronavirüs çalışma saati algısını da mı öldürüyor?

*Bu haberi 4 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Koronavirüs salgını, insanların hayatına girdiğinden beri sosyalleşme, hobi, günlük sorumlulukları yerine getirme ve iş hayatı gibi birçok alanda alışkanlıkları değiştirdi. Sosyal mesafe kuralları sebebiyle iş hayatını ani bir şekilde eve taşımak zorunda kalan çalışanlar evlerinde işle ilgili sorumluluklarını da yerine getirmeye başladı.  Bir yılı aşkın süredir devam eden pandemi şartlarıyla değişen koşullar altında çalışma zorunluluğu birçok insanı çalışma performansından sağlığına kadar birçok konuda etkiledi.

Pandemi öncesi uzaktan çalışma fikri işverenlere göre iş verimini ve performansını düşüren bir çalışma yöntemi olarak gözüküyordu. Ancak pandemi sonrası yeni çalışma düzeni bunun tersini kanıtladı ki, evden çalışma düzeni “daha fazla çalışmak” anlamına büründüğü için iş verimi arttı. Bunun en büyük sebebi, iş-hayat dengesinin giderek bozulması olarak gösteriliyor.

En başta kulağa güzel gelen evde kalma fikri insanlara hobilerine, ailesine veya evcil hayvanına ayıracakları daha çok zamanları olması hissini verse de bu denge giderek bozuldu. Evden çalışma düzeni çalışan ve öğrencilerin sorumluluklarını tamamlaması için esnek bir yapı sunsa da bu düzen ile kişilerin işleri, özel hayatını giderek daha fazla işgal etmeye başladı.

Peki insanlar iş hayatlarının evlerini işgal ettiğinin ne kadar farkında?
Profesyonel işlerin evleri ve özel hayatları işgal etmesi farklı sektörden çalışan birçok insanı benzer bir şekilde etkiledi. COVID-19 salgını hayatımıza girmeden çok önce iş-yaşam dengesi birçoğumuz için anlaşılmaz bir haldeydi, ancak çalışma şeklimizdeki pandemi kaynaklı değişiklikler, insanların iş hayatı ile ev hayatı arasında net bir çizgi çekmesini daha da zor hale getirdi.

Pandemi öncesinde ofiste iş arkadaşlarıyla devamlı iletişim içinde bulunan çalışanlar evlerinde yemek yedikleri masayı, televizyon izledikleri koltuğu hatta uyudukları yatağı çalışma alanına dönüştürdüler. Bu alanları çalışma alanı ilan eden insanlar daha sonraları aynı mekanlarda yemek yemek veya uyumak gibi yaşamsal aktivitelerini hatta televizyon izlemek, sevdikleriyle sohbet etmek gibi boş zaman aktiviteleri gerçekleştirirken iş kaynaklı sorumluluklarını aklından çıkaramaz oldu. Dizüstü bilgisayarlar, aniden dayatılan toplantılar yavaş yavaş hayatlarımızın parçası olmaya başladığında iş-hayat dengesizliği ortaya çıktı. Oldukça kafa karıştırıcı olan bu yeni düzen insanları devamlı çalışmanın normal olduğunu dayatmaya ve mola vermekten çekinmeye iter oldu. Sonuç olarak insanlar kendilerini sonsuz bilgi havuzunda kaybolmuş ve aşırı bilgi yüklemesi altında buldu. Virüs kısıtlamaları sebebiyle evlerine kapanan insanları en çok zorlayan soru ise “Şu anda yapacak daha iyi neyim var?” oldu. Bu soru insanları daima kendini geliştirmek zorunda olduklarını aksi takdirde evde “boş oturdukları” zamanın hakkını vermediklerini düşündürdü ve sürdürülebilir olmayan bir çalışma düzenine sürükledi.

“Agile” çalışma yöntemi işverenleri mutlu ettiği kadar çalışanları da mutlu ediyor mu?
Çalışma kültürünün pandemi etkisiyle geldiği nokta incelendiğinde insanlarda tükenmişlik, aşırı yüklenme gibi hisleri doğurduğu belirtiliyor. Çevik (agile) çalışma trendinin çoğu sektörü ve çalışma stilini işgal etmesi sebebiyle sürekli ulaşılabilir ve erişilebilir olmak normalleştiriliyor. Evdeki hayatı iş hayatı tarafından işgal edilen çalışanlar ise iş hayatı ve özel hayatı arasındaki sınırları belirlemekte güçlük yaşıyor. Bazı şirketlerin ise bunu fırsat haline getirerek çalışanlarını aşırı çalıştırdığı bile söylenebilir. Herkesin aynı sosyal, sağlık ve fiziksel koşullarda yaşamadığı gerçeği görmezden gelinerek çalışan performansları dijital ortamın etkisiyle daha kolay izlenebilir ve karşılaştırılabilir oldu.
Uzun çalışma saatler insan sağlığı için oldukça büyük riskler doğuruyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün (World Health Organization- WHO) verilerine göre uzun çalışma saatleri kalp krizi ve inme riskini arttırıyor. Verilere göre, haftada 55 saat veya daha fazla çalışmanın, haftada 35-40 saat çalışmaya kıyasla tahmini %35 daha yüksek inme riski ve %17 daha yüksek iskemik kalp hastalığından ölme riski ile ilişkili olduğu görülüyor.

İnsanları aşırı çalışmaya iten ise devamlı izlenmeleri ve performanslarının takip edilmesi olabilir mi? Sürekli izlenmeleri ve performanslarının ölçülmesi ise muhtemel terfi, işten çıkarma veya patronun gözdesi olma gibi kararları etkileme potansiyeli taşıdığından çalışanlar “daha fazlasını” yapmaya itilerek kapasitelerinin üstünde görevleri üstlendiği gözlemleniyor.

İş-hayat dengesini sağlamak adına ne yapabiliriz?
Peki, bilinçli çalışanlar veya işverenler olarak bu sistemi daha insancıl kılmak için neler yapılabilir? İş-hayat dengesi aslında sınırlarınızın ve farkındalığınızın ne kadar iyi olduğunun bir ölçütü olabilir mi? Kurumsal açıdan benimsenecek uygulamalar, çalışanların iş-hayat dengesini sağlamasına yardımcı olabilir.

Citigroup CEO'su Jane Fraser Cuma günleri sadece çalışanlara molası vermeleri ve tazelenmelerine yardımcı olmak için dahili Zoom görüşmelerini yasakladığını açıkladı. Pandeminin iş ve ev arasındaki çizgiyi nasıl bulanıklaştırdığını kabul eden Fraser, çalışanları sıfırlama ve yeniden şarj etme zamanları olabilmesi için “mesai saatlerinden” sonra iletişim kurmamaya da teşvik etti. Bunun gibi kurumsal olarak benimsenen uygulamalar, çalışanların psikolojisini ve üretkenliğini olumlu yönde etkiliyor.

İçinde bulunduğumuz pandemi koşullarında %100 psikolojik rahatlığı sağlamak mümkün olmasa da optimum koşullara yaklaşmak mümkün. Umarız ki sınırları belirleme konusunda zorluk yaşatan pandemi koşulları geçmişte anacağımız tecrübelere dönüşür ve ofisten çıktığımız anda mesaimizin bittiği günlere bir an önce döneriz.

 

SHARE: READ MORE

21 May

'Yeni Avrupa Birliği yönergesi, şirketleri iklim etkileri konusunda şeffaf olmaya çağırıyor

*Bu haberi 3 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Avrupa Birliği (AB)'nin finansal olmayan raporlama kurallarını güncelleme çabasının bir sonucu olarak yeni Kurumsal Sürdürülebilirlik Raporlama Yönergesi (Corporate Sustainability Reporting Directive -CSRD) yayınlandı. Yönerge önümüzdeki aylarda Avrupa Parlamentosu ve Avrupa Konseyi tarafından müzakere edileceği için şimdilik bir taslak halinde ve üzerinde önemli değişiklikler yapılabilir.
 
Sürdürülebilir iş dünyasından birçok kişinin beklentilerini olumlu bir şekilde karşılayan yönerge, toplamda tüm büyük şirketler (49.000 şirket) için geçerli olacak ve şirketlerin yönetim raporlarında tek bir standarda bağlı kalarak iklim etkilerini şeffaf bir şekilde paylaşmalarını sağlayacak. “Uyma veya açıklama” hakkından da muaf tutulan yönergenin yaptırımlarını mali raporlamadan da sorumlu olan denetim organları uygulayacak.
 
Yeni yönerge, bu alandaki ilk yasal düzenlemelere kıyasla oldukça gelişmiş halde ve daha katı kurallar içeriyor. Günümüzde, yatırımcı ve paydaşların sürdürülebilirlik raporlarında tutarlılık ve karşılaştırılabilirlik konusundaki endişelerinden dolayı, raporlama gerekliliklerinde kurallar daha çok destek görmekte. Yönerge taslağı yayınlanmadan önce şirketlerin %81'i de Avrupa Komisyonu'nun kamuoyuna danışma toplantısında standardizasyonu desteklediğini belirtmişti. Taslak aynı zamanda sürdürülebilirlik konularının AB’nin sürdürülebilir finans stratejisinin bir parçası olan yatırımcı beyanına uygun olarak tüm sektörlerde rapor edilmesi gerektiği konusunda daha kuralcı bir yöntem izliyor.
 
Avrupa Birliği’nin finansal olmayan verilerin raporlanmasına dair direktifinin hazırlanmasında görev alan Eski Avrupa Parlamentosu Milletvekili Richard Howitt, yeni entegre raporlama anlayışına İklimle Bağlantılı Finansal Beyan Görev Gücü’nün (TCFD) tavsiyelerinin yanında “çok sermayeli” yaklaşımın da dahil edildiğini belirtiyor. Howitt’e göre şirketler için gerçek etkilerini ölçmek ve eksiklikler konusunda açık olmak zor olabilir, ancak raporlama bu zorlukların üstesinden gelinmesine yardımcı olacak gerçek bir fark yaratma potansiyeline sahip. Howitt aynı zamanda şirketlerin artık “gerçek dünya” sürdürülebilirlik hedeflerini, bu hedeflere ulaşma yolunda ilerlemeyi ve bunların yaratabileceği olumsuz etkileri rapor edecek olmalarını da sevindirici bir haber olarak yorumluyor.
 
Yönerge taslağında şirketlerin stratejilerinin, küresel ısınmayı 1,5°C ile sınırlandırma ve AB'nin kendi iklim eylemi kriterleriyle nasıl uyumlu olduğuna ilişkin bilgileri yayınlama gerekliliği de bulunuyor. Bu yeni raporlama kriterleri, bir şirketin raporladığı ile performansı arasındaki boşluğu kapatmak ve küresel sürdürülebilirlik amaçlarına ulaşmak için önemli bir adım olarak görülüyor. Taslak aynı zamanda çok fazla şirketin şimdiye kadar çekimser kaldığı; kısa, orta ve uzun vadeli raporlama ile ileriye dönük bilgilere de yer verilmesini gerektiriyor.
 
Taslaktaki önemli bir fark ise şirketlere denetim gerekliliği getirmesi. Önem kazanan sürdürülebilirlik raporlaması sayesinde sürdürülebilirlik denetim şirketlerinin geleneksel mali denetim firmalarıyla doğrudan rekabete girebilmesi bekleniyor. 
 
 
 
 

SHARE: READ MORE

21 May

Karbon Yakalama ve Depolama çözüm mü yoksa bahane mi?

*Bu haberi 5 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Karbon yakalama ve depolama (Carbon Capture and Storage- CCS) karbonun atmosferden yakalanarak ayrıştırılmasından sonra depolanması veya endüstride kullanıma uygun hale getirilmesi işlemidir. CCS teknolojisi, fabrikalar ya da fosil yakıtlı enerji santralleri tarafından üretilen CO2’nin atmosfere bırakılmadan yakalanmasını sağlar. Ardından, yakalanan CO2 depolanabilir ya da plastik üretimi, gazlı içecek üretimi ve sera mahsullerinin verimini arttırmak üzere satılabilir. Sera gazı olarak nitelendirilen CO2’nin atmosfere salınmaması açısından küresel ısınmayla mücadelede önemli bir role sahip. Dünyada operasyon haline olan 43 geniş ölçekli CCS tesisi bulunuyor ancak uzmanlar 2050 hedeflerine ulaşabilmek için 2000 geniş ölçekli CCS tesisine ihtiyaç olduğunu vurguluyor. CCS’nin iklim değişikliği hedeflerini karşılamada, düşük karbonlu ısı ve güç sağlamada, karbondan ayırma endüstrisinde (decarbonizing industry) ve CO2’nin atmosferden arındırılmasında önemli bir rol oynama potansiyeline sahip olduğu bilim insanlarınca kabul ediliyor.

Net sıfır hedefleri için CCS’nin önemi
COP21’in (2015 Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı) Paris Anlaşmasıyla beraber ısınmayı 2°C’nin altında sınırlandırma taahhütleri ışığında ve IPCC’nin (Uluslarası İklim Değişikliği Paneli, 2018) iklim değişikliğinin en kötü etkilerinden kaçınmak için küresel ısınmayı 1,5°C ile sınırlandırmanın önemini ortaya koymasının ardından, CCS teknolojisi geniş ölçekte önem kazanıp yatırımlar aldı. Bu taahhüt ve sınırlamalara erişebilmek için CO2  salımlarının (2010 seviyelerine göre) 2030’a kadar yaklaşık %45 oranında düşmesi ve 2050’ye kadar net sıfıra ulaşması gerekiyor. Bugün, 110’dan fazla ülkenin net sıfır hedefi bulunuyor. Yalnız ülkeler değil, giderek daha fazla şirket de net sıfır hedeflerini açıklamaya devam ediyor. Örneğin; S360’ın da arasında bulunduğu B Corp İklim Kolektifi (B Corp Climate Collective) ile 1.200’den fazla B Corp, 2030 yılına kadar net karbon sıfır olma taahhüdü vermiş durumda. Bu iddialı hedeflere ulaşabilmek için uygulanan yöntemlerden biri karbon dengeleme (carbon offset) yöntemi. Bu sebeple çeşitli standartlar çerçevesinde karbon salımını dengelemek üzere çalışmalar sürdürülüyor. Verified Carbon Standart ve Gold Standart gibi programlarla karbon dengeleme stratejileri uluslararası kalite standartları çerçevesinde optimize edilebiliyor. Ancak mevcut karbon dengeleme yöntemleriyle bu hedefe ulaşmanın mümkün olmadığı düşünülüyor. Bu nedenle son yıllarda CCS teknolojisi bu hedefe ulaşmada daha da önemli bir hale gelmiş durumda ancak konuyla ilgili tartışmalar devam ediyor.

CCS yeşil badana için bir araç mı?
Toplumun CCS’ye olan güvenini, desteğini ve endişelerini anlamak üzere yapılan bir araştırmada CCS ile ilgili temel bilgilendirme yapılan katılımcıların ikilemde kaldığı görülüyor. Katılımcıların çoğu, CCS’in ülkelerinde uygulanması gerektiği konusunda hemfikir ancak önemli bir kısmı da CCS kaynaklı sızıntılar (depolanmış karbonların sızıntısı) ve fosil yakıtlara bağımlılığı teşvik edeceği konusundaki endişelerini dile getiriyor.

Bununla birlikte, karbon yakalama ve depolama teknolojisi inovatif bir çözüm olduğu kadar suiistimal edilmeye yatkın olan bir teknoloji olarak görülüyor.  Özellikle petrol üreticileri gibi yüksek miktarda karbon salımından sorumlu olan şirketlerin CCS teknolojisini maksimum kazanç elde etmek üzere kullanması “CCS teknolojisi çözüm mü yoksa bahane mi?” sorusunu doğuruyor. CCS teknolojisinin dünyada kullanımının büyük bir kısmını Amerika ve Çin üstleniyor.  Amerika’nın (%15) ve Çin’in (%28) dünyada en çok karbon emisyonuna sahip iki ülke olduğu gerçeği ise tesadüf değil.

ExxonMobil, Chevron, BP, Shell gibi global petrol şirketleri CCS teknolojilerine olan ilgileri ve yatırımları ile öne çıkarken aynı zamanda üretim kapasitelerini arttırmayı hedeflediklerini de belirtiyor. Karbon yakalama teknolojileri, petrol endüstrisi için iki büyük fırsat sunuyor: fosil yakıtları çıkarmaya, rafine etmeye ve satmaya devam etmek ve sentetik yakıtlar üretip satmak. Petrol endüstrisinin CCS teknolojilerine yaptıkları büyük yatırımlar sayesinde toplum önünde sosyal açıdan bilinçli gözükürken kazançlarını maksimize etmek istedikleri söylenebilir. CCS, petrol şirketleri ağırlıklı olmak üzere karbon salımı görece fazla olan tüm şirketlere COP21 ve IPCC’de alınan kararları uygulama yolunda zaman kazandırma rolü oynuyor.  Şirketler, karbonu endüstriyel kullanım için satarak ekonomik uygulanabilirliği sağlamayı planlıyor. Net sıfır taahhüdünde bulunmuş şirketler karbon salımlarını azaltarak bu vaadi yerine getirmeleri gerekirken CCS teknolojisi sayesinde karbon salımlarını dengeleyerek yeşil badana (greenwashing) yapıyorlar. Bu avantajlar (özellikle) petrol endüstrisinin CCS teknolojisine olan yatırımlarının arkasında yatan motivasyonu açıklar nitelikte gözüküyor.

CCS’nin çevresel etkileri
 CCS teknolojisi çevresel açıdan incelendiğinde her ne kadar atmosferdeki karbon oranını azaltıcı ve küresel ısınmayı engelleyici etkileri göze çarpsa da depolama ve yeniden kullanım aşamasında dikkate alınması gereken etkileri bulunuyor. CO2’nin yeraltında depolandıktan sonra sızıntılar ile atmosfere geri kaçtığını gösteren kanıtlar mevcut. Ayrıca karbonun yakalanmasından rafine edilmesine ve depolanmasına kadar geçen süreçte ve CCS tesislerin inşasında da bu teknolojinin sebep olduğu karbon salımının göz ardı edilmemesi gerek. Yeraltından depolanan CO2’nin sebep olduğu bir başka sızıntı problemi ise su kaynaklarının kirletilmesi. California Berkeley Üniversitesi tarafından yapılan bir araştırmaya göre var olan CCS tesislerinin yaklaşık %43’ünün, bulunduğu çevredeki su kaynaklarını zorlayabileceğini öne sürüyor. CCS mekanizması için gereken su miktarı, CCS depolaması sonucu gerçekleşebilecek sızıntı nedeniyle yüzey sularının kalitesinin değişimi ve üretim boyunca kimyasal tepkimeleri destekleyecek su temini, CCS’nin su kaynaklarına olan etkisi adına incelenmesi gereken noktalar.

Bunlarla birlikte CCS teknolojisinin gelişmesi ve yaygınlaşması önünde depolama, nakliye ve maliyet gibi ölçeklendirme problemleri bulunuyor. CO2 yakalama işlemi sonrasında yüksek miktarda enerji kullanılarak sıkıştırılıyor ve depolanıyor. Depolanmaya hazır hale getirilmiş karbonun nakliyesi boru hatlarıyla ya da gemilerle sağlanıyor. Jeolojik depolama (yerin altında), okyanusta depolama, yeryüzünde depolama çeşitlerinin hepsinde taşıma ve depolama maliyetleri düşünüldüğünde lojistik ve parasal açıdan önemli bir bütçe ayırılması gerektiği görülüyor. Dünyada sadece 43 tane CCS tesisi bulunması ise bu tesislerin inşasındaki altyapının güçlüğünün bir göstergesi.

CCS teknolojisinin geleceği
CCS teknolojisini sosyal, ekonomik, çevresel ve politik yönden ele aldığımızda görüyoruz ki çevre için her ne kadar yararlı ve karbon emisyonunu sıfırlama hedefinde önemli bir yapıtaşı olarak gözükse de kârını maksimize etmek isteyen özel sektör tarafından suistimal edilmeye oldukça açık. Ancak, fosil yakıtların kullanımının yarın bitmeyeceği ve bir çıkış planı (phase out) gerektirdiği göz önüne alınırsa CCS tesislerinin endüstriye kazandırılması iklim hedeflerini gerçekleştirme yolunda oldukça önemli bir yere sahip.

Uluslararası Enerji Ajansı’nın (International Energy Agency- IEA) yayınladığı son raporunda CCS teknolojisinin yeterince ölçeklenmediği belirtiliyor ve bu alana yapılması gereken yatırımın önemi vurgulanıyor. Ayrıca bu süreçte CCS’ye yapılacak yatırımın yenilenebilir enerjiye yönlendirilmesi de öneriliyor. IEA raporuna göre 2050 yılına kadar yapılan yatırımlar sonucunda elektrik üretiminin %90’ı yenilenebilir kaynaklardan ve kalanın çoğu nükleer enerjiden gelmeli. CCS’in ise iklim hedeflerini karşılama yolundaki son seçenek olarak kalması uygun görülüyor.

Zaman içerisinde karbon yakalama ve depolamanın bir çözüm mü yoksa bir bahane mi olduğunu hep birlikte göreceğiz ancak ilerleyen dönemlerde CCS teknolojisinin uygulanmasının çeşitli kurumlarca denetlenip belirli standartları tabii tutulması da giderek daha fazla önem kazanacak.

Haber görseli "Almanya'da bir Karbon Yakalama ve Depolama Tesisi"

SHARE: READ MORE

21 May

Cinsiyete dayalı eşitsizliklerin bir diğeri: Emeklilik maaşı eşitsizliği

*Bu haberi 3 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Cinsiyete dayalı emeklilik maaşı eşitsizliği kadınların, erkeklere göre emeklilik döneminde daha düşük gelire sahip olması olarak tanımlanıyor .Çevrimiçi yatırım yönetim hizmeti veren Nutmeg’in araştırmasına göre bu maaş farkı ortalama olarak 164.000 sterline kadar çıkabiliyor. Bu da emeklilikte kadınların, erkeklerin kazandığının yalnızca üçte ikisini kazanmalarına yol açıyor. Avrupa İstatistik Ofisi verilerine göre, 2018’de Avrupa Birliği (AB) ülkelerinde 65 yaş üstü kadınlar ile erkekler arasındaki emekli maaş farkı ortalama yüzde 30 olurken, Türkiye’de bu oran yüzde 29.7.
 
Son yıllarda daha çok gündeme gelen bu eşitsizliğin farklı nedenleri bulunuyor. En önemli sebepleri arasında hala pek çok ülkenin gelir eşitliğini sağlayamamış olması yatıyor. “Eşit iş eşit ücret” söyleminin hayata tam anlamıyla geçirilememiş olması kadınların daha az tasarruf yapmasına ve emeklilikte daha düşük gelire sahip olmasına yol açıyor. 1990'ların başında, kadınların erkeklere oranla neredeyse %30 daha düşük ortalama saatlik ücret kazanması günümüze kadar iyileşme gösterse de bu fark hala % 20 civarlarında kalmaya devam ediyor. Ancak emeklilikte görünen ücret açığı bu orandan daha da fazla.
 
Bu eşitsizliği yaratan bir diğer faktör de bireylerin iş dışında yerine getirmek zorunda oldukları, bakım ve ev işi gibi sorumluluklar. Araştırmalar gösteriyor ki kadınların ev ve bakım işleri için harcadığı ücretsiz emek erkeklere kıyasla çok daha fazlayken erkeklerin ücretli bir işte çalışma süreleri kadınlara kıyasla daha fazla. İş yaşamı dışında bireye yüklenen bu sorumluluklar kişinin istihdamdan ayrılmasına veya yarı zamanlı işlere yönelmesine, sonuç olarak da emekli maaşına yatırım yapmak için daha az kazanç elde etmesine yol açabiliyor. Örneğin emeklilik maaşının büyük bir kısmının biriktirildiği yirmili otuzlu yaşların başlarında doğum izninin ardından kariyer molası vermek veya ücretli işten çıkmak kadınların nihai emekli maaşlarında büyük kesintilere neden oluyor.
 
Emeklilikte maaş farkını yaratan bir diğer faktör de yatırım konularında kadınların genellikle riskten daha fazla kaçınması ve daha geleneksel bir yaklaşımı tercih etmesi. Nutmeg’in kendi müşteri tabanına yönelik yaptığı araştırmaya göre hisse senedi gibi yatırım ürünleri tercih edildiğinde kadınlar riske yaklaşımlarında erkeklerden daha az agresif davranıyorlar.
 
Bahsedilen olumsuzluklara rağmen, emeklilik maaşı eşitsizliğiyle ilgili zaman içinde önemli değişimler meydana geldi. Örneğin anneler, yıllar içinde iş gücü piyasasına giderek daha fazla katılmaya başladı. Ayrıca, herkesin emeklilik sistemlerine katılımını etkileyen otomatik katılım sistemi getirildi. Bütün bunlara rağmen günümüzde devam eden maaş açıklığı geçmiş senelerin istihdam piyasası ve emeklilik düzenlemeleriyle açıklanabilir.
 
Nuffield Vakfı tarafından finanse edilen Mali Araştırmalar Enstitüsü'nde yürütülen çalışma, farklı tasarruf oranlarının gelecekteki cinsiyete dayalı emeklilik maaşı eşitsizliğine nasıl katkıda bulunacağını araştırıyor. 2012'de otomatik katılım başlatılmadan önce erkek ve kadın çalışanlar arasındaki ortalama emeklilik tasarrufundaki farklılıkların belgelendiği araştırmada kadın çalışanların emeklilik maaşı birikimine erkeklere oranla daha fazla katkıda bulunduğu gözlemlendi. Ancak bunun nedeni, kadınların katkı oranlarının tipik olarak daha yüksek olduğu kamu sektöründe çalışma olasılığının daha yüksek olmasından kaynaklanıyor. Tüm sektörlerdeki erkekler ve kadınlar arasındaki ortalama emeklilik tasarrufu incelendiğinde farklı bir model ortaya çıkıyor. Erkek ve kadın çalışanların ortalama tasarruf oranları yaklaşık 35 yaşına kadar benzer giderken, bu yaştan sonra katkı oranı erkeklerde yaşla birlikte artarken kadınlar için aynı kalıyor.  Bu farklılaşmanın zamanlamasına bakıldığında, çalışanların çocuk sahibi olmasının firmanın istihdam kararlarını etkilediği yorumu getirilebilir.
 
İş yerinde emeklilik maaşlarına otomatik kaydolmanın etkisi incelendiğinde ise, emeklilik tasarrufu davranışının önemli ölçüde değiştiği gözleniyor. Bir önceki bulguda olduğu gibi belirli bir yaşta farklılaşan katılım yerine, kadınların her yaşta emekli maaşına katkıda bulunma olasılığının erkeklerden sadece az miktarda farklılaştığı görülüyor. Otomatik katılım bu maaş açığının kapanmasına katkı sunabilir. Fakat bir çalışanın otomatik katılım sisteminden yararlanması için senelik 10.000 pounda yakın bir kazanç elde etmesi gerekiyor. Bu da pek çok düşük ücretli çalışanın dışlanmasına sebep oluyor. Bu nedenle otomatik katılım emeklilik maaş eşitsizliğinin giderilmesi için tek başına çözüm olamaz. Bu noktada politika yapıcıların sadece cinsiyete dayalı maaş eşitsizliğiyle değil emeklilikte ortaya çıkan maaş farkına da eşit önem vermeleri ve bu durumun önüne geçebilecek farklı sistemler geliştirmeleri gerekiyor.
 

SHARE: READ MORE

16 May

Çeşitlilik ve kapsayıcılık yatırım kararlarında ne kadar rol oynuyor?

*Bu haberi 2 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Şirketlerin çevresel, sosyal ve yönetimsel (ÇSY) performansları yatırımcılar için önemini giderek artırıyor. Procensus’un toplamda 10-15 trilyon dolar arası varlığı yöneten kurumsal yatırımcılara yönelik gerçekleştirdiği anketin sonuçlarına göre, yatırımcıların %70’i ÇSY performansının 2021’de yatırım kararlarını daha fazla etkileyeceğini öngörüyor. Ankete katılan yatırımcıların dörtte üçü özellikle net-sıfır karbon salım hedeflerini yatırım kararlarına dahil ettiğini belirtiyor. Yatırımcılar tarafında bu konuya gösterilen önem artarken, giderek daha fazla şirket de net-sıfır hedefini açıklamaya devam ediyor. Transition Pathway Initiative tarafından gerçekleştirilen bir çalışma, net-sıfır hedeflerini açıklayan şirket sayısının geçtiğimiz yıla göre iki katına çıktığını gösteriyor.
ÇSY performansına dair bazı konular yatırımcılar için daha fazla önem taşırken, şirketlerin çeşitlilik ve kapsayıcılık konularına dair performanslarının yatırım kararlarında yeteri kadar büyük bir rol oynamadığı ve çevresel etkiler kadar dikkate alınmadığı görülüyor. Procensus’un araştırmasına göre yatırımcıların yalnızca %30’u yatırım kararlarında çeşitlilik ve kapsayıcılığı bir faktör olarak değerlendiriyor.
Ancak konuya olumlu taraftan bakmak da mümkün. Henüz istenen düzeyde olmasa da yatırımcılar çeşitlilik ve kapsayıcılığı değerlendirme süreçlerine dahil ediyor. Bir şirketin çeşitlilik politikası ve stratejisi olması yatırımcılar tarafından olumlu değerlendiriyor ve yatırımcılar çeşitlilik stratejisi olmayan şirketlere kıyasla stratejisi olan bir şirkete daha fazla değer biçerek, daha çok yatırım yapacaklarını belirtiyor.
Bir şirketin çeşitlilik ve kapsayıcılık performansının değerlendirilebilmesi için tabii ki öncelikle bu konuya dair gerekli verilerin toplanması ve açıklanması gerekiyor. Bu konuyla ilgili yapılan araştırmalar, şirketlerin çalışanlarına ve çeşitlilikle kapsayıcılığa dair verilerini giderek daha fazla paylaşmaya başladığını gösteriyor.
Toplamda 7 trilyon varlığı yöneten 53 yatırımcı tarafından desteklenen Workforce Disclosure Initiative (WDI), şirketlerin iş güçlerine ait veri miktarını ve kalitesini artırarak şirketlerin bu konudaki performanslarını iyileştirmelerini hedefliyor. WDI’nın 2020 Kasım ayında dünyanın halka açık en büyük 750 şirketinin iş gücüne dair veri toplamak adına gerçekleştirdiği araştırma sonuçlarına bakıldığında, öncelikle verilerini açıklayan şirket sayısında bir artış olduğu görülüyor. 20 farklı ülkede çeşitli sektörlerde yer alan ve doğrudan 12 milyon çalışanı temsil edilen 141 şirketin 2020 yılında ankete katılması, verilerini paylaşan şirket sayısının %20 arttığını gösteriyor. Ancak daha fazla veri paylaşımı şirketlerin bu konudaki performanslarının iyileştiği anlamına gelmiyor.
Şirketlerin %98’i iş gücünün çeşitliliğini artıracağını taahhüt ediyor ancak birçoğu bu stratejiyi hayata geçirmek için gerekli veriye sahip değil. Örneğin şirketlerin yalnızca %75’i çalışan sayılarını cinsiyetlerine göre takip ediyor ve yalnızca %36’sı çalışanlarının etnik kökenlerine dair veriyi açıklıyor. Konu ayrımcılık ve tacize geldiğindeyse, şirketlerin %96’sı bu konuda politikları olduğunu belirtiyor ancak yalnızca %41’i bu konuyla ilgili gerçekleşen vakalara dair sayıyı raporluyor.
Procensus ve WDI tarafından gerçekleştirilen çalışmalar, şirketlerin çeşitlilik ve kapsayıcılık performanslarına yönelik yatırımcıların gösterdikleri ilgiyle birlikte, şirketlerin bu konudaki performansını gösteren veri miktarının ve kalitesinin artması gerekliliğini ortaya koyuyor. Şirketlerin çeşitlilik ve kapsayıcılık politika ve uygulamalarının iyileştirebilmesi için öncelikle ilgili verilerin takip edilmesi, mevcut durum tespitinin ardından gerekli müdahalelerin yapılması büyük önem taşıyor.
 
 

SHARE: READ MORE

6 May

Ralph’le birlikte kafeslerdeki yumurtacı tavukları da kurtarabilir miyiz?

*Bu haberi 8 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Geçtiğimiz haftalarda Humane Society International tarafından başlatılan “Save Ralph” kampanyası sosyal medyada büyük bir yankı uyandırdı. Üzerlerinde test yapılan hayvanlara verilen zararı “Ralph” isimli bir tavşan üzerinden anlatarak her yıl deneylerde kullanılan milyonlarca hayvanın durumuna dikkat çeken kampanya, kozmetik/kişisel bakım sektöründeki problemleri gözler önüne serdi. Ancak maalesef, hayvanlara uygulanan eziyet yalnızca kozmetik/kişisel bakım sektörüyle sınırlı değil, tek zarar gören hayvanlar da tavşanlar değil. Hayvanların karşı karşıya olduğu en büyük sorunlardan bir diğeri de hayvancılıkta kullanılan kafes sistemi.  

Türkiye’de yaygın olarak kullanılan kafes sistemiyle ilgili daha fazla bilgi edinmek için S360 olarak, yumurta üretiminde kullanılan kafes sisteminden vazgeçilmesine ve hayvan refahını artırmaya yönelik çalışmalar gerçekleştiren Kafessiz Türkiye ekibiyle bir röportaj gerçekleştirdik. Röportajımızda hem kafes sisteminin hayvanlar üzerindeki etkilerini, hem de bu sistemin değişmesi için şirketlerin ve tüketicilerin neler yapabileceği üzerine konuştuk. 

Siz de röportajımızı okuduktan sonra konuyla ilgili daha detaylı bilgi sahibi olmak isterseniz Kafessiz Türkiye’nin internet sitesini ziyaret edebilir, kafes sistemine karşı başlatılan imza kampanyalarına destek verebilirsiniz. 

Kafessiz Türkiye olarak hayvan refahı üzerine ne tür çalışmalar gerçekleştiriyorsunuz? 
Kafessiz Türkiye olarak, ülkemizdeki hayvan eziyetini elimizdeki imkânlar çerçevesinde mümkün oldukça azaltmak için çalışıyoruz. Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de en çok hayvanın ve hayvan eziyetinin olduğu alan endüstriyel hayvancılık. Endüstriyel hayvancılığın hayvanlar açısından en kötü hali ise yumurtacılıkta kullanılan kafes sistemi. Bundan dolayı ilk hedefimiz endüstriyel hayvancılığın en kötü biçiminin kullanımını sona erdirmek. Bu doğrultuda bu alanda reformların gerçekleştirilmesi için temaslarda bulunuyor ve kampanyalar düzenliyoruz.  

Türkiye’de ve dünyada yumurtacılıkta kullanılan kafes sistemleri konusundaki güncel durum nedir? Tavukların ne kadarı kafeslerde yaşamak zorunda bırakılıyor?  
Türkiye İstatistik Kurumu’nun 2019 verilerine göre Türkiye’de 120 milyon 725 bin 299 yumurtacı tavuk var. Üreticilerle yaptığımız temaslardan aldığımız bilgilere göre bu tavukların yaklaşık %80’i kafes sisteminde yetiştiriliyor. Bu da 100 milyondan fazla hayvanın kafeslerde tutuluyor olduğu anlamına geliyor. 

Tavukların kafes içerisinde tutulmasının hayvan refahı üzerine etkileri nelerdir?  
Kafes sistemi, adından da anlaşılacağı üzere hayvanların kafeslerde yetiştirildiği bir sistem. Bu sistem endüstriyel hayvancılıkta sadece yumurta sektöründe kullanılır. Her kafeste ortalama 5 tavuk bulunur ve bu hayvanlar tüm hayatları (9 ila 15 ay) boyunca kafeste tutulurlar, hiç çıkmazlar. Kafesler demir tellerden oluşur. Hayvanların yemlikleri ve sulukları kafesin hemen önünde bulunur. Kafes sisteminde hayvanların yaşam alanı tavuk başına yaklaşık bir dosya kâğıdı kadardır. Kafesin içindeki kalabalık sebebiyle en doğal davranışlarını bile rahatça yapamazlar. Örneğin kanatlarını çırpma, gezinme, silkelenme, zıplama, gerinme, kuyruk sallama gibi içgüdüsel hareketleri icra edemezler. Tavuklar tüm hayatları boyunca tel kafeslerde oldukları için toprağa da ayak basmazlar. Bu sebeple bir başka içgüdüsel davranışları olan eşeleme hareketini de yapamazlar.  

Hayvanların kafesin dışında bir yaşam alanı olmadığı için zamanlarının büyük bir kısmını hareketsiz olarak geçirirler. Hareketsizlik hayvanların kemik gelişimini olumsuz etkiler ve stres seviyelerini yükseltir. Stres aynı zamanda hayvanlar arasındaki agresif davranışları da arttırır. Kafes içinde bu tip kavgalar sık yaşanır ve hayvanlar kaçacak alanları olmadığı için çoğu zaman yaralanırlar.  

Bir diğer sorun kafeslerde tüneklerin olmayışıdır. Tavuk, bir kuş türü olduğundan, çoğu kuş gibi tavuklar da uyumak için yüksek yerlerde tünemek ister.  Ancak bu imkân bulunmadığı için hayvanlar tüm hayatları boyunca doğalarına uygun bir şekilde dinlenemez. Hayvan refahı çalışmaları, tüneyememenin tavuklar için neredeyse açlık kadar büyük bir rahatsızlık verdiğini gösteriyor. 

Başka bir eziyet, hayvanların temizlenememesidir. Tavuklar kum banyosu yaparak temizlenirler. Ancak kafeslerde hayvanların toprağa erişimi olmadığı için ne yazık ki kum banyosu yapamazlar. Hayvanlar içgüdüsel olarak yemliklerindeki yemlerine veya kafesin tellerine sürtünerek bu davranışlarını sergiler. Ancak tabii ki bu onların temizlenme ihtiyacını karşılamaz. Bu yüzden sık sık aynı hareketi tekrarlarlar.  

Son olarak kafes sistemlerinde hayvanların rahat bir şekilde yumurtlayabilecekleri alanlar bulunmaz. Tavuklar yılda 250-300 kere yumurtlar ve yumurtlama hayvanlar için stresli bir eylemdir. Tavuklar yumurtlarken kendilerini güvende ve rahat hissedecekleri yumuşak, gizli bir alan ister. Ancak bu imkân olmadığı için tavuklar en azından kafesin köşelerinde yumurtlayabilmek için birbirleriyle kavga ederler.  

Başka yumurta üretimi sistemlerinde de hayvan eziyeti mevcut. Ancak bu sayılan problemler kafes sistemine özgü. Alternatif sistemlerde hayvanlar en azından toprağa ayak basar, hareket eder, tüneyerek uyuyabilir, kum banyosu yapabilir ve folluklarda yumurtlarlar. Bu sistemlerde hayvanların stres seviyesi çok daha düşüktür ve bazı baskın hayvanların agresif hareket etmesi halinde diğerlerinin şiddetten kaçabilme imkânları vardır.  

Tüketicilerin bu konuya yaklaşımları nasıl? Bu koşullarda üretilen yumurtaların insan sağlığına herhangi bir etkisi var mı? 
Tüketicilerin büyük çoğunluğu kafes sistemi konusunda kurumsal reformların gerçekleşmesini istiyor. Bunu KONDA Araştırma ve Danışmanlık şirketinin 2021 Ocak ayında Türkiye genelinde yaptığı ankette görebiliyoruz. Bu anketin çarpıcı sonuçlarına göre katılımcıların %76’sı endüstriyel kafes sistemlerinin yasaklanması gerektiğini, %82’si tavukların endüstriyel kafes sistemlerinde yetiştirilmesini doğru bulmadığını, %85’i de hayvanları kötü şartlarda yetiştiren bir firmanın ürünlerini almayacağını ifade ediyor. Bu verilen yanıtlar, gelir, eğitim, yaşam tarzı fark etmeksizin Türkiye’deki tüm kesimlerin hayvan refahı konusunda duyarlı olduğunu gösteriyor.  

Kafes sistemine ilişkin sağlık endişeleri de mevcut. İlk olarak, besin değerleri açısından bu sistemde yetiştirilen hayvanların yumurtalarındaki omega3 yağ asitleri oranı istenen düzeyde değil. Doğal şartlarda yetiştirilen tavukların yumurtalarında omega3 çok daha fazla iken kafes sistemi yumurtalarında kalp ve damar hastalıkları açısından risk teşkil eden omega6 yağ asitleri çok daha fazla. 

Bir diğer mesele, kafes sistemlerinin kamu sağlığı açısından yarattığı riskler. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi’nin tespitine göre bu sistemlerde binlerce hayvan bir arada yetiştirildiği için gıda zehirlenmelerine sebep olabilecek salmonella bakterisi çok daha fazla görülüyor. Endüstriyel sistemlerde hayvanların sağlığını suni olarak muhafaza etmek için diğer sistemlere kıyasla çok daha fazla antibiyotik kullanılıyor. Bu da bakterilerin antibiyotik direncinin artmasına sebep oluyor.  

Son olarak, hayvanların bu kadar suni şartlarda yetiştirilmesi olası yeni salgınların çıkması ihtimalini arttırıyor. Bu endüstriyel çiftliklerde çalışan insanlar her gün binlerce hayvanla temas halinde oluyor. Bu da bir mutasyonla ortaya çıkabilecek yeni bir bakteri veya virüs varyantının toplumun geri kalanına taşınması riskini doğuruyor. Tüketiciler bahsedilen olgulara bu kadar hâkim olmasa da hayvanların aşırı suni şartlarda yetiştirilmesinde bir sorun olduğunu ve sağlıkları açısından riskler teşkil ettiğini düşünüyor. 

Kafessiz sisteme geçmek için ne tür değişiklikler yapılmasına ihtiyaç var? Bu değişiklikler nasıl bir maliyeti beraberinde getiriyor? 
Üreticilerin kafessiz sisteme geçişinde kümeslerini yeniden düzenlemeleri gerekmekte. Bunun için kümeslere yemliklerin, sulukların, tüneklerin, follukların, eşeleme alanlarının yerleştirilmesi gerekiyor. Ancak bu tek seferlik bir yatırım. Diğer taraftan hayvanlar artık kümeste rahatça hareket edebildiğinden ve daha fazla enerji harcadığından kafessiz sistemlerde hayvanların bakımı ve beslenmesi için daha fazla işçiye ve yeme ihtiyaç duyuluyor.  

Bu değişikliklerin maliyeti oldukça mütevazı. Bu da piyasadaki kafes sisteminde ve kafessiz sistemde üretilen yumurtaların fiyatlarından anlaşılabilir. 10’lu kafes sistem yumurtası 11,5 lira iken 10’lu kafessiz sistem yumurtası 13,95 lira. Bu düşük maliyet farkı yumurtanın bir malzeme olarak kullanıldığı alanlarda daha da sınırlı. Örneğin bir dilim kekte kullanılan yumurtanın kafes sistemi yerine kafessiz sistemden tedarik edilmesinin maliyet farkı kuruşlarla ifade edilecek kadar az.  

Kafessiz sisteme geçiş konusunda dünyada ve Türkiye’de ne gibi gelişmeler yaşanıyor? Bu konuda uygulanan yasalar bulunuyor mu?  
Marka değeri olan firmalar açısından kafessiz sistem artık asgari bir sürdürülebilirlik standardı haline gelmiş durumda. Avrupa Birliği ülkeleri, Amerika Birleşik Devletleri, Avustralya, Yeni Zelanda gibi ülkelerde faaliyet gösteren neredeyse bütün firmaların kafessiz sisteme geçiş taahhütleri bulunuyor. Bunun da ötesinde Brezilya, Polonya, Romanya gibi sosyoekonomik olarak Türkiye’ye benzer ülkelerde de firmaların çoğunluğu taahhüt vermiş durumda.  

Bu alandaki ilerlemeler genellikle yasalar vasıtasıyla gerçekleşmiyor. Türkiye de dâhil olmak üzere birçok ülkede kafes sisteminin kullanılması yasal. Bunun nedeni birçok ülkedeki endüstriyel hayvancılık lobilerinin hükümetlere baskı yapmaları ve ilerlemeci düzenlemeleri engellemeleri. Bunun tek istisnası, teknokratik bir yapısı olan Avrupa Birliği Komisyonu’nun direktifleri. Yumurtacı tavukların refahına ilişkin mevcut direktifler en azından Avrupa Birliği’ndeki kafes sistemlerinin belli şartları sağlamasını zorunlu kılıyor. Bu platformda kafes sisteminin yasaklanması için de görüşmeler devam etmekte.  

Daha fazla ne yapılabilir? Şirketler ne tür adımlar atabilir? 
İlk olarak, kafessiz sistem taahhüdü vermeyen şirketler daha fazla zaman kaybetmeden bu taahhüdü verebilir. Kafessiz sistem taahhüdü verebilecek şirketler kapsamında perakendeciler, restoranlar, catering firmaları, kafeler, tatlıcılar, gıda imalatçıları, oteller bulunuyor. Bu taahhütlerle tipik olarak orta vadeli bir tarih belirleyerek bu tarihten itibaren kafes yumurtası kullanılmayacağı kamuoyuna ilan edilir. Bu tip bir taahhüt, şirketler açısından kısa vadeli hiçbir maliyet farkı veya tedarikçi değişikliği ihtiyacı doğurmaz. Taahhüt orta vadeli bir tarih içerdiğinden, bu zamana kadar mevcut yumurta tedarikçileri gerekli yatırımları yaparak kafessiz sisteme geçebilir veya başka bir tedarikçi tercih edilebilir.  

Bu dönüşüm modelinde diğer firmaların da benzer tarihlerde kafessiz sisteme geçişi öngörüldüğünden firmalar arasında bir rekabet eşitsizliği de söz konusu olmaz. Mevcut ilerleme hızına bakıldığında 2025 yılına kadar Türkiye’deki tüm bilinen firmaların bir noktada bu dönüşüme katılacağını öngörüyoruz. Dolayısıyla bugün taahhüt veren şirket gelecekte dezavantajlı olmaz. Kafessiz sistem 21. yüzyıldaki sürdürülebilirlik ölçütleri ve tüketici beklentileri açısından olmazsa olmazlar arasında olduğundan böyle bir taahhüt şirketlerin marka değerini artıracaktır.  

Hâlihazırda kafessiz taahhüdü olan firmalar da bu dönüşüme daha fazla katkı sağlayabilir. Örneğin pazarlama faaliyetlerinde hayvan refahını vurgulayan mesajlar kullanabilirler veya sektör buluşmalarında diğer şirketleri de bu dönüşüme katılmaya davet edebilirler. 

Türkiye’de kafessiz yumurta almayı taahhüt etmiş hangi şirketler var ve bu şirketler daha çok hangi sektörlerde yoğunlaşıyor? 
Türkiye’de hayvan refahı konusunda en fazla ilerleme kaydeden sektörün turizm olduğunu söyleyebiliriz. Bir diğer dinamik ise global şirketler. Bu şirketlerin Türkiye’yi de içine alacak şekilde dünya çapında taahhütleri bulunuyor. Türkiye’de kafessiz sisteme geçiş taahhüdü vermiş ve/veya kafessiz sisteme geçmiş şirketler arasında Metro Toptancı Marketleri, Aslı Börek, Unilever, Tchibo, Barilla, Burger King, Ferrero, Sodexo, Sofra-Compass Group, ISS, Dedeman Otelleri, Four Seasons Otelleri, Wyndham Otelleri, Hilton Otelleri, The Marmara Otelleri yer alıyor.  

Yakın gelecekte daha birçok firmanın kafessiz sistem taahhüdü vermesini bekliyoruz. Toplumun giderek hayvan refahı hakkında bilinçlenmesi, sivil toplumun gelişmesi ve ülkemizde faaliyet gösteren diğer global şirketlerin de dünya çapında taahhüt vermesi bu dönüşümü daha da hızlandıracaktır.  

Tüketici olarak biz neler yapabiliriz? 
Tüketiciler olarak müşterisi olduğumuz şirketlerin hayvan refahı konusunda reformlar gerçekleştirmesi için taleplerde bulunabiliriz. Pek çok şirket, müşterilerinin bu tip taleplerine karşı duyarlılık gösteriyor. Alışverişlerimizde hayvan refahı kötü olan ürünleri ve bu konuda ilerleme kaydetmeyen markaları tercih etmeyerek de olumlu bir etki yaratmak mümkün. Barkodunun başında 3 numara bulunan yumurtaların satın alınmaması şirketlere tüketici tercihlerini göstermesi açısından faydalı bir adım olur. Bu konu hakkında bildiklerimizi ve tercihlerimizi ailemiz ve arkadaşlarımız ile paylaşarak bu etkiyi daha da arttırabiliriz.   

Röportaj için Engin Arıkan'a ve Kafessiz Türkiye ekibine teşekkür ederiz. Sorularınız için bilgi@kafessizturkiye.com adresiyle iletişime geçebilirsiniz. 

Hazırlayanlar: Simge Aydın, Irmak Büyükutku, Mert Kavaklıoğlu 

SHARE: READ MORE

30 April

Avrupa Birliği’nin radikal ve bağlayıcı iklim anlaşması

*Bu haberi 4 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Avrupa Birliği’nin meclis üyeleri, iddialı iklim hedeflerini yasal olarak bağlayıcı hale getirmek için gece geç saatlerde yayınladıkları bir anlaşmayla tüm ekonomiyi elden geçirecek yeni kurallar ve standartlar serisinin yolunu açtı.

             ABD Başkanı Joe Biden'ın ev sahipliği yaptığı dünya liderlerinin iklim zirvesinden bir gün önce, AB hükümetleri ve Avrupa Parlamentosu temsilcileri, 2030'a kadar net sera gazı salımlarında, 1990 verilerine kıyasla yüzde 55'lik bir azalma öngören Avrupa İklim Yasası üzerinde ilkesel olarak anlaştılar. Ayrıca, anlaşmaya göre, Avrupa Birliği 2050’ye kadar net sıfır karbon salımına ulaşmayı hedefliyor. Net sıfır yolculuğunda liderliği ele almak için kararlı adımlar atan Avrupa Komisyonu ilerleyen günlerde yeşil yatırım sınıflandırmasına yönelik standartları da açıklayacak.

             Almanya'daki Yeşil partilere verilen desteğin artmasıyla birlikte Avrupa Birliği, ulaşımdan enerji üretimine kadar çeşitli sektörleri etkileyecek daha sert kurallar koymaya hazırlanıyor. Bununla birlikte, anlaşmanın İngiltere’nin geçtiğimiz günlerde açıkladığı sert salım hedeflerinden sonra duyurulması, Avrupa’nın iklim hedeflerini dünyanın en iddialı hedeflerinden biri haline getirmesine yardımcı oldu.
AB, büyük bir ekonomik canlandırma paketini finanse etmek için ilk yeşil tahvillerinden 250 milyar avro elde etmeyi planlıyor ve bu özel finansmanın uygun görülen sektörlere doğru yönlendirileceği öngörülüyor. Yaşanan bu gelişmelerle birlikte, AB'nin icra kolu tarafından yakında duyurulacak taksonomi sistemi, yüz milyarlarca fonu belirli sektörlere ve şirketlere yönlendirebilecek yeşil yatırım için sınıflandırıcı bir etiketleme sistemini beraberinde getirecek. Komisyon, yeşil yatırım fonlarını artırmak için bu yılın sonlarında AB’nin 27 üye devleti tarafından ortaklaşa desteklenen kredileri satmaya başlayacak.  
     
Ekonomik gelişmelerin yanı sıra Avrupa Birliği birçok alanda karbon salımlarını azaltmaya yönelik radikal kararlar almaya başladı. AB iklim öncüsü Frans Timmermans, geçtiğimiz haftalarda ABD'li milletvekillerine verdiği demeçte, Haziran ayında açıklanacak olan bir AB mevzuat paketinin karbon fiyatlandırma mekanizmalarını güçlendireceğini, enerji tasarruflarını ve yenilenebilir enerji üretimini artıracağını, sürdürülebilir ulaşımı geliştireceğini ve ormansızlaşmaya neden olan ürünlerin ithalatını frenleyeceğini söyledi. ABD Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi'nin bir oturumunda Timmermans, bu paketin, iklimi ele alan dünyadaki en kapsamlı yasal çerçeve olacağını dile getirdi. Timmermans, "İklim değişikliğiyle mücadelede hem yurt dışında hem de yurt içinde mümkün olan tüm güçleri toplamalıyız." diye ekledi.
 
              Avrupa Yeşil Mutabakatı’na ayırılan bütçeden ve de yeşil yatırım alanındaki gelişmelerden anlaşıldığı üzere ekonomik alandaki değişimlere verilen önem oldukça yüksek. Aslında, ekonomik sistemi ciddi bir şekilde ve baştan sona elden geçirmesi hedeflenen bu kuralların ve standartların bu denli hızlı ve kararlı bir şekilde ortaya çıkmasında, süreçte arka planda kalan Avrupa Birliği’nin iklim ile mücadele yolculuğuna öncülük etmek istemesi en büyük nedenlerden biri. Yaşanacak bu değişimleri daha da hızlandırmak ve güçlendirmek amacıyla yasal olarak bağlayıcılığı olan bir altyapı hazırlayan AB’nin bir sonraki adımı merakla bekleniyor.
 

SHARE: READ MORE

30 April

Doğa temelli çözümler iklim değişikliği adaptasyonunda büyük fayda sağlayabilir

*Bu haberi 5 dakika içinde okuyabilirsiniz.
 
Doğa temelli çözümler, iklim değişikliğine uyum yolunda kilit rol oynuyor. Bu çözümler, fırtınalara karşı korunmayı sağlayabilecek sulak alanların eski haline getirilmesinden, sel sırasında toprağı ve yüzey akışını stabilize eden ormanların korunmasına kadar doğaya karşı değil, doğa ile çalışan yaklaşımlar. Örneğin Mangrov Ormanları’nın, küresel olarak kıyı sellerinin neden olduğu kayıpları önleyerek yılda yaklaşık 80 milyar dolarlık tasarruf sağladığı ve 18 milyon insanı koruduğu tahmin ediliyor. Bununla birlikte, doğa temelli çözümler ekonomiye, toplumlara, kültüre ve sağlığa yönelik birçok ek fayda sağlayabiliyor.
 
Örneğin, yakın zamanda yapılan bir araştırma, küresel yıllık CO2 emisyonlarının yüzde 100'ünden fazlasının rejeneratif tarıma geçişle azaltılabileceğini gösterdi. Bu oran oldukça iyimser olsa da bilim insanları, tarımsal uygulamaların değiştirilmesinin biyoçeşitlilik ve iklim için önemli faydalar sağlayabileceği konusunda hemfikir. Örneğin, tekstil sektörü gibi yüksek salıma sebep olan bir sektörün temelde tarıma dayalı olduğu düşünüldüğünde, doğa temelli çözümlerin net sıfıra ve doğa pozitife doğru geçişte oynayacağı rol oldukça önemli.
 
Ancak bu kapsamlı faydalara rağmen yapılan yeni araştırmalar, tüm uluslararası kamusal iklim finansmanının sadece %1,5’inin, gelişmekte olan ülkelerde iklim değişikliğine uyum süreci için doğa temelli çözümleri desteklediğini ortaya koyuyor. 
 
Doğa temelli çözümlere yönelik küresel finansmanın ilk değerlendirmesi, Küresel Uyum Komisyonu'nun Doğa Temelli Çözümler Eylem İzleme (Nature-based Solutions Action Track) grubunun desteğiyle WRI (World Resources Institute) ve İklim Finans Danışmanları (Climate Finance Advisors) tarafından yapıldı. Bu değerlendirme, doğal çözümlere yönelik artan farkındalık ve ilgiye dikkat çekerken, bu ilginin henüz gelişmekte olan ülkeler için yeterli mali desteğe dönüşmediğini gösteriyor.
 
Doğa temelli çözümlerin finansmanı artmaya başlıyor, ancak artan finansman uyum için geliştirilen çözümlere yönelik artan talebi karşılamaya yeterli değil. Bu sebeple özel finansmanı harekete geçirmek için kamu finansmanı da kritik öneme sahip.
 
Uyum için doğa temelli çözümlerin acil olarak finanse edilmesi gerekiyor
 
Küresel Uyum Komisyonu'nun Adapt Now raporunda ana hatlarıyla belirttiği gibi, doğa temelli çözümler "üçlü kar payı (triple dividend)" sunuyor. Örneğin, aşırı hava olaylarına karşı koruma sağlanarak, toplulukların iklim etkilerinden kaynaklanan kayıplardan kaçınmalarına yardımcı olunuyor, bu sayede ülkeler her yıl milyarlarca dolar tasarruf ediyor. Bunun yanında, sulak alanların eski haline getirilmesi ile sel suları ve aşırı yağışların emilimi ve filtrelenmesi sağlayarak, kirlenmeyi önlerken, varlık kaybının da önüne geçiliyor. 
 
Doğa temelli çözümler iş yaratımı, artan iş üretkenliği ve turizm yoluyla ekonomik kazanımlar da sağlıyor. Geleneksel yapı ile karşılaştırıldığında, bu çözümler genellikle daha yüksek ekonomik getiri sağlarken, çözümlerin uygulaması süreci de daha hızlı ve uzun vadede daha sürdürülebilir.
 
Bunun yanında, çözümler insan sağlığını için gerekli temiz hava veya nesli tükenmekte olan türler için daha fazla yaşam alanı gibi sosyal ve çevresel faydalar da getiriyor. İklim etkilerini azaltmayı hedefleyen müdahalelerin çoğu aynı zamanda karbon ayırma ve depolamayı da artırıyor. Örneğin doğal iklim çözümleri, küresel ısınmayı 2 santigrat derecenin altında tutmak için 2030’a kadar ihtiyaç duyulan iklim değişikliğinin zararlarının hafifletmenin üçte birini sağlayabileceği ön görülüyor.
 
Ölçeklendirme yolunda finansal engellerin üstesinden gelinebilir
 
Komisyona göre, bu yaklaşımlar önemli faydalarına rağmen birkaç temel engel nedeniyle ölçeklendirilmiyorlar: 
 
Bunlardan ilki, yukarıda da bahsedildiği gibi bu yaklaşımlarda ortaya çıkan ilgiye yanıt vermek için yeterli finansmanın mevcut olmaması. Bugüne kadar, tüm bağışçılara ve kalkınma bankalarına, iklim finansmanlarının en az yüzde 50'sini iklim uyumu ve direnci finansmanına ayırmaları için tekrarlanan çağrılaryapıldı. Gelişmiş ülkeler tarafından sağlanan ve mobilize edilen iklim finansmanı hakkındaki son yayınlanan OECD raporu, kamu uyum finansmanının beş yılda yüzde 85 arttığını - 2013'te 9,1 milyar olan finansmanın 2018'de 16,8 milyar dolara yükseldiğini gösteriyor. Ancak, uyum finansmanı hala küresel iklim finansmanının yaklaşık %20’sini oluşturuyor. Dahası bu finansmanın doğa temelli çözümlere ayrılan kısmı daha da küçük.
 
İkinci engel, kalkınma ortakları, doğa temelli çözümlerin finansmanını tutarlı bir şekilde izlemek için ortak tanımlardan ve yönergelerden oluşan, şeffaf bir rehberlerden yoksun olması. Bu sebeple yatırımları ölçmek ve izlemek zorlaşıyor.
 
Diğer bir engel de, doğa temelli çözümlerin faydalarını ölçmek için standart ölçütlerin ve metodolojilerin eksikliği. Bu eksiklik sebebiyle ülkelerin ve fon sağlayıcıların bunları potansiyel diğer yatırım seçenekleriyle karşılaştırması zorlaşıyor.
 
Dördüncü ve son olarak, birçok gelişmekte olan ülke, doğa temelli yaklaşımları planlarına ve yatırım stratejilerine entegre edecek ve güçlü bir proje hattı geliştirecek teknik uzmanlığa sahip değil. İklim fonunun bu yaklaşımlardaki yatırımları nasıl destekleyebileceğine dair finansman kanallarından net bir rehberlik olmaması da düşünüldüğünde, birçok ülkenin finansmana erişimini güçleşiyor.
 
Bu engelleri aşmak için bağışçılar ve kalkınma bankaları aşağıda yer alan önlemleri göz önünde bulundurmalı:
 
Kamu finansmanı seferberliğini artırmak:  Kasım ayındaki COP26 öncesinde, kalkınma ortakları, iklim krizi adaptasyonu finansmanı konusunda yeni taahhütler oluştururken, doğaya temelli yaklaşımların kullanımı konusunda stratejik fırsatlar belirleyebildi. Daha fazla kamu finansmanı da özel sektörün çok ihtiyaç duyduğu yatırımları hızlandırmaya yardımcı olabilir. Örneğin, ABD ve Kanada hükümetleri, su kaynaklarını korumak ve iklim direncini artırmak amacıyla su havzası yönetimi ve restorasyonuna yönelik Peru'daki Su Güvenliği için Doğal Altyapı projesini destekledi. Proje için sağlanan yatırım, su güvenliğini güçlendirmeye yönelik bir hükümet programının parçası olarak, programa 30 milyon dolardan fazla kaldıraç sağladı.
 
Finansmanın izlenmesini ve raporlanmasını iyileştirmek: Bu sayede, uyum için doğaya dayalı çözümlere ne kadar finansman ayrılacağına dair daha doğru ve tutarlı değerlendirmeler yapılacaktır. Bağışçı ülkeler ve çok taraflı kurumlar katkılarını, OECD’nin Kalkınma Yardımı Komitesi’ne (DAC) halihazırda bildiriyorlar; ayrıca kurumlar doğa temelli çözümlerle ilgili finansmanın nasıl ayrıştırılacağı konusunda ortak bir kılavuz geliştirmek için DAC ile birlikte çalışabilirler.
 
İklim uyumu için doğa temelli çözümlerin faydalarını ölçmenin daha iyi yollarını belirlemek: Ülkelere, politika ve yatırım kararlarını bilgilendirebilecek şekillerde bu faydaları ölçmek ve değerlendirmek için ortak yaklaşımlar geliştirmelerine ve benimsemelerine yardımcı olacak kapasite geliştirme desteği sağlanması gerekmektedir. Aksi takdirde, yatırımcılar ve diğer karar vericiler için doğa temelli çözümlerinin faydalarını, geleneksel yaklaşımlarla karşılaştırmak zor olacaktır.
 
Doğa temelli çözümlerin yaygınlaştırılmasını desteklemek: Gelişmekte olan ülkelere bu tür çözümlerin maliyetlerini ve faydalarını değerlendirme konusunda yardımcı olunmalıdır. Ülkelerin bu yaklaşımları uzun vadeli ulusal uyum süreçlerine ve kalkınma planlarına dahil etmeleri için teknik yardım ve kapasite geliştirme desteği sağlanabilir. 

Doğa temelli iklim çözümleri, toplam iklim çözümü süreçlerinin üçte birinden fazlasını temsil etmesine karşın, iklim fonlarının yalnızca yüzde 1-3’ü bu çözümlere ayrılıyor. İklim değişikliği ve biyolojik çeşitlilik kaybı ve mevcut küresel sağlık ve ekonomik krizin de bir sonucu olarak, doğa temelli çözümlere olan ilgi ve farkındalık son yıllarda büyük ölçüde arttı, ancak bu yaklaşımların daha yaygın ve geniş ölçekte benimsenmesi için hala çok fazla çalışma yapılması gerekiyor. Bağışçı ülkeler ve finans kurumları COP26 öncesinde taahhütlerini hazırlarken, doğaya dayalı çözümlerin potansiyelini ve sunabilecekleri çok çeşitli adaptasyon faydalarını unutmamalı. 
 
 

SHARE: READ MORE

30 April

Kurumsal raporlama gelişim için doğru bir gösterge mi?

*Bu haberi 4 dakika içinde okuyabilirsiniz.

On yıl önce Patagonia'nın CEO'su Yvon Chouinard, Harvard Business Review’da sürdürülebilirliğin yakında birçok işin temeli haline geleceğini öngörmüştü. Chouinard'ın makalesinin yayınlanmasından bu yana, ölçüm, raporlama ve Çevresel, Sosyal ve Yönetimsel (ÇSY) yatırımlara olan ilgi hızla arttı. S&P 500'ün %90'ına yakın bir kısmı artık sürdürülebilirlik raporları yayınlıyor ve akademik araştırmaların çoğunluğu ÇSY performansı ile özkaynak getirisi arasındaki bağlantıya işaret ediyor. Ek olarak 25 trilyon ABD Dolarından fazla küresel varlığın "sürdürülebilir" yatırımlar için kullanıldığı ve bu sayının sadece dört yıl içinde ikiye katlanacağı tahmin ediliyor. Bu yılın başlarında BlackRock CEO'su Larry Fink, "Halka açık şirketler arasında küresel çapta büyük bir değişiklik göreceğiz. Bu alanda önemli gelişmeler olacağından resmi bir değişikliğe veya düzenleme değişikliğine ihtiyacımız olmayacak. " dedi. Yine de tüm bu "ilerleme" ve iyimserliğe rağmen, sosyal ve çevresel sorunlar devam ediyor.

Bunun sebeplerinden biri, kurumsal sürdürülebilirlik raporlarının gelişim için doğru bir gösterge olmaması. Bir şirketin sosyal etkisinin ve çevresel ayak izinin ölçülüp raporlandığı kurumsal sürdürülebilirlik raporlarının genellikle aşağıdaki pozitif zincirleme reaksiyonunu tetikleyeceği düşünülür:

- Ölçülen şey yönetildiğinden, şirketlerin sosyal ve çevresel performansı artacaktır.
- Sürdürülebilirlik bakımından daha güçlü geçmişlere sahip şirketleri daha fazla özkaynak getirisine bağlayan bir bağlantı ortaya çıkacaktır.
- Yatırımcılar ve tüketiciler, güçlü sürdürülebilirlik performansına sahip şirketleri ödüllendirecek ve geri kalanlara baskı uygulayacaklardır.
- Sosyal ve çevresel etkiyi ölçmenin yolları daha katı, doğru ve geniş çapta kabul görmeye başlayacaktır. Zamanla, bu döngü kapitalizmin daha sürdürülebilir bir biçimine geçişi sağlayacaktır.

Ancak bu pozitif zincirleme reaksiyon çoğunlukla gerçeklikle örtüşmediği için raporlamaya yönelik bazı eleştiriler de mevcut. Eleştirilere göre ÇSY performansının raporlanması çevresel ve sosyal gelişimi garanti etmez. Ölçümün etkililiği üzerine yapılan araştırmalar ve finansal olmayan raporlamaların sürekli iyileştirilerek geliştirilmeye çalışılması, asıl odaklanılması gerekilen sistem değişikliği çalışmalarına gerekli zamanın ayrılmamasına yol açıyor. Bununla birlikte raporların genellikle eksik, hatalı olduğu veya en iyi örnekleri sergilediğinden yanıltıcı olabileceği ifade ediliyor. Aspen Kayak Şirketi Sürdürülebilirlik Kıdemli Başkan Yardımcısı Auden Schendler'e göre ölçme ve raporlama, çevresel veya sosyal sonuçları iyileştirmenin bir yolu olmaktan çıkıp kendi kendilerine amaç haline gelmiş durumda.

Aynı zamanda ÇSY yatırımı olarak adlandırılan yatırımların birçoğu negatif taramalı fonlardan oluştuğundan gerekli sosyal ve çevresel etkiyi yaratmak için yeterli oldukları düşünülmüyor. ÇSY yatırımları sınıflandırma noktasında da zorluk yaşayabiliyor; Wall Street Journal'a göre en büyük 10 ABD ÇSY fonundan sekizi petrol ve gaz şirketlerine yatırılmış durumda.

Son olarak, bugüne kadarki neredeyse tüm akademik araştırmalar, ÇSY yatırımları ve özkaynak getirisi arasında bağlantı kurmaya çalışırken, ÇSY yatırımlarının çalışanları ve çevreyi nasıl etkilediğine çok az araştırma odaklanıyor. Yakın zamanda MIT'deki araştırmacılar tarafından yapılan bir araştırma, ÇSY yatırımının iyileştirilmiş sosyal veya çevresel sonuçlara yol açtığına dair çok az kanıt buldu.

On yıllardır yaşanan deneme süreci sonunda ölçüm ve raporlamanın karşı karşıya olduğumuz sosyal ve çevresel problemleri iyileştirmek için yeterli olmadığı açıkça görülüyor. İstenen zincirleme reaksiyonun gerçekleşebilmesi için ölçüm ve raporlama faydalı bir ilk adım olsa da raporlamanın kendi içerisinde bir amaç haline gelmemesine ve daha derinde bir sistem değişikliğine ihtiyaç var.
 

SHARE: READ MORE

30 April

 Toplulukları bir arada tutan yapıştırıcı: Sosyal sermaye

*Bu haberi 3 dakika içinde okuyabilirsiniz.

COVID-19 salgını fiziksel ve beşeri sermayeye zarar verdi. Firmalar  yatırım projelerini erteledi ya da iptal etti, işten çıkarılan ya da ücretsiz izin verilen çalışanların becerileri köreldi. Bununla birlikte, kriz, sık sık gözden kaçırılan sosyal sermayenin farkına varılmasını sağlayarak, sosyal sermayenin ekonomik büyümenin anahtarlarından biri olarak görülmesini sağladı.
 
1990'larda Harvard Üniversitesi’nde siyaset bilimci olan Robert Putnam tarafından yaygınlaştırılan sosyal sermaye kavramı, belirli bir topluluk içindeki insanlar arasında ortak fayda için hareket ve dayanışmayı tetikleyen ilişki ağları, normlar ve güven gibi özellikler  olarak tanımlanabilir. Belirsiz bir kavram gibi görülen sosyal sermaye, bir toplumun işlemesini sağlayan ortak değerleri, davranışsal gelenekleri, karşılıklı güveni ve ortak kimlikleri içerir. Bir grup ne kadar fazla sosyal sermayeye sahipse, ortak değerlere yönelik hedeflere ulaşmak için kolektif olarak hareket etme isteği ve yeteneği o kadar artar. Başka bir deyişle, sosyal sermaye, toplulukları ve ulusları bir arada tutan yapıştırıcıdır. Doğru koşullar altında, tekrarlanan ve karşılıklı yarar sağlayan sosyal etkileşimler, daha hızlı ekonomik büyümeye, daha fazla istikrara ve toplum sağlığındaki gelişmelere yol açar.
 
Pandemi sürecinde, sosyal sermaye, aşılar ve etkili tıbbi tedaviler henüz mevcut olmadığı sırada virüse karşı ilk savunma hattını oluşturdu. Büyük bir gruba bağlılık duygusu, insanları ihtiyatlı davranışların yüksek bireysel maliyetlerini tahammül etmeyi teşvik eder. Bu durumda da, Bulaşmayı önlemek için adımlar atan  bireyler kamuya yarar sağladı. Virüse maruz kalmayı azaltmayı amaçlayan her bilinçli eylem, toplumun geri kalanı için enfekte olma olasılığını düşürdü. 
 
Sosyal sermayenin gücü pandemide ortaya çıktı
 
Giderek daha fazla araştırma, sosyal mesafe kurallarının uygulanmasının gelişmiş sivil kültürlerde daha fazla olduğunu ortaya koyuyor. Örneğin, Avrupa çapında yapılan ülkeler  arası bir karşılaştırma, "sosyal sermayedeki bir birimartışın, 2020 yılının Mart ortasından Haziran ayı sonuna kadar yaşanan toplam COVID-19 vakalarında % 14 ila % 40 azalma sağladığını, aynı zamanda bu ülkelerde %7 ile %16 arasında daha az ölüm yaşandığını ortaya koyuyor.
 
Şaşırtıcı olmayan bir şekilde, salgının ilk aşamalarında virüs Paris, New York, Londra ve Milano gibi yoğun nüfuslu şehirlerde daha hızlı yayıldı.Ancak, davranış değişikliklerine duyulan ihtiyaç ortaya çıkar çıkmaz bu bölgelerin sakinleri, resmi kısıtlamalar getirilmeden önce bile sosyal mesafe önlemlerini benimsedi ve sonrasında gelen devlet yönlendirmelerine karşıdaha duyarlı oldular.
 
Sosyal sermayenin yeni iş yapış biçimlerine etkisi
 
Sosyal sermaye, aylarca süren karantina ve uzaktan çalışma süresince de ekonomileri güçlendirmede önemli bir rol oynadı. Dijital teknolojiler insanların bağlantıda kalmasına yardımcı olurken, bu bağlantıları canlı tutan sosyal sermayeydi. Evden çalışanlar, meslektaşlarıyla karşılıklı güven, ortak kimlik ve ortak amaç duygusu oluşturdukları için üretken kalabildiler. Bu sayede, birçoğu tamamen yeni ve dijital çalışma biçimleri geliştirilebildi. Şirketler çoğunlukla, salgın sırasında iç sosyal sermayelerini genişletti. Çalışanları doğrudan kontrol etme imkanlarını kısmen yitiren şirketler, çözümü çalışanları güçlendirmede buldu. Zamanlarını ve iş dışındaki yaşamlarını yönetmek için daha fazla esneklik sağlanmasıyla, birçok çalışan daha da fazla sorumluluk alabilir ve daha yüksek kaliteli çıktılar sağlayabilir hale geldi. Boston Consulting Group tarafından yapılan bir ankete göre, çalışanların %75'i kısıtlamalara rağmen üretkenliklerini sürdürdü veya artırdı. Sosyal sermaye açıkça bu tür sonuçların arkasındaki en önemli faktörlerden birini oluşturuyor. 
 
“Köprüler kuran” sosyal sermayenin önemi 
 
Fiziksel karşılığı olan fabrikalar, teçhizat vb. gibi kaynakların tersine, sosyal sermaye kullanımla bozulmaz, aksine gelişir. Ancak diğer herhangi bir sermaye biçimi gibi, korunması ve geliştirilmesi gerekmektedir ve bu, özellikle pandemi sonrasında çok önemli bir ihtiyaç olacaktır. Normal koşullarda, bağlantılarımız ve ilişkilerimiz zamanla gelişir ve genişler. Pandemi sonrasındasosyal ağları yeniden etkinleştirmek için uygun önlemler alınmazsa, aylarca süren karantina süreçleri ve kısıtlamalar bazı ilişkileri tüketebilir veya gruplaşmalara yol açabilir. Putnam'ın "bağ kuran sosyal sermaye" kavramında açıkladığı gibi insanlar belirli bir gruba o kadar bağlanabilir ki popülizm ve milliyetçilik gibi sosyal sermayenin yozlaşmış biçimlerine neden olabilir. 
 
Bu nedenle hükümetler ve şirketler, COVID-19 pandemisi sırasında gelişen sorumluluk, dayanışma ve fedakarlık duygusundan yararlanarak daha fazla "köprü kuran sosyal sermaye" oluşturmaya çalışmalıdır. Bu sosyal sermaye biçimi, farklı gruplardaki insanları birbirine bağlayacak ve bundan sonra karşılaşma riskimizin olduğu salgınları önlemek, iklim krizi ile mücadele etmek konusunda yardımcı olacaktır. Bu açıdan bakıldığında, COVID-19’un insanlığa olumlu bir miras bıraktığını söyleyebiliriz. Pandemi, önümüzdeki zorluklarla yüzleşirken dünyanın ihtiyaç duyacağı sorumluluk ve paylaşımcılığı destekleyecek daha sağlam bir sosyal sermaye tabanı sağlanmış olabilir.
 

SHARE: READ MORE

16 April

Okyanus verileri sayesinde bir dönüşüm gerçekleştirmek mümkün mü?

*Bu haberi 3 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Geleceğin ekonomisinin ve ekolojik dengesinin refahı temiz okyanuslara bağlı. Fakat bilim insanları, gezegeni ve özellikle okyanusları insanlığın ihtiyaç duyduğu sürdürülebilir kaynakları ve değeri sağlayamayacak noktaya ittiğimiz konusunda hemfikir.  
 
Bu nedenle, geçtiğimiz yıl hükümetler, şirketler, Birleşmiş Milletler ve diğer birçok kuruluş bu sorunları çözmek amacıyla benzeri görülmemiş taahhütler verdi. BM, okyanusun ekonomik üretkenliğini onarmak ve okyanusları eski haline getirmek için ihtiyaç duyduğumuz bilgiye erişilmesini sağlamak için 2021’den 2030’a kadar olan süreyi Sürdürülebilir Kalkınma için Okyanus Biliminin On Yılı ilan etti. Bu kapsamda sürdürülebilir bir mavi ekonomi için yeni çözümler bulmak üzere 14 ülkenin lideri Sürdürülebilir Okyanus Ekonomisi için Üst Düzey Paneli isimli etkinlikte bir araya geldi. Aralık ayında, Sürdürülebilir Okyanus Ekonomisi için Üst Düzey Paneli’nde yer alan 14 ülkenindünya liderleri, yeni bir okyanus eylem planı ortaya koydu. Bu eylem planı doğrultusunda ulusal suların tamamının sürdürülebilir bir şekilde yönetilerek, gelecek nesiller için okyanusların sağlığının ve zenginliğinin garanti altına alınmasıhedefleniyor. Hedef kapsamında, okyanus bilimi, teknolojisi ve verilerinden yararlanmanın kilit bir öncelik olduğubildirilirken, okyanus verilerinin şeffaf ve açık paylaşımının teşvik edilmesi için harekete geçilmesi gerekliliği çağrısında bulunuluyor.

Sürdürülebilir bir mavi ekonomi için gereken taahhütleri ve fikirleri eylemlere dönüştürmek, sağlam kanıtlar ve verilergerektiriyor. Bilim ve teknolojideki önemli gelişmeler, okyanuslar hakkında her zamankinden daha fazla veriye sahip olmamıza imkan sağlıyor. Fakat şu an yaşanan esas zorluk, hızla artan okyanus verilerinin tasnif etmek, anlamlandırmak ve karar verme süreçlerinde kullanılması için bunları ihtiyaç duyan insanlarla paylaşmak. Bu sorunu çözmek için Dördüncü Sanayi Devrimi Merkezi- Okyanus (The Centre for the Fourth Industrial Revolution- Ocean) ve Dünya Ekonomik Forumu'ndaki (WEF) ortakları, Ocean Paneli, Microsoft, REV Ocean ve Dünya Kaynakları Enstitüsü (World Resources Institute), Okyanus Veri Eylem Koalisyonu’nu (Ocean Data Action Coalition-ODAC) faaliyete geçirmek için güçlerini birleştirdi.

Okyanusları gözlemleme ve takip etme kabiliyetimiz ve dolayısıyla okyanuslar hakkında sahip olduğumuz veri miktarı son yıllarda gelişen teknolojiler sayesinde katlanarak arttı. Örneğin, oşinografik bilgilerin en eski ve en küresel veritabanı olan Dünya Okyanus Veritabanı’na, son on yılda geçen yüzyılın tamamına kıyasla daha fazla veri ekledi . Mikro uydulardünyanın yörüngesinde dolanarak, okyanus desenleri hakkında ayrıntılı bilgi toplarken, su altı insansız hava araçları deniz tabanını taramada, dalga planörleri ve şamandıralar alt atmosfer koşullarını, akıntıları, su sıcaklıklarını ve tuzluluğu ölçmekte kullanılıyor.

Bu teknolojik yenilikler, iklim değişikliğini ve etkisini yönetmemize, kirliliği azaltmamıza ve endüstri dönüşümünü yönlendirmemize yardımcı olabilecek muazzam miktarda veri üretiyor. Bu kapsamlı verilerin takibi ekstrem hava koşullarını ve okyanus olaylarını daha iyi tahmin edebileceğimiz, net sıfır nakliye için salımları izleyebileceğimiz, açık deniz rüzgarını 'yeşil' enerji üretimi için optimize edebileceğimiz, plastikler dahil okyanus kirliliğini izleyebileceğimiz vebalıkçılığın sürdürülebilir yönetimini sağlayabileceğimiz anlamına geliyor. 
Fakat, okyanus verilerine yönelik ihtiyaca ve sürekli genişleyen veri hacmine rağmen, çoğu veri silolarda sıkışıp kalması, sabit disklerde kilitli tutulması ya da nasıl kullanılabileceği konusunda endişeler olması nedeniyle dolaşıma girmiyor.Ücretsiz olarak sunulan verilerse parçalı bir yapıda olduğu için veri analizine izin verecek şekilde kolayca bir araya getirilemiyor.
ODAC, sürdürülebilir ekonomik kalkınma planları için deneme ve araştırma alanı sunan dijitalleştirilmiş bir okyanus üzerinden, okyanus yönetiminde veri temelli bir dönüşüm vizyonunu uygulamak için farklı alandan paydaşları bir araya getiriyor. Bu dijitalleştirilmiş okyanusa "Okyanus Avatarı" (Ocean Avatar) deniliyor.

ODAC , Cognite Data Fusion tarafından desteklenen ve Microsoft ile birlikte yönetilen Okyanus Veri Platformu’nun (Ocean Data Platform) çalışmalarıyla Okyanus Avatarı’nın teknik çekirdeğini oluşturmaya başladı. Okyanus Veri Platformu, okyanus verilerini toplayan ve görselleştiren açık bir platform olarak planlanıyor. Bu platform, okyanus verilerini bilgiye, eyleme ve nihayetinde dünya çapında sürdürülebilir okyanus yönetimine dönüştürmek için çok çeşitli veri kaynaklarını entegre eden ve görselleştiren sanal bir ortam olması için tasarlanmış Okyanus Avatarı’nın temelini oluşturacak. Bu Avatar, okyanusun tamamen dijital bir temsili gibi davranarak, okyanus verilerini anlaşılabilir bilgiye ve inovasyon ile sürdürülebilirlik için eyleme dönüştürmeye yardımcı olacak.

Daha resmi olarak lansmanı gerçekleşmemesine rağmen ODAC çeşitli ortaklardan dikkate değer bir destek aldı, ancakelbette daha fazlasına ihtiyaç var. Çünkü okyanuslar kapladığı 1,35 milyar km3 hacimle edemeyeceğimiz kadar büyük, sürekli değişim halinde ve küresel olarak birbirine bağlı. Üstelik büyük miktarda veri halihazırda mevcut olsa da bu bilgi yalnızca birkaç alanda yoğunlaşmış durumda. Dolayısıyla okyanusun büyük bir kısmır üzerinde henüz yeterince çalışma yok ve birçok ülke okyanus verilerini toplamak, yönetmek ve kullanmak için teknik ve insani kapasiteden yoksun.

Tüm paydaşların kritik okyanus verilerine erişebileceği bir dünya yaratmak için ODAC'ın ortaklara ihtiyacı var. Bu sebeple devlet başkanlarından, veri ve teknolojiyi paylaşmaya istekli endüstrilere, yeni bilgi araçları oluşturmak için inovasyon yapabilen üniversitelerden araştırma kurumlarına, dijital okyanus ekosistemini yaratmak için her kesime önemli bir görev düşüyor.
 

SHARE: READ MORE

16 April

Bilime dayalı hedefler ne kadar şeffaf?

*Bu haberi 5 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Bilime dayalı kurumsal iklim hedefleri belirleyen işletmelerin sayısı arttıkça, uzmanlar bu sayıların nasıl hesaplandığı konusunu daha fazla incelemeye başladı. Bir yandan hedeflerin çevreye ve işletmelere faydaları üzerinde durulurken diğer yandan şeffaflık sorunları daha çok gündeme gelmeye başladı.
 
Bilime Dayalı Hedefler Girişimi (SBTi), şirketlerin Paris Anlaşması hedeflerine uyum sağlamaları için standartlar belirlemek ve iklim değişikliğiyle etkili mücadele etmek amacıyla 2015 yılında kurulan bir girişim. Hedeflerin bilime dayalı olarak adlandırılmasının sebebi Paris Anlaşması'nın hedeflerine en son iklim biliminin gerekli gördüğü şekilde yani küresel ısınmayı 1,5°C ile sınırlama hedefine ulaşma çabalarını sürdürmek. Bilime dayalı hedefler, Paris Anlaşması'nın hedefleriyle stratejilerini uyumlu hale getirme konusunda dünyanın en büyük salım yapan şirketlerine yardımcı olarak, düşük karbon ekonomisine geçişi hızlandırmayı ve iklim değişikliğinin etkilerini hafifletmeyi hedefliyor.
 
Girişimin en son ilerleme raporuna göre, Siemens, Heineken ve S&P Global dahil olmak üzere 50 sektörden 1.000'den fazla şirket salımlarını azaltmak için SBTi ile birlikte çalışıyor. Bu şirketler, küresel sermaye değerinin yaklaşık %20'sini oluşturuyor bu da yaklaşık olarak 20,5 trilyon doları temsil ediyor. Ayrıca girişime katılan işletme sayısı da gün geçtikçe artıyor.
 
SBTi'ye bağlı işletmelerden 185 şirket yöneticisinin katıldığı YouGov anketine göre, bilime dayalı hedefler işletmelere önemli avantajlar sunuyor. Tüketicilerin, seçimlerinin çevre üzerindeki etkilerinin giderek daha fazla farkına varması ve etik tüketimin giderek yaygınlaşması ile markalar da sürdürülebilirlik konusundaki itibarlarını daha fazla önemsemeye başladı. Ankete katılan şirket yöneticilerinin yüzde 79'u da, Bilime Dayalı Hedefler Girişimi’nin şirketleri için en önemli ticari faydalarından birinin güçlendirilmiş marka itibarı olduğunu belirtiyor. Örneğin, çok uluslu teknoloji şirketi Dell bilime dayalı bir hedef belirlemenin, müşterilerinin kendisinden beklediği kurumsal sorumluluk düzeyini göstermenin bir yolu olduğunu söylüyor.
 
Sürdürülebilirliği bir işletme güvenilirliği ölçütü olarak kullanan yalnızca müşteriler değil. Yatırımcılar da işletmelerin çevre politikalarına giderek daha fazla ilgi gösteriyor. Ankete katılan yöneticilerin yaklaşık yüzde 52'si bilime dayalı hedef taahhütlerinin yatırımcıların işlerine olan güvenini artırdığını söylüyor.
 
Anketten çıkan bir diğer sonuç da bu hedefleri benimsemenin şirketlere dayanıklılık kazandırdığı. Hükümetler Paris Anlaşması’nı uygulamak ve taahhütlerini yerine getirmek için çalışmaya devam ettikçe, şirketler yoğun salıma yol açan faaliyetleri sınırlamak için daha fazla düzenlemeyle karşı karşıya kalabilir. Yöneticilerin %35’i bilime dayalı hedefler belirlemenin onlara önümüzdeki dönemde karşılaşacakları düzenlemelere karşı daha fazla direnç sağladığını bildirdi. Ankete katılanların %63’ü, bilime dayalı bir hedef belirlemenin şirketlerinde halihazırda yeniliği teşvik ettiğini söylerken, yüzde 50'den fazlası 2030 yılına kadar ürünlerinin ve hizmetlerinin en az yarısının düşük karbonlu olmasını beklediklerini söylüyor.
 
Fakat bu hedefleri eleştirenlerin sayısı da bir o kadar fazla. Bilime Dayalı Hedefler Girişimi’ne (SBTi) teknik danışmanlık veren Bill Baue, girişimin yönetim kuruluna resmi bir şikayette bulundu ve büyük şirketlerin iklim hedeflerini belirlemesinde kullanılan çerçeveyi eleştirdiği bir Medium yazısı yayınladı. Baue’ya göre bu hedefler iddia edildiği gibi bilime dayalı bir yaklaşıma sahip değil ve SBTi’nin kendi çıkarlarını gözetmesinin bir sonucu.
 
Şirketler “bilime dayalı” etiketli iklim hedeflerini dile getirdikçe, planları ve eylemleri de daha fazla incelenmeye başlandı. Greenpeace International yöneticilerinden Jennifer Morgan SBTi’nin kamuoyundaki şüpheciliği gidermek için şeffaflığa ve hesap verebilirliğe ek bir vurgu yapılması gerektiğini belirtiyor ve şirketlerin bu hedefleri yatırım planlarıyla desteklemesini öneriyor. Baue, SBTi'yi, geliştirilen kurumsal hedefleri hesaplamak için iki yöntem oluşturmak ve daha güçlü emisyon kesintileri sağlayabilecek yöntemi hariç tutmakla suçluyor. Şirketlerin hangi yöntemi seçtiği konusunda şeffaflık olmadığını da ekliyor. Baue bu endişelerini BM Küresel İlkeler Sözleşmesi, Dünya Kaynakları Enstitüsü (WRI), WWF ve CDP başkanlarından oluşan yürütme kuruluna taşıdı. Bu endişelerini yayınlamasının ardından, girişiminin çeşitliliği arttırmak bahanesiyle kendisini hariç tutarak yeni bir danışma grubu oluşturduğunu öğrendi. SBTi daha sonra önceki danışmanlarına bir iç iletişim hatası nedeniyle üyeliklerinin sona ermesi konusunda bilgi veremediğini ve bu hatadan büyük pişmanlık duyduğunu iletti.
Science Based Targets Girişimi ise hakkındaki iddialara karşı misyon hatırlatması yaparak cevap verdi: "Misyonumuz, net sıfır 1,5°C’lik bir dünya için kurumsal emisyonları azaltmaktır ve bu hedef karar verme sürecimizin merkezinde yer almaktadır."
 
Environmental Research Letters dergisi tarafından yayımlanan bağımsız bir çalışma, kurumsal iklim hedefleri belirlemek için kullanılan yedi yöntemi değerlendirdi. Bu yöntemler arasından ABD merkezli Sürdürülebilir Organizasyonlar Merkezi (CSO) tarafından geliştirilen metodolojinin, 1,5°C iklim bilimi ile uyumlu olduğu ve küresel karbon bütçesinin aşılması riskini taşımadığı belirlendi. Bu metodoloji başlangıçta SBTi tarafından onaylanırken, son yıllarda kullanımdan çıkarıldı. SBTi ise CSO metodolojisinin kullanılmama nedeni olarak yöntemin ekonomik performans göstergelerine fazla önem vermesini gösterdi. Bu karar, ekonomik performans göstergelerinin şirket düzeyinde emisyonlarla zayıf bir bağlantıya sahip olduğu yönündeki endişelere dayanıyordu. Bunun yerine SBTi, şirketlerin emisyonlarını Mutlak Daralma Yaklaşımı (ACA) olarak bilinen bir yönteme göre azaltmalarını tavsiye ediyor. Bu yöntem, Environmental Research Letters’ın çalışmasında incelenen diğer yöntemlere göre karbon bütçesinin 2050'ye kadar aşılması konusunda çok daha büyük bir riske sahip. SBTi, bu yöntemi, şirketlerin 5-15 yıllık hedefler belirlemelerine yardımcı olmak için kullandığını ve bunun için yöntemin hiç aşma göstermediğini veya sınırlı bir aşım olduğunu söyledi. SBTi tarafından önerilen ve Sektörel Dekarbonizasyon Yaklaşımı (SDA) olarak bilinen ikinci yöntem, sıcaklığı 1,5°C yerine 2°C’nin  altında tutma amacında. Bu yöntemle yalnızca güç araçları 1,5°C hedefiyle uyumlanabilir. Bunun nedeni, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA)’nın sektörel yaklaşımı 2°C ile uyumlu senaryoları kullanılarak geliştirilmiş olması.
 
Montreal'deki Concordia Üniversitesi'nde yayınlanan konuyla ilgili son araştırmanın ortak yazarı Anders Bjørn, SBTi'yi şirketlerden daha fazla şeffaflık talep etmeye çağırdı. SBTi kapsamında iklim hedefleri belirleyen şirketler, hedeflerini belirlemek için hangi yöntemleri kullandıklarını genellikle açıklamıyorlar. Yöntemde bir seçim olduğundan söz bile edilmediğinden bahseden Bjørn şirketlerin hedeflerinin küresel emisyon bütçesini nasıl paylaşacaklarına dair bir etkisi olduğu konusunda dürüst olmaları gerektiğini ekledi.
 
İklim krizinin olumsuz etkilerinden şirketlerin somut eylemleri olmadan kurtulmak neredeyse imkansız. Dünyadaki karbon salımının çoğunluğundan sorumlu olan şirket faaliyetlerinin daha şeffaf yöntemlerle ölçülmesi ve açık hedefler belirlenmesi 1,5°C hedefine ulaşabilmek için oldukça önemli.
 
 

SHARE: READ MORE

16 April

Dünya Ekonomik Forumu: “Cinsiyet eşitliğinin sağlanması için gereken süre 135,6 yıl”

*Bu haberi 4 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Bu sene 15’incisi yayınlanan Dünya Ekonomik Forumu (WEF)'in Küresel Cinsiyet Eşitsizliği Raporu’na göre, cinsiyet eşitliğinin sağlanması için gereken süre bir nesil daha ileri taşındı. COVID-19 salgınından önce, küresel cinsiyet eşitsizliğinin 99,5 yıl içinde giderileceği tahmin edilirken pandeminin etkilerinin hissedilmeye devam etmesiyle bu tahmin 135,6 yıla çıktı. 156 ülkeyi ekonomi, siyaset, eğitim ve sağlık gibi çeşitli alanlarda inceleyerek karşılaştırma sunan raporda bu eşitsizliklerin giderilmesi için gerekli politikalara da yer veriliyor. Endeks, ülkelerin bu alanlardaki gelişimlerini 0-100 arası bir ölçekte ölçüyor ve belirlenen değer 100 üzerinden ülkelerin cinsiyet eşitliğini sağlamaya ne kadar uzak veya yakın olduğunu ortaya koyuyor.
 
Geçtiğimiz senenin raporuna kıyasla ilk göze çarpan çıktı, pandemi ve ilgili ekonomik krizin kadınları erkeklerden daha şiddetli etkilediği ve kapatılmış olan eşitsizliklerin kısmen yeniden oluştuğu. Büyük ülkelerin performans düşüklüğünden dolayı küresel olarak, cinsiyet eşitliğinin sağlanması noktasına olan mesafe, 2020'ye göre %0,6 puan gerileyerek %68 oldu.
 
Rapor ayrıca ekonomi, siyaset, eğitim ve sağlık alanlarını ayrı ayrı inceleyerek ne kadar ilerleme kaydedildiğini de paylaşıyor. Siyaset alanındaki eşitsizlikler 2020’den bu yana %2,4 puan daha artarak, bu alanlar içinde en kötü performans sergileyen olmaya devam ediyor. Endeksin kapsadığı 156 ülkede kadınlar, 35.500 parlamento sandalyesinin yalnızca %26,1'ini ve dünya çapında 3.400'den fazla bakanın yalnızca %22,6'sını temsil ediyor. Rapor kapsamında olan 81 ülkenin ise hiçbir zaman kadın devlet başkanı olmadığı belirtiliyor. Mevcut ilerleme hızına göre, Dünya Ekonomik Forumu, siyasette cinsiyet eşitliğinin sağlanmasının 145,5 yıl alacağını tahmin ediyor.
 
Siyasetten sonra ekonomi, eşitsizliklerin en çok hissedildiği alanı oluşturuyor. Rapora göre, ekonomik katılım ve fırsat eşitliğindeki dengesizliğin şu ana kadar %58’i kapatılmış durumda. Bununla birlikte ekonomik katılımdaki cinsiyet uçurumu, endeksin izlediği dört temel eşitsizlik alanı içinde ikinci en büyük olmaya devam ediyor. Tam eşitliğin sağlanması içinse 267,6 yıla daha ihtiyaç olduğu tahmin ediliyor.
 
Bir yandan ücret eşitliği ve istihdamdaki yetkin kadın çalışan oranı artarken, liderlik pozisyonlarında bulunan kadın oranları düşük kalmaya devam ediyor. Üst düzey yöneticiler arasında cinsiyet dengesini kurabilmiş firmaların daha iyi performans gösterdiği bilinse de güncel verilere göre kadınlar tüm yönetici pozisyonlarının sadece %27'sini temsil ediyor. Harvard Business Review’un 150’den fazla şirketi incelediği araştırmasına göre, kadın yöneticiler, şirketlerin değişime ve inovasyona karşı stratejik yaklaşımını değiştiriyor. Araştırmaya göre kadınlar üst yönetim ekibine katıldıktan sonra, firmalar değişime daha açık ve risklere daha dayanıklı hale geliyor. Kadınlar üst düzey yönetime katıldıktan sonra, şirket iletişimlerinde değişime açıklığı belirten terimlerin sıklığının %10 arttığı görülüyor. Yükselmek, birçok kadın için zor bir yolculuk olduğundan bu liderlerin değişimi kabul ederken riskten kaçınmasını gerektiriyor. Bununla birlikte, kadın yöneticilerin sayısının artmasıyla birleşme ve devralma odaklı stratejilerden kurum içi inovasyonu teşvik edici bir yaklaşıma geçiş de görülüyor. Önceki araştırmalar, kadın yöneticilerin gelenekleri daha az önemsediğini ve erkek meslektaşlarına göre statükoya meydan okumaya daha açık olduklarını gösteriyor, bu da şirketlerin inovasyon temelli düşünmesinin önünü açıyor.
 
WEF’in raporuna göre, cinsiyet eşitsizliğinin kapanmaya yakın olduğu iki alan eğitim ve sağlık. Eğitim alanında 37 ülke tamamen eşitliği sağlarken, küresel anlamda eşitsizliklerin %95’i kapanmış durumda. Kalan son %5’lik dilimde ilerleme yavaşladığından rapor bu gidişata göre eşitsizliklerin tamamen giderilmesinin 14,2 yıl daha alacağını tahmin ediyor. Sağlık hizmetlerine erişimde cinsiyete dayalı farkların ise şimdiye kadar %96'sı kapatıldı. Pandeminin etkileri henüz tam hesaplanamadığı için kalan farkın ne zaman kapatılacağı bilinmiyor.
 
Cinsiyet Eşitsizliği, COVID-19 ve İş Dünyasının Geleceği
 
Raporda ayrıca Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO), LinkedIn ve Ipsos’un COVID-19 salgının işgücüne katılıma olan etkilerini açıklayan verilerine de yer veriliyor. ILO’nun verilerine göre, istihdama katılan tüm kadınların %5’i pandemi sürecinde işini kaybederken bu oran erkeklerde %3,9. LinkedIn verileri ayrıca kadınların işe alımlarda liderlik rolleri için daha az tercih edilmeye başlandığını gösteriyor. Ek olarak, Ocak 2021 tarihli Ipsos verileri, okulların kapanması ve bakım hizmetlerinin sınırlı erişilebilirliği nedeniyle kadınların üstlendiği ücretsiz ev içi işlerin artmasıyla kadınlar için iş ve yaşam dengesinin kurulmasının zorlaştığını, işini kaybetme korkusundan dolayı stres seviyesinde artış yaşadıklarını gösteriyor.
 
COVID-19 krizi aynı zamanda otomasyon ve dijitalleşmeyi hızlandırarak iş kayıplarını hızlandırdı. Bu alandaki veriler, mesleki cinsiyet ayrımcılığının artması nedeniyle işlerin geleceğinde cinsiyet eşitliği açısından önemli zorluklara işaret ediyor. Geleceğin meslekleri olarak tanımlanan işlerden sadece ikisi (İnsan kaynakları & Kültür yönetimi ve İçerik üretimi) cinsiyet eşitliğine uygun bir ortam sunarken, çoğu kadın diğer sektörlerde ciddi şekilde temsiliyet problemi yaşıyor. İleri seviyede teknik beceri gerektiren sektörlerde daha dengesiz bir dağılım olması da muhtemel. Örneğin, bulut teknolojilerinde kadınlar işgücünün sadece %14'ünü oluşturuyor; bu oran mühendislikte %20; veri bilimi ve yapay zekada ise %32.
 
Artan dijitalleşme, iş gücündeki kayıplar ve mesleki ayrımcılık gibi faktörlerin üzerine pandemi ortamının yarattığı olumsuzlukların da eklenmesi, kadınlar için daha eşitsiz bir dünya yaratıyor. Cinsiyet temelli oluşturulmuş iyileşme politikaları ise bu etkileri azaltabilir. Raporun bu bölümde sunduğu öneriler arasında bakım sektörüne daha fazla yatırım yapılmasıyla birlikte erkekler ve kadınlar için bakım iznine eşit erişimin önünün açılması yer alıyor. Ayrıca, politika ve uygulamaların cinsiyete dayalı mesleki ayrımcılığı engellemeye odaklanması gerektiği belirtiliyor. Daha eşit bir çalışma ortamı yaratmak için önerilen bir diğer çözümse tarafsız işe alma ve terfi uygulamalarını içeren yönetimsel uygulamalarla birleştirilen etkili beceri kazanma politikaları.
 
Raporun çıktıları değerlendirildiğinde cinsiyet eşitliğinin sağlanması için gereken 135,6 yılın önümüzdeki dönemlerde daha da artmaması için pandemiden çıkarken ve devamında her konuya cinsiyet eşitliği lensinden bakmayı öğrenmek gerektiği açık bir şekilde görülüyor.

 

SHARE: READ MORE

16 April

B Corp’lar herkesi “iyi iş” üzerine düşünmeye davet ediyor

 *Bu haberi 3 dakika içinde okuyabilirsiniz.

Dünya genelinde 3.500’ün üzerinde üyesi olan B Corp hareketi, ortak değer yaklaşımıyla değişim yaratmayı hedefleyen şirketleri bir araya getiriyor. B Corp topluluğu 74 ülkede, 150 farklı sektörde operasyon gösteren, sadece bulundukları sektörde en iyi olmayı değil aynı zamanda dünya için de en iyi olmayı hedefleyen şirketlerden oluşuyor. B Corp’lar sektörlerindeki faaliyetleriyle iş dünyasında diğer şirketler için de farkındalık yaratmayı ve onlara ilham vermeyi hedefliyor.
 
B Corp olmak isteyen şirketlerin bu yolculuk süresince çeşitli alanlarda (çevre, toplum, çalışan kurumsal yönetim, müşteriler, iş modeli) kapsamlı değerlendirmelerden geçmeleri gerekiyor. Yapılan şeffaf değerlendirmeler sonucunda şirketler belirli bir puan elde edebilirse B Corp sertifikasyonu almaya hak kazanıyor. Amerika’da başlayan bu hareket dünya çapında hızlı bir ivmeyle ilerliyor. Avrupa’da B Corp şirketlerin sayısı 600’ü geçti. Üstelik bu şirketlerin 200’den fazlası B Corp İklim Kolektifi (B Corp Climate Collective) üyesi olarak 2030 yılına kadar net karbon-sıfır olma taahhüdü veriyor. Şirketlerin B Corp olma talepleri ise geçtiğimiz iki yılda %30 artmış durumda. Türkiye’de ise 2021 itibarıyla 4’ü Türkiye’de faaliyet gösteren, biri de uluslararası operasyonları kapsamında B Corp olan 5 şirket bulunuyor. 
 
Her yıl mart ayında B Corp’lar, bu topluluğun bir parçası olmayı ve yaratılan kolektif etkiyi kutluyorlar. Bu yılki kutlamalar kapsamında “Better Business (İyi İş)” teması altında dünyanın farklı ülkelerinde çeşitli etkinlikler gerçekleştirildi.  Bu kapsamda Türkiye’de bulunan B Corp şirketleri martın son haftası bir araya gelerek Better Business – Daha İyi İş kavramı üzerine konuştu. B Corp Türkiye Partneri S360’tan Simge Aydın’ın moderatörlüğünde gerçekleşen panelde, Türkiye’nin ilk B Corp sertifikasına sahip şirketi Mikado Danışmanlık’ın kurucusu Serra Titiz, ilaç ve dermakozmetik sektöründe küresel operasyonlarının tamamında B Corp olan Expanscience Laboratuvarları’nın Türkiye Genel Müdürü Fikret Baltaoğlu, sağlıklı beslenme alternatifleri sunan ve sürdürülebilir bir gıda sektörü hedefleyen Taze Kuru’nun Genel Müdür Yardımcısı Yasemin Ertekin Aktaş ve tekstil sektöründe sürdürülebilirliğe odaklanan Reflect Studio Sürdürülebilirlik Lideri Serra Türkün konuşmacı olarak yer aldı.
 
Panelde şirketlerin “iyi iş” tanımları ve bu bağlamda B Corp’un şirketler üzerindeki etkisi konuşuldu. Serra Titiz iyi işi çevresel ve sosyal anlamda faaliyetleriyle dengeli olan, insanlara ve dünyaya zarar vermeyen şirket olarak tanımlarken, bu doğrultuda ilerlemek isteyen şirketler için Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları’nın bir pusula niteliği taşıdığına değindi. Bunun yanında Titiz, artık sürdürülebilirliğin bir adım ileri götürülerek, şirketlerin yarattıkları etkiye odaklanmaları gerektiğini belirtirken, bu yolculukta da B Corp Etki Analizi (B Corp Impact Assesment- BIA)’nin yol gösteren ve motive eden bir kaynak olarak görülmesi gerektiğini paylaştı.
 
Birleşmiş Milletler 2021 yılı Gıda İsrafı Raporu’na göre Türkiye’de bir hane halkı her yıl yaklaşık 93 kg gıda israfı yapıyor. Dünya genelindeyse bu miktarın toplam 931 milyon ton olduğu tahmin ediliyor. Bu sebeple gıda sektöründe sürdürülebilir yaklaşımları benimsemek kritik bir önem taşıyor. Gıda israfını önlemek ve yenilenebilir enerjinin gıda sektöründe kullanımını arttırmak amacıyla yola çıkan Taze Kuru da panelde  gıda sektöründen iyi iş anlamında deneyimlerini paylaştı. Operasyonlarında bölgesel kalkınmaya ve kadın istihdamını desteklemeye çalıştıklarını belirten Yasemin Ertekin Aktaş, ekonomiye kazandırılamayan meyve-sebzenin kullanılmasını sağladıklarını ve tüm operasyonel süreçlerinde atıkları değerlendirmeye önem verdiklerini aktardı. B Corp sertifikasyonunu edinme sürecinin, şirketin mevcut durumunu anlamak ve farkındalık kazanmak konusunda sağladığı katkıya değinen Ertekin Aktaş, bu süreç içinde kazandıkları öğrenimler yoluyla kendilerini geliştiklerini belirtti.
 
Sürdürülebilir moda anlayışını desteklemek amacıyla hızlı-moda şirketleri harekete geçiyor olsa da yakın zamanda Business of Fashion tarafından hazırlanan rapor şirketlerin verdikleri taahhütler ve faaliyetlerinin yarattığı etki arasındaki farkı gözler önüne seriyor. Buna karşın geleneksel moda anlayışının tersine hareket eden Reflect Studio %100 şeffaf raporlama anlayışıyla, sürdürülebilir ve yavaş bir moda anlayışını yaygınlaştırmayı hedefliyor. Bu bağlamda konuşan Serra Türkün, Türkiye’ye tekstil alanında B Corp sertifikasını alan ilk şirket olarak Reflect Studio’nun üç yılda bir, belirledikleri hedeflerin durumunun takip edildiği bir değerlenmeden geçtiklerine, bu sebeple şirketlerinin sürekli hedefler doğrultusunda çalışmak konusunda motive olduklarına değindi. Türkün, yıllık etki raporlarını web sitelerinde paylaşarak hem müşterilerini şeffaf bir şekilde bilgilendirdiklerini hem de bu sayede sektördeki diğer tekstil firmalarına rehber bir kaynak oluşturarak öncülük etmek istediklerini belirtti.
 
“İyi iş” şirket içi kültür değişimini ve şirketlerin varlıklarını anlamlandırma sürecini de beraberinde getiriyor. Fikret Baltaoğlu, amaç peşinde ilerleyen bir kurum olarak Expanscience Türkiye’deki kültür değişimini şirket içi yaratılan farkındalık yoluyla geliştirmeye çalıştıklarından bahsetti. Farkındalığın insana getirdiği sorumluluğa değinen Baltaoğlu, bu sayede çalışanların da kendi etki alanının farkına varıp, operasyonlarında bunu kullanarak gelişimi hedeflediklerini söyledi. Baltaoğlu, kapitalizmi yeniden tanımlanmasını sağlayan B Corp’ların, çalışanlar için hayat gayeleri ile tutarlı çalışma yarattığını savunuyor.
 
Panel sonunda katılımcılar tarafından ortaya çıkartılan tabloda görüldüğü gibi, iyi işin tanımı farklı paydaşlar için farklı anlamlara geliyor.